پیامدهای جنگافزارهای هوشمند
قاتل آهنی
فاطمه کاظمی
بهتازگی برخی از صاحبان بزرگترین شرکتهای فناوری و کارشناسان هوش مصنوعی، با تنظیم نامهای از سازمان ملل خواستند استفاده از رباتهای مسلح و تیرانداز هوشمند و خودمختار را ممنوع کند. این نامهنگاری جدید نیست و پیش از این هم دانشمندان حوزههای مختلف علم و کارشناسان فناوری خواستار توقف طراحی، ساخت و استفاده از این سلاحها شده بودند. اما پرسش مهم این است که ویژگی اصلی این نوع سلاحها چیست که اینگونه همه را ترسانده است؟ در دنیایی که هرروزه شاهد اختراع سلاحی مرگبار هستیم، چرا دانشمندان با این سلاحهای خاص مخالفند؟ مگر تفاوت آنها با دیگر سلاحها چیست؟ سلاح هوشمند یا خودمختار، سلاحی است که بدون دخالت و تصمیمگیری انسان، هدف حمله را انتخاب میکند و با آنها درگیر میشود، یعنی رأسا برای کشتن فرد مقابل تصمیم میگیرد. این نوع سلاح با پیشرفتهترین انواع سلاح مانند تانک و موشک و هواپیما و حتی پهپادها، از این لحاظ تفاوت دارد که در سلاحهای متعارف، کاربر تصمیمگیرنده نهایی است، اما در سلاح خودمختار یا هوشمند، خود سلاح تصمیم میگیرد. به همین دلیل سلاحهای هوشمند و خودمختار را پس از سلاحهای باروتی و هستهای، بهعنوان سومین انقلاب در جنگافزار توصیف میکنند. با توجه به پیشرفتهای فناوری در سالهای اخیر، همه کارشناسان بر این باورند که بهزودی و تا چند سال آینده این جنگافزارها ساخته شده و استفاده از آنها آغاز میشود. به همین دلیل تا دیر نشده، باید در مورد آنها چارهاندیشی کرد. چنین سلاحی، موافقان و مخالفان بسیار دارد. موافقان میگویند با استفاده از این سلاح، دیگر لازم نیست سربازان در جنگها کشته شوند و بهاینترتیب از تعداد تلفات در جنگها کاسته میشود و جنگها بدون خونریزی به پایان میرسند. در مقابل، منتقدان هم میگویند اگر اینها اشتباه کنند و غیرنظامیان را بکشند، چه میشود؟ علاوهبراین، منتقدان میگویند استفاده از این نوع اسلحه، آستانه آغاز جنگ را پایین میآورد. به همین دلیل است که منتقدان میگویند باید از آغاز شروع یک مسابقه تسلیحاتی جهانی دیگر برای تولید و بهکارگیری هوش مصنوعی در ساخت جنگافزارها جلوگیری کرد. اگر هر قدرت نظامی بزرگ، به طراحی و ساخت سلاح دارای هوشمصنوعی اقدام کند، وقوع مسابقه تسلیحاتی جهانی تقریبا اجتنابناپذیر است. علاوهبراینها، کارشناسان از آینده این محصولات فناوری نوین نگرانند و میگویند سلاحهای هوشمند خودمختار، همانند کلاشنیکفهای امروزی فراوان خواهند شد. نکته بسیار مهم درباره این سلاحها آن است که سلاح خودمختار برخلاف سلاحهای هستهای، به مواد خامگران نیازی ندارد یا تهیهکردن آنها دشوار نیست، بنابراین تولید انبوه این سلاحها برای هر قدرت نظامی قابلتوجه، آسان و ارزان است و بهاینترتیب تولید و استفاده از آن بهسرعت فراگیر خواهد شد، عرضه آن در بازار سیاه زیاد میشود و تروریستها، دیکتاتورهایی که آرزو دارند مردم خود را بهتر کنترل کنند و جنگسالارانی که میخواهند پاکسازی قومی راه بیندازند، از مشتریان اصلی این نوع سلاحها خواهند بود. سلاحهای هوشمند و خودمختار برای کارهایی مانند ترور، بیثباتسازی ملتها، به زانو درآوردن جمعیتها و قتل گزینشی یک گروه قومی خاص، بسیار مناسبند. مجموعه این عوامل باعث شده است کارشناسان به این نتیجه برسند که آغاز مسابقه تسلیحاتی تازه برای تولید و بهکارگیری هوش مصنوعی برای بشریت مفید نیست. آنها میگویند راههای زیادی وجود دارد که با استفاده از هوش مصنوعی، میدانهای نبرد را برای انسانها امنتر کرد و نباید از این فناوری جدید، ابزارهای تازهای برای کشتن انسانها ساخت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.