هنر مذاکره مجدد!
ترجمه: شهرام زرندار
از زمانی که دونالد ترامپ سکان ریاستجمهوری ایالات متحده را به دست گرفته، متفقین اروپایی ایالات متحده نگران بودند قولی را که او در دوران مبارزات انتخاباتی داده بود اجرا کند و ایالات متحده را از توافق هستهای با ایران بیرون بکشد. اعضای کابینه امنیت ملی ترامپ دیدگاه دیگری دارند. مقامات ایالات متحده میگویند یک راهبرد جدید در مورد توافق آماده تأیید رئیسجمهور است. برنامه این است؛ بهجای منفجرکردن توافق آن را قویتر کنیم. این ایده را میتوان به صورت زیر جمعبندی کرد؛ «بهتأخیرانداختن، عدم صدور گواهی همکاری و مستحکمسازی». روز چهاردهم سپتامبر انتظار میرود که ترامپ تحریمهای فلجکننده بانکهای ایرانی و صادرات نفت ایران را که در برجام تعلیق شده بود به تأخیر بیندازد. یک قانون تصویبشده در کنگره در سال 2015 رئیسجمهور را موظف کرده که هر 120 روز یکبار در مورد آن تحریمها تصمیمگیری کند. ترامپ در ماه می، آن تحریمها را تعلیق کرده و انتظار میرود که بار دیگر همین کار را بکند. این برای اروپاییها نقش هویج را دارد. چماق این خواهد بود که از ترامپ انتظار میرود نگرانیهای دولت آمریکا را در مورد توافق هستهای 2015 مشخص کند. براساس گفتههای مقامات ایالات متحده، این مسئله سه شکاف یا اشتباه دارد. اینها دستآخر تدارکاتی هستند که محدودیتها را در مورد عناصری مانند اندوخته اورانیوم کمغنیشده بین سالهای 2025 و 2030 برمیدارند، آنجایی که توافقنامه شکست میخورد جایی است که توسعه موشکهای بالستیک ممنوع نشده و وضعیت موجود برای بازرسی از سایتهای نظامی ایران تدارکات ضعیفی را پیشبینی کرده است. این مسئله به این خاطر مهم است که قانونگذاری سال 2015 وزیر امور خارجه را موظف میکند تا همکاری ایران را با توافق گواهی کند. این قانون، موارد متنوعی از انعطافپذیری را فراهم میآورد. همچنانکه نیکی هیلی، سفیر ترامپ در سازمان ملل، در سخنرانی روز سهشنبهاش در مؤسسه شرکتهای آمریکایی توضیح داده، ترامپ میتواند همکاری ایران با توافق را گواهی نکند، اگر و تنها اگر به نظر او چنین برسد که توافقنامه منافع ملی آمریکا را به پیش نمیراند، حتی اگر ایران از نظر فنی از متن توافقنامه پیروی کند، او میتواند در دور بعدی گواهی لازم را صادر نکند. درحالحاضر مقامات آمریکایی میگویند برنامه ترامپ این است که گواهی کند ایران همکاری لازم را براساس توافق به عمل نمیآورد و این بخش بهخاطر ادامه آزمایش موشکهای بالستیک است. عدم صدور گواهی از سوی ترامپ توافق هستهای را از بین نمیبرد، درعوض مسئله را به کنگره میفرستد؛ کنگرهای که میتواند این انتخاب را هم داشته باشد که به تحمیل دوباره تحریمهای فلجکنندهای که انتظار میرود ترامپ در این هفته به تأخیر بیندازد، رأی دهد. ترامپ باید تا 15 اکتبر تصمیم بگیرد که مجددا گواهی همکاری ایران را امضا کند یا نکند. زمانبندی بهتأخیرانداختن و آخرین مهلت برای صدور گواهی یک پنجره دیپلماتیک میآفریند. هفته آینده مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک برگزار میشود و انتظار میرود ترامپ از همکارانش در بریتانیا و فرانسه بخواهد تا آلمان را قانع کنند از گشایش دوباره باب مذاکرات در مورد توافق هستهای حمایت کند. در حالیکه سایه آخرین مهلت 15 اکتبر بر مجمع عمومی سازمان ملل افتاده، ترامپ از قدرتش برای هماهنگی با اروپاییهایی که از توافقنامه هستهای حمایت میکنند و بانکها و شرکتهای نفتیشان برای انجام معامله در ایران در صف ایستادهاند در شرایط فعلی که تحریمها ملغی شدهاند، استفاده خواهد کرد. اگر کنگره، تحریمهای فلجکننده را بار دیگر تحمیل کند، سرمایهگذاران اروپایی باید بین انجام تجارت و معامله با ایالات متحده یا انجام تجارت و معاملات با ایران یکی را انتخاب کنند. مارک دوبوویتن، مدیر اجرائی بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفته: «ترس واقعی از این مسئله که ترامپ خود را از توافق هستهای کنار بکشد، اروپاییها را وحشتزده کرده است». این مسئله نهایتا احتمال بالقوهای را برای مورد بررسی قراردادن توافق اشتباه اوباما و شکستن فلجی که سیاست آمریکا در مورد ایران در هشت سال اخیر در گیر بوده فراهم میآورد. از هماکنون بهنظر میرسد که فرانسویها و بریتانیاییها درهای خود را روی این مسئله باز کردهاند. دو دیپلمات ایالات متحده این هفته گفتهاند که همکاران و شرکایشان در لندن و پاریس علامتهایی را مبنیبر مورد ملاحظهقراردادن اعمال فشار بر ایران برای برطرفکردن برخی از خطاهای توافقنامه فرستادهاند. آگنس روماتات اسپین، سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه، ماه گذشته به گزارشگران گفته: امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، روز 29 آگوست اشاره کرده که توافق هستهای وین را میتوان بهواسطه کار درمورد وضعیت پسا 2025 و بهواسطه کارهای غیرقابلانکار روی استفاده از موشکهای بالستیک کامل کرد. ترامپ ثابت کرده که کارهایش غیرقابلپیشبینی است. اگر ترامپ راهبرد تیم امنیت ملیاش را رد کند، اولینباری نخواهد بود که این کار را کرده است. ترامپ برای تأیید برنامهای در مورد جنگ افغانستان سه ماه صبر کرد، اما این پیشنهاد کاملا با شخصیت ترامپ در تطابق است. همچنان که ترامپ در کتابش، «هنر معاملهکردن»، نوشته: اعمال فشار قدرتمندانه باعث انجام معامله بدون فشار قدرتمندانه نمیشود. در این مورد ترامپ فشار قدرتمندانهای را بهواسطه تهدید به کنارکشیدن ایالات متحده از معامله هستهایای که اوباما مورد مذاکره قرار داده آفریده است. باید صبور بود و صبر کرد و دید که آیا او میتواند این فشار قدرتمندانه را تبدیل به یک توافق هستهای بهتر با ایران کند یا نه.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.