|

فصل بزرگ‌مردی و سالاری

محمدرضا کریمی

با وجود آنکه کلمات گهربار اندیشمندان همیشه جاویدمان را به جان خریداریم، ولی فراموش نمی‌کنیم که در دوران اندیشه‌ای امروز کشورمان، تک‌تک مردم دلاور ایران‌زمین رستم‌اند و همه، شیرزنان و شیرمردان بزرگی هستند که ثابت کرده‌اند آنجا که لازم است، حضور می‌یابند و از شرف و ناموس خود دفاع می‌کنند و نمونه بارز آن، فداکاری‌ها و جانبازی‌هایشان در دفاع از میهن و آزادی در جنگ هشت‌ساله تحمیلی است. امروز هم سخن از شیرمرد میهن‌دوست دین‌مدار است؛ سخن از دکتر ابراهیم یزدی است؛ او که در محضر بزرگانی مانند آیت‌الله طالقانی و مهندس مهدی بازرگان شاگردی کرد و هنر مبارزه آموخت و هرجا که بود، چه در کشورش و چه خارج از کشور، دست از مبارزه برنداشت و در آمریکا که مشغول تحصیل بود، تمام سعی و کوشش خود را وقف مبارزه و حتی تشکیل انجمن اسلامی دانشمندان مقیم آمریکا و کانادا کرد؛ حتی در کمک به نبردهای مسلحانه علیه استبداد شاهی هم دریغ نکرد. او قبل و پس از پیروزی انقلاب مشاور نزدیک امام، چه در نوفل‌لوشاتو و چه در ایران، بود. در دولت موقت مهندس بازرگان پس از استعفای دکتر سنجابی، وزارت خارجه را عهده‌دار شد. موضع‌‌گیری‌های حزب توده، فداییان خلق، مجاهدین خلق، جنبش مسلمانان مبارز به رهبری دکتر پیمان و خط‌امامی‌ها را که خوشبختانه دیر فهمیدند ولی متوجه شدند که موضع‌گیری‌هایشان درست نبوده است، فراموش نمی‌کنیم. خلاصه کلام اینکه مرحوم مهندس بازرگان و همه یاران او با وجود مخالفت‌ها، به راه آزادی و آزادگی خود وفادار ماندند و شخص دکتر یزدی نمونه برجسته آنان است که پس از فوت مهندس بازرگان دبیرکلی نهضت آزادی را بر عهده گرفت و به عهد و پیمان خود در دفاع از آزادی وفادار ماند. نگارنده که حبس کشیده کودتای 28مرداد است، پس از آزادی و با کسب تجربه و مطالعه مستمر دچار تحول فکری شده‌ام و اگر بگویم بیشترین تأثیر را از نهضت آزادی و شخص مهندس بازرگان پذیرفته‌‌ام، سخنی به اغراق نگفته‌ام. فراموش نمی‌کنم سال‌های 36 و 40 را که دکتر علی امینی از طرف شاه کابینه‌ خود را تشکیل داد و این از روی اعتقاد شاه نبود، بلکه فشار جان اف ‌کندی، رئیس‌جمهور آمریکا، بود که می‌خواست در ایران فضای باز ایجاد شود، در آن‌ موقع مهندس بازرگان و یارانش در زندان بودند که به دستور دکتر امینی آزاد شدند و با آنان مذاکره کرد. همان زمان، نه جبهه ملی و نه حزب توده از آن مذاکره راضی نبودند و همچنان شاه و امینی را در یک صف می‌دانستند؛ ولی نهضت آزادی معتقد به حمایت از فضای باز ایجادشده از سوی دولت امینی بود. همین فضای آزادی نسبی، سبب گردهمایی پرشوری در پارک جلالیه، پارک لاله کنونی، شد. سخن کوتاه می‌کنم و به‌عنوان یک ایرانی و پدر شهید، درگذشت بزرگ‌مردی آزاده و مخالف سرسخت استبداد را به خانواده محترمش، اقوام و بستگانش خاصه آقای توسلی، اولین شهردار بعد از انقلاب، تسلیت عرض می‌کنم. شکی نیست مردم آزاده ایران عزیز هیچ‌گاه مبارزه‌های قهرمانانه دکتر ابراهیم یزدی را با وجود همه فشارها از یاد نخواهند برد. نام دکتر یزدی همراه با استادان بزرگش آیت‌الله طالقانی و مهندس بازرگان، زنده و جاوید است. سختی‌ها و مشقاتی که دکتر یزدی در مبارزاتش متحمل شد، نه‌تنها او را از راهش باز نداشت، بلکه باعث شد مصمم‌تر به راه خود ادامه دهد. سختی‌های آزادمردانی مانند ماهاتما گاندی، نلسون ماندلا و محمد مصدق در مبارزاتشان، شوق ادامه مبارزه دکتر یزدی بود. سختی‌ها او را آب‌دیده‌تر و مصمم‌تر کرد و مصداق کلام حکیم ناصرخسرو قبادیانی شد که اندر بلای سخت پدید‌ آید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.