|

مرور

در جست‌وجوی عشق نسیم آصف: «مرد رویاهای من» عنوان داستان بلندی است از دوریس دوری که به‌تازگی با ترجمه علی عبداللهی از سوي نشر کتاب‌سرای نیک منتشر شده است. دوریس دوری از نویسندگان امروز ادبیات آلمان است که در سال 1955 به دنیا آمد و امروز هم به‌عنوان نویسنده و هم به‌عنوان فیلم‌ساز شناخته می‌شود. او مدتی در موسسه گوته در کالیفرنیا فیلم می‌ساخت و با فیلمی با عنوان «مردان راه» به‌عنوان فیلم‌ساز شناخته شد. دوری در کنار فیلم‌سازی به داستان‌نویسی هم پرداخت و تاکنون جوایزی هم به‌واسطه داستان‌های کوتاهش دریافت کرده است. «مرد رویاهای من» داستانی است که می‌توان آن را نقدی بر مناسبات حاکم بر جهان سرمایه‌داری دانست. دوری در این داستان به روایت زندگی دختر جوانی پرداخته که در عرصه مد مشغول به کار است و تحت سیطره قوانین حاکم بر این صنعت پرسود قرار دارد. روایت دوری نشان می‌دهد که صنعت مد چگونه انسان را به کالایی برای مبادله تبدیل می‌کند. البته این مسئله‌ای است که در کلیت نظام سرمایه‌داری وجود دارد اما در این داستان به‌واسطه تصویری که از جهان مد به دست داده شده به شیوه ملموسی کالاشدگی انسان‌ها روایت شده است. عبداللهی در بخشی از مقدمه کوتاهش درباره ویژگی‌های داستان‌های دوری به طور عام و «مرد رویاهای من» به طور خاص نوشته: «آثار دوری با آنکه زنانه‌اند و لطیف، اما گویا همیشه با تمایلات فمینیستی افراطی همخوان نیستند. داستان مرد رویاهای من علاوه بر درون‌مایه‌ای عشقی و لطیف، بیانگر تلاش زنی است آنتونیا نام، در جستجوی خود به بهانه یافتن مرد رویا‌های‌اش. زنی احساساتی، بریده از زندگی طبیعی که در دنیای سرمایه‌داری و سودای بهره‌کشی از تن آدم‌ها به صرف زیبایی ظاهری‌شان، از درون تهی می‌شود، اما خودش در درون خود این تهی‌شدگی را حس می‌کند و برای گریختن از آن به هر دری می‌زند. در همین تلاش‌ها ناگهان به ولگردی لاقید و کثیف برمی‌خورد. به او دل می‌بندد. به همان کسی که به تعبیری بخشی از تمایلات خودش است. نویسنده در سیر داستان، ما را به آمریکای لاتین، به پرو و در نهایت به ویرانه‌های ماچوپیچو می‌برد تا با قهرمان‌های اثر که یک مرد و یک زن هستند، شگفتی‌ها و پیچیدگی‌های تمدنی عظیم اما ویرانه را ببینیم و تکامل دو فرد را از دو زاویه مختلف نظاره کنیم: مردی که ظاهرا به خودش رسیده و با خیال راحت در پلشتی خودخواسته، برای دهن‌کجی به مناسبات بورژوازی و جامعه سرمایه‌داری، راه گدایی و هیپی‌گری را در پیش گرفته و زندگی رقت‌باری دارد، اما خشنود و آرام به‌نظر می‌رسد و زن جوانی که از کالایی‌شدن و توجه بی‌اندازه از سوی دیگران به ظاهرش و غوغای شهرت زودهنگام از راه قرارگرفتن عکس‌اش بر روی مجله‌های رنگین و جلف، از خودش منزجر می‌شود و در جهشی صدوهشتاددرجه‌ای، عاشق یک‌طرفه و مازوخیستی مردی پلشت و آس‌وپاس می‌شود تا به خیال خود از ملال و ابتذال زندگی معمول خود بگریزد.» آنتونیا اگرچه می‌خواهد از سلطه وضعیت موجودش رها شود و با فاصله‌گرفتن از زرق‌وبرق جعلی جهان مد به جست‌وجوی عشقی واقعی بپردازد اما واقعیت این است که انگار در این جهان جایی برای عشقی راستین وجود ندارد و احساسات او از طرف مقابلش پاسخی دریافت نمی‌کند.

نیایش در سلول «کابوس‌ها» عنوان کتابی است که دوازده نمایشنامه رادیویی از شش نویسنده را دربر گرفته و به‌تازگی با گردآوری و ترجمه علی امینی‌نجفی از سوي نشر چتر فیروزه به ‌چاپ رسیده است. مترجم کتاب در پیشگفتاری که برای این کتاب نوشته، نخست به نمایش رادیویی و سابقه آن اشاره کرده و سپس به روند تکامل نمایش رادیویی در آلمان پرداخته است. در این پیشگفتار همچنین به انواع درام شنیداری هم پرداخته شده و مترجم در پایان، معیارهای انتخاب‌ دوازده متن این کتاب را این‌طور توضیح داده: «مترجم در انتخاب دوازده متنی که پیش رو دارید، به دو معیار تکیه کرده است: ساخت استادانه در فرم و نگاه ژرف انتقادی به مسائل دنیای امروز، یعنی دو ویژگی که یک اثر را از حالت مصرفی بیرون می‌آورند و به آن جامه هنری می‌پوشانند.» نمایشنامه‌های حاضر در این کتاب اگرچه در اصل به‌عنوان نمایش رادیویی نوشته شده‌اند، اما گاه برای صحنه و تلویزیون هم اجرا شده‌اند. نمایشنامه اول کتاب، «ماهیگیران ژاپنی»،‌ اثری است از ولفگانگ وایریاخ که از نویسندگان قرن‌بیستمی ادبیات آلمانی‌زبان است. این نمایشنامه روایت یک آزمایش هسته‌ای به‌ظاهر بی‌خطر است که نه سال پس از بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی انجام می‌شود و عده زیادی از ماهیگیران را قربانی تشعشعات رادیواکتیو می‌کند. «سکوت پاریس» اثری است از آلبر کامو و ویژگی‌های آن نشان می‌دهد که کامو به‌خوبی با نمایش رادیویی و عنصر آوایی در آن آشنا بوده است. «خدای مهربان منهتن» نوشته اینگبورگ باخمان است که از شاعران و نویسندگان مشهور قرن بیستم ادبیات آلمانی‌زبان به‌شمار می‌رود. او این نمایشنامه را در 1958 نوشت و امروز جزو آثار مشهور او به‌شمار می‌رود. «گفت‌وگوی شبانه با آدمی حقیر» اثری از فریدریش دورنمات است که اگرچه برای رادیو نوشته شده اما بارها روی صحنه نیز اجرا شده است. «نیایش در سلول» اثر نویسنده مشهور ادبیات معاصر آلمان، هاینریش بل است. به‌جز «نیایش در سلول»، نمایشنامه‌ای دیگر از بل با عنوان «پایین دم در» نیز در این کتاب ترجمه شده است. این نمایشنامه اولین‌بار در سال 1962 از رادیو پخش شد. بل در غالب آثارش به جنگ و مسایل بعد از آن پرداخته است. «رویاها» عنوان اثری از گونتر آیش است که درواقع شامل شش نمایشنامه کمابیش به‌هم‌پیوسته است. آیش از شاعران و درام‌نویسان برجسته آلمان است و «رویاها» جز مشهورترین آثار او محسوب می‌شود. این اثر در سال 1950 نوشته شد و آیش آن را اثری مستقل و یگانه می‌دید که تصویری همه‌جانبه از اوضاع زمانه را بازتاب می‌دهد. هر نمایش این اثر به یک قاره از جهان برمی‌گردد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.