چرا باید ایران از نظر نظامی قوی باشد
نعمت احمدی. حقوقدان
حضور خانم نیکی هلی نماینده آمریکا در سازمان ملل در اروپا و نگاه دولت جدید آمریکا تحت ریاست دونالد ترامپ به ایران و معاهده برجام و اینکه آمریکايیها فعالیتهای موشکی ایران را مخالف با روح برجام میدانند، مورد توجه جامعه جهانی قرار گرفته است. نوع نگرش آمریکايیها نسبت به ایران یک بار دیگر نگاهها را به موقعیت ژئوپليتیکی ایران در منطقه آشوبزده خاورمیانه جلب کرده است. آیا ایران باید قدرت نظامی خود را افزایش دهد؟ پاسخ این سؤال ساده است؛ ایران در دو قرن یعنی قرنهاي 19 و 20 به دفعات مورد حمله قرار گرفته است و بخشهای عظیمی از خاک اصلی ایران با جنگهايی که بر ما تحمیل شد، از ایران جدا شده است تا جايی که امروزه وسعت ایران به 000/648/1 کیلومترمربع رسیده است، حال اینکه وسعت ایران سه برابر این مساحت بوده است. اگر در ایران دولتی با بنیه نظامی قوی سر کار بود، به یقین نمیتوانستند بخشهای جدایيناپذیر از خاک اصلی کشورمان را جدا کنند. در نوشتار حاضر به قسمتی از تاریخ قرون 19 و 20 و معاهداتی که باعث جدايی بخشهای وسیعی از خاک ایران شده است، نیمنگاهی میاندازم تا روشن شود در همه این ایام وقتی ضعیف بودیم، مورد هجمه و هجوم قرار گرفتیم. با سقوط اصفهان و تصرف پایتخت به وسیله محمود افغان در سال 1135 بنیان حکومتی که شاه اسماعیل صفوی در فلات ایران ریخته بود، از هم پاشید. دولت صفوی را نخستین دولت ملی بعد از سقوط ساسانیان به وسیله اعراب میدانند که توانست با تکیه بر هویت ایرانی و رسمیتبخشیدن به مذهب شیعه به مرزهای دوره ساسانی نزدیک شود. اقتدار شاهان صفوی خصوصا شاه عباس که امنیت در سراسر کشور را به وجود آورد، باعث رفاه عمومی شده بود و کشورهای تازه قدرتگرفته اروپايی را متوجه ایران كرد. از این تاریخ است که حضور کشورهای اروپايی را در ابتدا در قالب گروههای تجاری و در نهایت بهعنوان استعمارگر حوالی خود حس میکنیم. با حضور انگلستان در شبهقاره هند، برای اولینبار دشمنی غیر از همسایگان همکیش و بعضا همزبان را در مرزهای خود دیدیم. از طرفی با قدرتگرفتن روسیه تزاری از زمان پتر کبیر، نگاهها به طرف جنوب روسیه و مرزهای آسیايی خصوصا آبهای گرم معطوف شد. اولین حمله خارجی به ایران غیر از جنگهايی که با همسایگان مسلمان در طول تاریخ داشتیم، حمله روسیه به ایران در سال 1813 است که سرانجام منجر به عهدنامه گلستان شد و بعد هم عهدنامه ننگین ترکمانچای که رد پای روسیه در آن مشهود است. در زمان ناصرالدین شاه یعنی سال 1856 دولت انگلیس با پادرمیانی دول دیگر ازجمله روسیه ایران را وادار به انعقاد قراردادی كردند که به عهدنامه پاریس معروف است. طبق این عهدنامه ایران مجبور به چشمپوشی از هرات و افغانستان شد و موجودیت کشور جدیدی در مرزهای شرقی به نام افغانستان پذیرفته شد. آخرین معاهده ظالمانهای که در دوره سلطنت ناصرالدین شاه از سوي روسیه علیه ایران اعمال شد، عهدنامه آخال است که طبق آن در سال 1880 تمام ایالتهای ماورا، دریای خزر، تمام مناطق شمالی خراسان تا رود تجن، ترکمنستان، تاجیکستان و کلا ماورالنهر از ایران جدا شد. پایان قرن نوزدهم همراه است با جدايی بلوچستان توسط انگلستان از ایران؛ به سال 1887 که دولت انگلیس از ضعف دولت مرکزی استفاده کرد و تمام ایالت بلوچستان را به هند ملحق کرد و مرزهای پنجاب و رود سند که مرز طبیعی بلوچستان بود، از ایران جدا شد. ایران در حالی وارد قرن بیستم شد که مرزهای امروزی بر آن تحمیل شده بود، هرچند در آغاز قرن بیستم مهمترین تحول تاریخی ایران یعنی انقلاب مشروطه به وقوع پیوست و ایران دارای پارلمان و حکومت مرکزی شده بود اما ضعف دولت و نداشتن بنیه نظامی باعث شد مقدرات ایران به دست دولتین انگلیس و روسیه بیفتد و جالب اینکه در سال 1907 قراردادی در سنپترزبورگ میان دولت روسیه و انگلیس منعقد شد که ایران را بین خود به سه بخش تقسیم کردند. قسمتهای شمالی متعلق به دولت روسیه و قسمتهای جنوبی متعلق به انگلستان شد و بخشهايی از مرکز منطقه بیطرف نامیده شد. وقوع جنگ جهانی اول و بههمخوردن مناسبات سیاسی جهان و مهمتر از آن خارجشدن رقیب شمالی یعنی روسیه تزاری از بازیهای سیاسی انگلیس و کمونیستیشدن این کشور عملا دست دولت انگلیس را در ایران باز گذاشت تا جايی که به جنوب ایران حمله و بوشهر را اشغال کردند؛ هرچند با مقاومت دلیران تنگستان روبهرو شدند. قابل توجه اینکه به علت اینکه دولت ایران در جنگ جهانی اول ضعیف بود و با وجود اعلام بیطرفی به وسیله دولتهای متخاصم اشغال شد؛ سرنوشتی که در جنگ جهانی دوم هم نصیب ایران شد و باز هم با وجود اعلام بیطرفی در شامگاه سوم شهریور 1320 مجددا ایران اشغال شد. دولت انگلیس که عرصه را خالی از قدرت رقیب در ایران میدید، با قرارداد 1919 درصدد آن بود که اندک استقلال نیمهبند را هم از دولتمردان ایرانی سلب کند. کودتای سوم اسفند آغازی دیگر بر شیوه دخالت کشورهای خارجی در ایران بود. با کودتای سوم اسفند عملا نحوه دخالت دولتهای خارجی در ایران تغییر کرد اما با فروپاشی دولت عثمانی و تشکیل دولت عراق در مرزهای غربی کشورمان دولت جدیدی شکل گرفت که بعد از سرکارآمدن دولت بعثی در عراق، عملا جبهه جدیدی علیه ایران باز شد. تا اینکه با قرارداد 1975 ظاهرا آتش کینه دولت عراق نسبت به ایران فروکش کرد، اما وقوع انقلاب اسلامی انگیزه جدیدی شد که صدام رئیس دولت عراق جنگی را علیه ایران شروع كند که در طول جنگ مشخص شد جبهه متحدی از اعراب و همه غرب مدافع صدام است؛ میگهای روسی، میراژهای فرانسوی و کمکهای لجستیکی دیگر که از همه طرف به سوي سرازیر عراق شده بود، علیه ایران به کار گرفته شد. حال پرسش این است؛ آیا ایران که در 200 سال گذشته از اول قرن 19 تا امروز همیشه مورد تهاجم قرار گرفته و در جنگ تحمیلی همه نوع سلاح از شرق و غرب عالم علیه رزمندگان ایران به کار گرفته شد و بعد از پایان جنگ در اتحادی نوشته و نانوشته، جهان تصمیم به تحریم تسلیحاتی ایران گرفت و حتی دولت روسیه که خود را متحد ایران میداند، باوجود دریافت پول موشکهای اس- 300 را تحویل ایران نداد، از طرفی کشورهای همسایه ایران جملگی به وسیله شرق و غرب مسلح میشوند و در همین یکی، دو سال گذشته میلیاردها دلار اسلحه به وسیله دولتهای غربی، خصوصا آمریکا و انگلیس به عربستان و امارات و قطر تحویل داده شده و آخرین قراردادی که در پی مسافرت دونالد ترامپ به منطقه صورت گرفت، بزرگترین قرارداد تسلیحاتی بین دولت عربستان و آمریکاست که علاوه بر خرید 110 میلیارد دلار اسلحه نقدی، قرارداد 330 میلیارددلاری زمانبندیشدهای هم منعقد شد...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.