گزینههای پیشروی آمریکا
ترجمه: شهرام زرندار
آخرین اعلامیه آژانس هستهای درست یک هفته پس از این اعلام شد که آقای ترامپ، «نیکی هیلی»، سفیر خود در سازمان ملل را به وین فرستاد تا با مقامات ارشد آژانس دیدار کند؛ مقاماتی که مسئول انجام بازرسیهای هستهای و مانیتورینگ همکاری ایران با آژانس هستند.
خانم هیلی به آژانس فشار آورده تا در قبال ایران، تهاجمیتر برخورد کند و برخی از مقامات دولتی آمریکا استدلال کردهاند که آژانس باید خواهان دسترسی به یکسری از سایتهای نظامی ایران باشد؛ اما بر اساس توافقنامه هستهای، آژانس تنها هنگامی میتواند این کار را بکند که شک منطقی وجود داشته باشد که بر مبنای آن، ایران در آن سایتها فعالیتهای مربوط به امور هستهای انجام داده باشد. تا اینجا بر طبق اظهارات آژانس و مقامات آمریکایی، ایالات متحده هیچ فهرستی از اماکن مشکوک ارائه نداده است. ایران به آخرین گزارش آژانس، به عنوان دفاعیه خود علیه مخالفان خوشامد گفته است. آژانس خبری رسمی جمهوری اسلامی، یافتههای عمده این گزارش را دوباره منتشر کرده و گفته: «این یافتهها میتواند باعث تعجب دولت ایالات متحده شود». این یافتهها از نظر سیاسی برای آقای ترامپ این امر را مشکل میکند تا پارهکردن توافق را توجیه کند. این یافتهها، اثبات ادعاهای خود او را مبنی بر اینکه ایران توافق را نقض کرده، نیز ناممکن میکند. در حقیقت آقای ترامپ چند انتخاب دارد که میتواند از میان آنها یکی را انتخاب کند. یک انتخاب این است که خیلی ساده توافقنامه را پاره کند و اعلام کند ایران «روح» بر جام را نقض کرده است. خود توافقنامه تنها با فعالیتهای هستهای ایران سروکار دارد؛ اما آقای ترامپ گفته این برای ازبینبردن آنچه او به آن نام «تهدید رشدیابنده ایران» داده، کافی نیست؛ اما مشکل این رویکرد، چندجانبه است. مشکل در اینجاست که این انتخاب دست ایران را برای تولید هر مقدار اورانیوم غنیشده یا پلوتونیوم باز میگذارد. به همین دلیل است که آقای تیلرسیون و ژنرال «اَچ. آر. مکمستر»، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، استدلال کردهاند ایالات متحده نباید خود را از توافق کنار بکشد. از اینها گذشته، این عمل ایالات متحده را منفعل میکند. بریتانیا، چین، فرانسه، آلمان و روسیه که طرفهای درگیر در توافقنامه هستند، همگی حمایت قوی خود را از توافق بیان کردهاند و هشدار دادهاند اگر آقای ترامپ خود را کنار بکشد، ایالات متحده در این معرکه ایزوله و منزوی خواهد شد. بر طبق نظر برخی از مقامات دولت، انتخاب دیگر این است که اعلام شود ایران با توافق همکاری نمیکند؛ اما برجام را اجرا کرده است. این کار باعث اجتنابکردن از رأیگیری در کنگره درباره تحمیل دوباره تحریمها میشود و این امر احتمالا یا باعث ازمیانبردن خطر جداشدن یا حداقل تأخیر در جداشدن از ائتلاف جهانی درباره برجام میشود، مقامات دولت ترامپ میگویند انتخاب سوم این است که آزمونی برقرار شود که منجر به آزمودن ایران میشود؛ آزمونی که واشنگتن انتظار دارد ایران در آن مردود شود. این امر شامل تهیه اطلاعات تجسسی و ارائه آن به آژانس میشود؛ اطلاعاتی که مربوط به کارهای مربوط به امور هستهای ایران میشود- از غنیسازی تا تحقیقات ممکن درباره سلاحهای هستهای - و این پایه یک درخواست جدی برای بازرسی از سایتهای هستهای ایران است. تا اینجا مقامات میگویند هیچ اطلاعات ویژهای دراینباره به دست نیامده است، راههای دیگری هم برای ایراد فشار برای بازرسیهای بیشتر وجود دارد. دیوید آلبرایت و اولی هینونن که هر دو بازرسان سابق آژانس و شدیدا منتقد ایران بودهاند، در مقالهای که روز پنجشنبه منتشر شده، استدلال میکنند که آژانس میتواند از تدارکات و متن مطرحشده در برجام که حقیقتیابی را ممکن کند استفاده بهتری کند؛ از جمله درخواست حقیقتیابی در مورد وسایل با استفاده دوگانه که میتواند برای کارهای غیرنظامی یا تولید سلاح به کار آیند نیز میتواند انجام شود. آقای آلبرایت و هینونن در این مقاله که در سایت مؤسسه علوم و امنیت بینالمللی که یک گروه واشنگتنی است و آقای آلبرایت آن را بنیانگذاری کرده، منتشر شده، میگویند: این کار میتواند باعث برقراری بازرسیهای معمولی از مکانهایی شود که آژانس اکنون به آنها دسترسی ندارد. تحلیلگران سیاسی که روزگاری فکر میکردند توافقنامه هستهای احتمالا باوجود مواضع ترامپ دوام خواهد آورد، اکنون کمتر در این مورد خوشبین هستند. کلیف کوپچان، رئیس گروه اوراسیا که یک گروه مشاوره درباره ریسکهای سیاسی در واشنگتن است، میگوید: «دولت ترامپ، خیلی ساده گفته باشیم، این توافقنامه تاریخی را دوست ندارد». آقای کوپچان گفته: «دولت ترامپ به دنبال یافتن راهی برای اجتنابکردن از گواهی مجدد همکاری ایران بر اساس برجام در ماههای پیشروست و این دولت احتمالا در جستوجوی راهی برای برقراری بازرسی از تأسیسات نظامی ایران تا حدی است که تهران آن را غیرقابل تحمل ارزیابی کند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.