|

وارث جنگ شکست‌خورده

«دونالد ترامپ»، رئيس‌جمهوري آمريكا، آخرين استراتژي جديد آمريکا را براي افغانستان معرفي کرد. تنها وجه امتياز متن سخنراني ترامپ با سخنراني رؤساي‌جمهور قبلي آمريکا در مورد افغانستان در اين بود که ترامپ بي‌امان از واژه «ايثار» سربازان آمريکايي در افغانستان نام برد تا با اين حربه بسط‌دادن درگيري نظامي آمريکا در افغانستان را موجه جلوه دهد. بقيه فرازهاي صحبت ترامپ، تکرار همان استانداردهاي رايج واشنگتن براي تمام لشکر‌کشي‌هاي نظامي آمريکاست. سخنراني ترامپ سراسر همان توهم هميشگي «جنگ با تروريسم» بود که همواره سياست‌مداران جمهوري‌خواه و دموکرات بر طبل آن مي‌کوبند و از آن دم مي‌زنند.در عرض تقريبا 16 سال گذشته، متني که سياست‌مداران هردو حزب حاکم همواره براي توجيه لشکرکشي‌هايشان قرائت کرده‌اند همواره بر يک روال ثابت و مشابه استوار بوده است. اين روال مبتني است بر ارائه نظرياتي مانند دروغ، چالش‌برانگيز؛ عدم رعايت حدود و ثغور اخلاقي، لشکرکشي بدون اعلان قبلي، پندنگرفتن لجوجانه از اشتباهات گذشته و پرهيز از تغيير رويه. اما در اين توضيحات اصلا مشخص نمي‌شود که بالاخره آمريکا واقعا با چه کسی مي‌جنگد. همه رؤساي‌جمهور آمريکا يکي پس از ديگري تمام ستيزه‌جويان را از هر قسمي که باشند در يک طبقه قرار مي‌دهند و همه آنها را «تروريست» و «افراط‌گرايان خشونت‌طلب» يا به‌طورکل «دشمن» خطاب مي‌کنند. ترامپ نيز در صحبت‌هايش فقط بيش از پيش گيجمان کرد و هشدار داد که «20 باب از سازمان‌هايي که آمريکا آنها را جزء تروريست‌ها طبقه‌بندي کرده است، همگي در دو کشور افغانستان و پاکستان فعاليت دارند». ترامپ اشاره نکرد که کدام‌يک از اين سازمان‌هايي که او فقط اشاره‌اي کلي به همه‌شان داشت، واقعا تهديدي براي آمريکا هستند. وي مشخص نکرد که پسران و دختران آمريکايي که براي جنگيدن به‌صف مي‌شوند و بلکه بارهاوبارها به‌صف خواهند شد، با کدام‌يک از اين گروه‌ها بايد بجنگند. ترامپ ضمنا نگفت که آيا «پيروزي» فقط مستلزم آن است که همه اين گروه‌ها به‌کلي در هم بشکنند يا اينکه پيروزي حتي با شکست حداقل چندتاي آنها يا حتي فقط يکي از آنها هم محرز خواهد شد. ترامپ همه گروه‌هاي تروريستي را يک دشمن يکپارچه قلمداد کرد و همان باور غلط تمام مقام‌هاي سلف خود را تکرار کرد و گفت که تروريست‌ها يک «مأمن امن» لازم دارند تا از آنجا حملاتشان را طراحي و اجرا کنند و از آمار سربازان آمريکايي در ميادين رزم بکاهند و اين واقعيت مي‌طلبد که ما دوباره به آنها ضربه بزنيم. اين همان فحواي کلام «جيمز متيس»، وزير دفاع آمريکا، در سخنانش در ماه ژوئن بود. ريشه اين پندار غلط و غيرقابل توجيه سوءتعبيري است که از واقعه حملات 11 سپتامبر استنباط شده است. در اين حادثه هواپيماربايان 33 بار از پست‌هاي مرزي بدون بازرسي عبور کردند و همه آنها پناهگاه‌هايي امن در «مريلند» جنوبي و «سان‌ديه‌گو» و «اوکلاهماسيتي» داشتند. «جورج بوش» بعد از حادثه 11 سپتامبر در صحبت‌هايي ادعا کرده بود: «جنگ با ترور فقط وقتي به انتها مي‌رسد که هر گروه تروريستي که دسترسي جهاني دارد، شناسايي شود؛ جلويش گرفته شود و شکست داده شود». ترامپ هم در نطق تحليف خود گفت که «تروريسم راديکال اسلامي» را کاملا از روي چهره زمين ريشه‌کن خواهد کرد. همين وعده‌ووعيدهاي دورودراز ناممکن در مورد پيروزي مطلق است که باعث مي‌شود هر رئيس‌جمهوري هر شانسي را که براي پيروزي جلو رويش سبز مي‌شود بي‌درنگ بقاپد و پيشاپيش خبر از پيروزي بدهد؛ به‌عنوان‌نمونه دولت بوش بين سال‌هاي 2002 تا 2005 هفت‌بار اعلام کرد که «طالبان» را به‌طور کامل شکست داده است، اما درواقع مقامات نظامي و ضدتروريسم، فروتنانه و البته عاقلانه نسبت به سقف ظرفيت قدرت نظامي ترديد داشته‌اند. واقعيت اين است که به‌طورکل هيچ‌يک از رؤساي‌جمهور آمريکا در مورد لشکرکشي‌هاي نظامي‌شان آن‌طور که بايدوشايد شفاف عمل نکرده‌اند. اين‌طور که از شواهد امر پيداست، از همه آنها بدتر دولت ترامپ است. در دولت «باراك اوباما» حول‌وحوش روزهاي پاياني دوره کاري‌اش؛ وزارت دفاع آمريکا، «پنتاگون»، انتشار گزارش مشروح و مکتوب تعداد تلفات غيرنظاميان در جنگ‌هاي آمريکا را متوقف کرد، چون مسلم است اگر اين گزارش منتشر مي‌شد، مسئوليتي را متوجه دستگاه نظامي و سياسي آمريکا مي‌کرد و موجب مي‌شد تا به منظور کاستن از آمار تلفات غيرنظاميان در آينده، سياست‌هاي جنگي آمريکا دست‌خوش تغيير و تحول شود، اما آقاي ترامپ نه‌تنها جلو اين روند را نگرفته، بلکه آن را تشديد هم کرده است. بديهي است که در اين ميان بر شمار غيرنظامياني هم که در اين بمباران‌ها از بين مي‌روند افزوده شده و به رقم بالايي رسيده است. اين غيرقابل‌قبول است. در ماه جولای سازمان ملل فاش کرد که در افغانستان شمار تلفات غيرنظاميان در حملات هوايي آمريکا در شش‌ماهه نخست سال 2017 به ميزان 70 درصد بيشتر از همين تلفات در شش‌ماهه نخست سال 2016 بوده است. در دو کشور عراق و سوريه حملات هوايي آمريکا در اين دو کشور از آگوست 2014 آغاز شده است و تعداد تلفات غيرنظاميان اين حملات هوايي از هنگامي که ترامپ روي کار آمده، دست‌کم 55 درصد رشد داشته است. هرچقدر آمار تلفات غيرنظاميان بالا مي‌رود، حس خشم و نفرت از آمريکا هم بالا مي‌رود. هرچقدر آمار تلفات غيرنظاميان بالا مي‌رود، افراد بيشتري جذب تروريست‌ها مي‌شوند، ضمن آنکه همه تروريست‌هاي بالقوه‌اي که در آمريکا لانه کرده‌اند هم فرصت خوبي براي راديکاليزه‌شدن پيدا خواهند کرد. سياست‌مداران هردو حزب درعوض آنکه بيايند و راه‌هاي فرعي انتشار افکار و ايدئولوژي‌هاي جهادي و جلو جذب افراد به سمت گروه‌هاي تروريستي را ببندند، آمده‌اند و سعي مي‌کنند همان سياست‌هاي نظامي را دوباره‌ودوباره به کار بندند. «مايکل مورل»، جانشين مديرکل سابق «سيا»، يک اظهارنظر مشهوري دارد که مي‌گويد: ما بيهوده صد ساعت وقت خود را در «اتاق تعيين موقعيت» هدر داديم و نشستيم راجع به اينکه با تروريست‌ها چه بايد بکنيم، بحث و تبادل‌نظر کرديم. بهتر بود به‌جاي اين کار بيهوده، فقط 10 دقيقه وقت مي‌گذاشتيم و تفکر مي‌کرديم تا ببينيم چطور مي‌توانيم قلوب و اذهان مردم را تسخير کنيم و جلو راديکاليزه‌شدن جوانان را بگيريم. بعضي‌ها ممکن است خوش‌بين باشند که در مقوله جنگ با تروريسم، ترامپ رئيس‌جمهوري متفاوت است، اما سخنراني روز دوشنبه ترامپ، توهم‌‌بودن اين اميد را ثابت کرد؛ او فقط همان کاري را خواهد کرد که واشنگتن از او انتظار دارد. منبع: نيويورک‌تايمز

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.