|

جایی برای نژادپرستی نیست

مصطفی درگاهی

منطقه خاورمیانه بیش از 30 نژاد و قومیت را در خود جای داده و شاید جالب باشد که بدانید این تعدد نژادی در قاره اروپا نیز به همین شکل است. کشورهای اروپایی بعد از سپری‌کردن دوران سخت جنگ و تقابل به این نتیجه رسیدند که تنها راه استقلال و پیشرفت، ایجاد اتحاد و تعامل برای دستیابی به منافع مشترک است و تشکیل اتحادیه‌هایی قوی؛ مثل اتحادیه اروپا از جمله اقدامات مهم آنها برای رسیدن به این ثبات بوده است. امروز در اروپا صحبت از نژاد و برتری‌های نژادی، گفتمانی مردود محسوب می‌شود؛ گفتمانی که مخاطب چندانی در بین عموم مردم پیدا نمی‌کند و این نشان از یک پختگی فرهنگی در جامعه اروپاست، ولی شرایط در منطقه خاورمیانه شکل دیگری دارد. سال‌هاست که استفاده از ویژگی‌های نژادی از عوامل اصلی برای ایجاد درگیری‌های فلج‌کننده در این منطقه ثروتمند محسوب می‌شود و گروهک‌های تجزیه‌طلب در گوشه‌وکنار آن خواستار ایجاد کشورهایی بر اساس ویژگی‌های نژادی هستند. در این میان و بعد از تجاوز نظامی آمریکا به عراق و اعطای خودمختاری به کُردهای شمال این کشور، شاهد این بودیم که صداهای نامتوازن برای ایجاد خطوط جدید مرزی رنگ‌وبویی جدی‌تر به خود گرفت. از طرفی این صداها حامیان تغییر خطوط «سایکس پیکو» را به طمع انداخت و حمایت‌های علنی و چندباره اسرائیل از این اقدام خود گواهي بر این مدعاست. از سویی دیگر تجزیه کردستان عراق می‌تواند وسیله‌ای کوتاه‌مدت، ولی مناسب برای پرکردن خلأ داعش و مقابله با هژمونی ایران در منطقه باشد و ناپختگی سیاسی برخی از حاکمان این اقلیم فهم این نکته را برایشان سخت می‌کند که این عاملیت کوتاه‌مدت می‌تواند به نابودی همیشگی دولت خودمختار کردستان منجر شود. نکته قابل‌تأمل در مورد همه‌پرسی مطرح‌شده ازسوي این گرایش خاص در اقلیم کردستان این است که به نظر می‌رسد این گروه برای آینده این اقدام در صورت پیروزی برنامه روشنی ندارند و این موضوعی است که کشورهای همسایه و همچنین دولت عراق را نگران کرده است. شاید تنها زمینه‌ای که مسعود بارزانی و هم‌فکرانش آن را مناسب فرض کرده‌اند، استفاده از فضای غبارآلوده حاصل از وجود داعش باشد؛ داعشی که هنوز از نفس نیفتاده و تهدید اول برای منطقه و مخصوصا خود کردها محسوب می‌شود، ولی باید در نظر داشته باشند که مقابله با داعش بدون کمک ایران و عراق کار دشواری است، چراکه از ابتدای پیدایش داعش تا امروز، ایران بدون در‌نظرگرفتن هیچ محدودیتی به کردها در مقابله با داعش کمک کرد، حال آنکه می‌توانست از داعش برای تضعیف گروهک‌های غیرموجه کردستان عراق استفاده کند و بعد از تضعیف دو گروه، حاکمیت خود را بر منطقه کردستان عراق ثبات بدهد، ولی سیاست دفاعی ایران، حمایت از کردهای عراق به‌عنوان مردمی مظلوم را در اولویت برنامه خود قرار داد؛ حمایتی که با عملکرد حاکمان این اقلیم به‌طور مسلم قطع خواهد شد. از سوی دیگر اقلیم کردستان با بودجه دولت عراق حمایت می‌شود و راه اصلی درآمدی این سرزمین ترابری کالاست و اولین سؤالی که برای ساکنان این منطقه مطرح می‌شود این است که در صورت حاصل‌شدن استقلال احتمالی و به‌تبع آن بسته‌شدن مرزها و قطع راه‌های مواصلاتی، این اقلیم چه راهی برای تأمین بودجه خود دارد تا بتواند در کنار تهدیدهای منطقه‌ای قبل و بعد از این استقلال ادامه حیات بدهد؟ سؤال دیگر این است که مواجهات بین‌المللی با کشوری که تنها براساس یک ویژگی نژادی در حال بالکانیزاسیون منطقه‌ای پرتنش است چگونه خواهد بود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.