گفتوگوي تلفني ترامپ و السيسي درباره گسترش روابط آمريکا و مصر
دلجويي از راه دور
هفته گذشته بود که «دونالد ترامپ» رئيسجمهوري آمريكا به بهانه نقض حقوق بشر و عدم پيشرفت مصر در جهت تحقق دموکراسي، از قطع کمکهاي مالي و نظامي به اين کشور خبر داد. اما يك هفته بعد رئيسجمهوري آمريكا در تماس تلفني ضمن دلجويي از همتاي مصري خود، تأكيد كرد كه واشنگتن به دنبال گسترش روابط با قاهره است. طبق اعلام وزارت خارجه آمريکا، ايالات متحده کمک نظامي 195ميليوندلاري خود به مصر را قطع ميكند و همچنين ديگر کمکهاي مالي حقوقبشري خود به مصر را به ارزش 96 ميليون دلار کاهش خواهد داد. گفته ميشود اين مبلغ تا زماني که مصر در زمينه حقوق بشر و قوانين حاکم بر نهادهاي مردمنهاد از خود پيشرفت نشان ندهد، در يک حساب بانکي باقي خواهد ماند. وزارت خارجه مصر، اين اقدام آمريکا را نتيجه قضاوت ضعيف آمريکا دانست و در واکنش عنوان کرد که ديدار با هيئت آمريکايي به رهبري «جرد کوشنر»، داماد و مشاور ترامپ برگزار نخواهد شد. هرچند اندکي بعد از آن، «عبدالفتاح السيسي»، رئيسجمهور مصر با جرد کوشنر ديدار کرد. بحث کاهش کمکهاي نظامي آمريکا از مصر در حالي مطرح ميشود که السيسي براي پيشبرد جنگ عليه شورشيان و گروههاي جهادي اعم از داعش در شبهجزيره سينا خواستار کمکهاي بيشتري شده است. علت اين اقدام آمريکا، تصويب قانوني جديد درخصوص فعاليت سازمانهاي مردمنهاد (NGO) عنوان شده است که اين نهادها را از انجام فعاليتهايي که امنيت ملي، نظم عمومي و عفت عمومي را خدشهدار کنند، منع ميکند. طبق اين قانون جديد، نقض موارد فوق ميتواند به صدور احکامي از يک تا پنج سال حبس و جريمه نقدي بين 50 هزار تا يك ميليون پوند مصر منجر شود. فعالان مدني مصر، تصويب اين قانون جديد را به معناي مجوز سرکوب نامحدود فعاليتهاي مدني ميدانند. السيسي، رئيسجمهور از زمان بهقدرترسيدن در سال 2013، سرکوب منتقدان و مخالفان را در دستور کار قرار داده است و همين مسئله بر نگرانيها درخصوص قانون جديد ميافزايد. فعالان حقوق بشر از مرگ هزار نفر و دستگيري دهها هزار نفر از زمان رويکارآمدن السيسي خبر دادهاند. همچنين شکنجه، اعترافهاي اجباري و اعدامهاي فراقانوني از جمله مواردي است که نيروهاي امنيتي دولت السيسي به انجام آنها متهم هستند. پيشتر نيز باراک اوباما، رئيسجمهور سابق آمريکا، در سال 2013 ميلادي و در واکنش به نقض حقوق بشر در مصر، برخي از حمايتها و کمکهاي نظامي خود را قطع و ادعا کرد اين وضعيت تا بهسروسامانرسيدن اوضاع حقوقبشري در مصر ادامه خواهد داشت اما در سال 2015 ميلادي و بدون اينکه پيشرفت خاصي در وضعيت حقوق بشر مصر ايجاد شود، اين کمکها از سر گرفته شد؛ با اين استدلال که اين کمکها به نفع منافع ملي آمريکاست. حدود سه ماه پيش نيز دونالد ترامپ با تمجيد از شخص السيسي، از تقويت روابط با مصر سخن گفت. «رابرت اسپرينگ برد»، کارشناس خاورميانه و از اعضاي انستيتوي روابط بينالملل ايتاليا، در گفتوگو با «الجزيره» اين اقدام را بخشي از طرح دولت ترامپ براي کاهش چشمگير کمکهاي نقدي به کشورهاي جهان از جمله خاورميانه ميداند. «ايساندر العمراني»، رئيس بخش آفريقاي جنوبي در «گروه بينالمللي بحران»، اين اقدام را نشانه حساسشدن ايالات متحده به وضعيت حقوقبشري در مصر دانسته؛ هرچند از نظر او، تأثيري بر رفتار السيسي نخواهد داشت. کمکهاي مالي و نظامي ايالات متحده به مصر بعد از آن شروع شد که اين کشور پس از امضاي توافق کمپ ديويد در سال 1987 ميلادي، اقدام به برقراري روابط ديپلماتيک با اسرائيل كرد و رفتهرفته به يکي از متحدان نظامي ايالات متحده در منطقه بدل شد. بااينحال، طبق گفته تحليلگران، اين اقدام آمريکا بيشتر از اينكه جنبه عملي داشته باشد، نمادين است. ديگر تحليلگران نيز بر اين باورند که اين اقدام ايالات متحده ربط چنداني به نقض حقوق بشر ندارد و ايالات متحده اهداف ديگري را دنبال ميکند که به نظر بيشتر مصرف داخلي دارد. از ديگر سو، با توجه به سفر کوشنر به فلسطين با هدف حل مناقشه اسرائيليها و فلسطينيها، ايالات متحده بيش از پيش به مصر به عنوان يک بازيگر مؤثر در اين مناقشه نياز خواهد داشت؛ بنابراين بعيد به نظر ميرسد که مسائل حقوقبشري عملا خللي در اتحاد استراتژيک اين دو کشور ايجاد کند. تماس روز گذشته ترامپ با السيسي مبني بر اينکه حمايتهاي ايالات متحده به اين کشور ادامه خواهد يافت، نيز به خوبي بر اين مسئله صحه ميگذارد. به گزارش رويترز، دفتر رئيسجمهوري مصر پس از اين گفتوگو در بيانيهاي اعلام کرد كه رئيسجمهوري آمريکا همچنين از تمايل خود براي توسعه و گسترش روابط دو کشور خبر داده و بر رفع موانعي که اين روابط را تحت تأثير قرار ميدهد، تأکيد کرده است. اين تحولات در شرايطي به وقوع ميپيوندد که مصر خود را براي برگزاري انتخابات رياستجمهوري در سال 2018 ميلادي آماده ميکند. در بحبوحه سرکوب رسانهها و مطبوعات، السيسي که عرصه را بر تمامي رقباي خود از جمله «خالد علي»، وکيل برجسته و مدافع حقوق بشر تنگ کرده است، خود را مهياي دور دوم رياستجمهورياش ميکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.