|

خیابانی برای هاشمی

رؤیا صدر : سال‌های ابتدایی انقلاب بود و هنگامه تغییر نام و عنوان آدم‌ها، کوچه‌ها، خیابان‌ها، مغازه‌ها، شهرها، ادارات و خلاصه تمامی موارد این چنین، از صدر تا ذیل. در چنان شرایطی ما، در «زن‌ روز» غرق در موج تغییر نام بودیم و عالم و آدم را به نظرسنجی فراخوانده ‌بودیم که «می‌خواهیم اسم مجله را (که یادآور زن‌ روز پیش از انقلاب است) به تناسب ارزش‌های جامعه انقلابی تغییر دهیم، شما چه پیشنهاد می‌کنید؟». در همین گیرودار چند نفر به نمایندگی از مجله زن روز به‌همراه شهید شاهچراغی (که نماینده مجلس و درعین‌حال مدیر مؤسسه کیهان بودند) به ملاقات مرحوم آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی رفتیم و در حین صحبت، گفتیم: «می‌خواهیم نام مجله را متناسب با اهداف جدیدی که برایش تعریف کرده‌ایم، تغییر دهیم». مرحوم هاشمی‌رفسنجانی پاسخی دادند با این مضمون که «نام زن ‌روز بد نیست، چرا می‌خواهید عوضش کنید؟». این عکس‌العمل خلاف‌آمد موجی بود که در آن روزها هرآنچه را که مربوط به دوره قبل بود (چه بد و چه خوب) می‌شست و با خودش می‌برد. نمی‌دانم آن جمله ساده چه اثری داشت که ما را بالکل از صرافت تغییر نام مجله انداخت... . در این روزها وقتی خبر تغییر نام «بزرگراه نیایش» را می‌خوانم، مدام تصویر آن ملاقات در ذهنم زنده می‌شود. برخی گفته‌اند بهتر بود این تغییر نام در زمان حیات مرحوم آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی صورت می‌پذیرفت. نمی‌دانم با توجه به خاطره بالا، ایشان با تغییر نام بزرگراهی که نامش در ذهن و بر زبان تهرانی‌ها نشسته و جا افتاده‌ است تا چه حد همراهی و همدلی نشان می‌دادند. شک نیست که نام و یاد این بزرگمرد تاریخ معاصر با ذهن مردم عجین است. بدرقه شکوهمند و استثنائی پیکرشان تجلی‌بخش این رویکرد است و دولت فعلی با پشتوانه انتساب به ایشان بود که با اقبال مردم روبه‌رو شد، اما شاید بهتر باشد که از این پس اگر می‌خواهیم معابر و خیابان‌ها را با نام بزرگان مزین کنیم، خیابان‌های جدید و در دست احداث را مشمول این قاعده قرار دهیم. نام‌ها، بخشی از حافظه جمعی و فردی ما هستند که به‌مرور به بخشی از وجودمان تبدیل شده‌اند‌ و به همین علت نام خیابان‌ها در شهرهای دنیا به‌راحتی دستخوش تغییر نمی‌شوند؛ درحالی‌که ما، به‌راحتی نام‌های آشنا را که در ذهنمان جا افتاده و به‌مرور به بخشی از حافظه و هویت جمعی ما تبدیل شده تغییر می‌دهیم و این امر جدا از تحمیل بار مالی، بر حس تعلق‌خاطر ما شهروندان نسبت به محیط پیرامونمان اثر می‌گذارد. شاید تأکید نسل پیش از ما بر استفاده از نام‌های سابق خیابان‌ها و کوچه‌ها بیشتر ریشه در این امر داشته باشد؛ تأکیدی بر این نگاه ایوان کلیمایی است که ما اگر حافظه‌مان را از دست بدهیم خودمان را از دست داده‌ایم... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.