مقتدای رحال
محمدعلی عسگری: مقتدی صدر، رهبر جریان صدر در عراق، در کمتر از دو هفته به دو کشور مهم عربی، یعنی عربستان سعودی و امارات متحده سفر کرد. او قرار است در ادامه به مصر نیز سفر کند. سه کشوری که در شرایط کنونی، خود را رهبر جهان عرب پنداشته و هماکنون در کنار بحرین فشارهایی بیسابقه را بر دولت کوچک قطر تحمیل کردهاند. بد نیست دانسته شود، مقامات اماراتی یک هواپیمای اختصاصی به بغداد فرستادند تا صدر را با خود به این کشور ببرند و در کاخ الشاطی از او به گرمی استقبال کنند. حال آنکه تا دیروز، او را یک روحانی تندروی طرفدار ایران توصیف میکردند. رسانههای عربی و غربی در چند روز گذشته سفرهای مقتدی صدر را بزرگ کردند و دلیل آن هم روشن بود. آنها میخواهند بگویند این متحد قدیمی ایران است که این روزها از این دربار به دربار دیگری میرود تا بر ضد ایران نقشه بکشد و در مجموع جریانی ضد ایرانی را در منطقه تقویت کند. شبکه العربیه در گزارشی، دیدار محمد بن زاید، ولیعهد ابوظبی، با مقتدی صدر را «برادرانه» توصیف کرد و گفت آن دو در این دیدار به «تحولات عراق» و جهان عرب پرداختند. به گزارش این منبع، ولیعهد ابوظبی در این دیدار «پیروزی عظیم عراق بر داعش» را تبریک گفت و نسبت به «ایفای نقش آینده عراق در جهان عرب» ابراز امیدواری کرد. او خاطرنشان کرد: «تجربه نشان داده، ما اعراب و مسلمانان باید با هم متحد باشیم و مدعیان تفرقه و اختلاف را حذف کنیم». انور قرقاش، وزیر مشاور امارات در امور خارجه، در اظهاراتی با اشاره به سفر مقتدی صدر به عربستان و کشورش که آن را به لحاظ مفهومی «مهم» توصیف کرد، گفت: «همانطور که ولیعهد ابوظبی گفت، ما خواهانیم شاهد عراقی شکوفا و دارای ثبات باشیم. مشکلات بزرگ است، اما نتیجه و ماحصل آن بزرگتر خواهد بود». او در ادامه از مسئله مهمی پرده برداشت و گفت: «تحرکات روشنی در قبال عراق به رهبری محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان و با مشارکت امارات و بحرین در جریان است که میتواند الگویی برای تأثیرگذاری کشورهای عرب حوزه خلیجفارس در صورت یکپارچهبودن دیدگاهها و اهداف باشد. دیدار محمد بنزاید با مقتدی صدر بخشی از ارتباط میان کشورهای عرب حوزه خلیجفارس با عراق است». میدانیم که آمریکاییها هم از سفرهای مقتدی صدر استقبال کردند و برای مثال، جیمز جفری، سفیر سابق آمریکا در عراق و ترکیه، ضمن «مهم» توصیفکردن سفر صدر به عربستان سعودی، گفت: «عربستان سعودی و عراق شریکان معتمد ایالات متحده هستند و ما از روابط مستحکم میان این دو کشور استقبال میکنیم». او در ادامه اظهاراتش مدعی شد هدف اساسیتر این سفر «مهار نفوذ ایران» در منطقه است. با این توضیحات روشن میشود سفرهای متوالی صدر که سازمانیافته صورت میگیرد، صحنههایی از سناریویی ضد ایرانی است که سعودیها آن را طراحی کرده و با پشتیبانی آمریکاییها در حال اجراست. در مجموع، این سناریو یک هدف بیشتر ندارد و آن اینکه معادلهای را در روابط عراق و کشورهای عرب جابهجا کند. معادلهای که در 14سال گذشته در همکاری و هماهنگی این کشور با ایران خلاصه میشد و حال آنها قصد دارند این معادله را کاملا وارونه کرده و به جایی برسانند که ایران در عراق منزوی شود. فراموش نکنیم، این تحرکات در شرایطی شکل میگیرد که عراق تا حدودی از خطر تروریستها جسته و اکنون برای بازسازی ویرانههای باقیمانده از چندین جنگ متوالی به شدت به کمکهای اقتصادی این کشورها نیازمند است. تأملبرانگیز اینکه در عراق کمتر کسی از مقامات رسمی به سفرهای صدر ایرادی گرفت و در مقابل، وقتی چند شخصیت طرفدار ایران به این سفرها اعتراض کردند، رهبران جریان صدر به شدت به آنها تاختند. بهعنوان نمونه، جعفر الموسوی، سخنگوی این جریان، در اظهاراتی گفت: «گروههایی که خواهان تأسیس دولت نیستند یا نمیتوانند به تأسیس دولت کمک کنند، در مسیر خردمندان و ملیگرایان سنگاندازی نکنند تا آنها بتوانند نقش خود را ایفا کنند». به یقین، سفرهای صدر پیامدهای سیاسی مهمی در عراق خواهد داشت و وزن او را برای تحولات آینده این کشور از جمله انتخابات سنگینتر خواهد کرد. در جهان عرب، به کسی که زیاد سفر میکند، میگویند «رحال» با تشدید «ح» و بر وزن فعال که اسم مبالغه میشود. شاید صدر به لحاظ شخصیتی و سوابق گذشته آنچنان وزنی نداشته باشد که رفتوآمدهایش نگرانکننده توصیف شود. شاید بتوان تصور کرد، بهزودی سران جدید و جوان عرب نیز درخواهند یافت - مثل چند سال پیش ایران - بر کدام دیوار یادگاری نوشتهاند. اما نمیتوان از این حقیقت بزرگ و تعیینکننده غافل بود که تحرکات امثال صدر و تقلید بعضی جریانهای دیگر عراق، حکایت از سرفصل جدیدی در روابط این کشور و اطرافیانش، بهویژه ایران دارد. اتفاقی نه چندان خوشایند که قبل از هر چیز این سؤال را پیش پای مقامات ایرانی میگذارد: چه تضمینهایی برای اینهمه سرمایهگذاری در عراق گرفته شده است؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.