|

دهه 60 و احتمال یک تکرار

مهرداد حجتی

در همین ابتدا می‌خواهم حیرتم را از سخنان برخی نمایندگان مجلس در مخالفت با برنامه برخی وزرای پیشنهادی ابراز کنم و بگویم چگونه است که گروهی از نمایندگان، ولو اندک به خود این اجازه را می‌دهند که به‌جای تقاضای توسعه و گسترش فضای فرهنگی از چند وزیر پیشنهادی مرتبط؛ نظیر وزیر امور ارتباطات تقاضا کنند تا با محدود‌سازی مثلا فضای مجازی مانع گسترش اطلاعات شوند! به گمانم این از اتفاق‌های نادر چند دهه اخیر است! نماینده محترمی رسما از تریبون مجلس خواهان تعطیلی برخی برنامه‌های اینترنتی می‌شود و در ادامه هم می‌گوید که در صورت تعطیلی آن هیچ اتفاقی هم نخواهد افتاد! واقعا از محدود‌سازی و حذف، چه محصولی به دست خواهد آمد؟ آنها که دهه 60 را به یاد دارند لابد خاطرشان هست که با ممنوعیت «ویدئو» چه وضع اسفبار و عجیبی پدید آمد که امروز پس از گذشت چند دهه همان مدیران به تصمیم خطای خود اعتراف می‌کنند. حیرت من نه از بابت نگرانی و دغدغه نمایندگان که بیشتر از درخواست آن چند نماینده برای حذف یا محدود‌سازی دسترسی مردم به اطلاعات است! به‌عبارتی نماینده‌ای به‌جای تلاش برای دسترسی بیشتر شهروندان به اطلاعات، از مسئولان می‌خواهد که این دسترسی محدود شود! اتفاقی دور از ذهن و البته کاملا واقعی که در مجلس رخ داد! یک نماینده پیش از آنکه وظیفه داشته باشد قانون وضع کند، وظیفه دارد از مردمی نمایندگی کند که او را برگزیده‌اند و آن مردمی که او را برگزیده‌اند برای نظارت بر حسن اجرای وظایف قانونی نماینده‌شان در طول چهار سال نمایندگی، نیازمند ابزار یا ابزارهایی هستند که قطعا یکی از آن ابزارها جریان آزاد اطلاعات است؛ جریان آزادی که با ابزارهای اطلاع‌رسانی جدید سهل‌تر رخ می‌دهد؛ نظیر همین «اپ»‌هایی که امروزه روی موبایل‌ها نصب می‌شوند و در کسری از ثانیه ده‌ها و صدها خبر را جابه‌جا می‌کنند. فهم نگرانی نمایندگان مخالف با توسعه و گسترش فضای مجازی چندان دشوار نیست، اما آنچه این فهم را دشوار می‌کند، گره‌زدن این امر توسعه‌ای با موضوعات دیگر از جمله موضوعات اخلاقی است! همان توجیه مدیران دهه 60 برای وضع‌کردن قانون «ممنوعیت ویدئو»! تکرار آن رفتار پس از سه دهه، آن هم با توجه به شکست آن رفتار، نه‌تنها گره‌گشا نیست که بیشتر گرهی است بر گره‌های پیشین! برای فهم این نکته ناچار به یادآوری تاریخ هستیم؛ یادآوری دورانی عجیب که در آن مدیران تازه‌کار مدام با «آزمون و خطا» امور را به پیش می‌بردند و گاه نیز بابت آن تاوان سنگینی را از جیب ملت می‌پرداختند. نمونه‌اش ممنوعیت ناگهانی «ویدئو» بود، آن هم در شرایطی که در سراسر کشور اجازه داده شده بود تا در مراکزی مجاز کاست‌های ویدئو عرضه شود، اما این تصمیم ناگهان برگشت و وزارت ارشاد وقت دستور به بسته‌شدن مراکز مجاز داد و ویدئو هم همراه با دستگاه‌های ضبط و پخش آن ممنوع اعلام شد. نتیجه آنکه ده‌ها و بلکه صدهابرابر بیشتر از قبل ویدئو به شکل «زیرزمینی» و «قاچاق» رواج یافت. خریدوفروش ویدئو رونق گرفت و مراکز زیرزمینی تهیه و توزیع نوار‌های ویدئو کارشان سکه شد. همه آنهایی هم که می‌خواستند فیلم‌های روز جهان را ببینند، فیلم‌های موردعلاقه خود را دیدند و تنها چیزی که رخ نداد، «ممنوعیتی» بود که در افکار عمومی هرگز پذیرفته نشد! اتفاقی که ممکن است به‌غلط دوباره تکرار شود و این‌بار برای ممنوعیت فضای مجازی! در آن سال‌های دهه 60 گروهی بهانه‌شان رواج بی‌بندوباری از طریق ویدئو بود، امروز هم همین بهانه را برای اینترنت می‌آورند، فقط با این تفاوت که امروز 30 سال کشور جلوتر رفته است و مردم نسبت به آن زمان آگاه‌تر شده‌اند. آیا این گروه از نمایندگان خواهان بازگشت به دهه 60 هستند؟ افکار عمومی دراین‌باره چه می‌گوید؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.