زمینهسازی برای احیای روابط لبنان– سوریه
حزبالله لبنان و متحدانش تلاش میکنند روابط این کشور را با دولت «بشار اسد»، رئیسجمهوری سوریه، بهبود بخشند. این حرکت در نقطه مقابل سیاست رسمی لبنان است که در چند سال گذشته اتخاذ کرده و خود را از منازعات سوریه کنار کشیده بود. دعوت به علنیکردن روابط و همکاری با دولت سوریه، بهویژه در زمینه آوارگان و فعالیتهای نظامی در مرزهای سوریه و لبنان در شرایطی بیان میشود که ارتش بشار اسد توانسته است زمینهای بیشتری را از مخالفان پس گرفته و جایگاه بینالمللیخود را بیش از پیش تثبیت کند. سیاست کنارماندن از تحولات سوریه که در سال 2012 بر اساس توافقی بین سوریه و لبنان به امضا رسید موجب شد تا این کشور با وجود داشتن شکافهای عمیق داخلی بین طرفداران نظام سوریه و مخالفانش بتواند از ترکشهای جنگ در سوریه در امان بماند. این سیاست به گروههای رقیب درون دولت لبنان کمک کرد تا نوعی همزیستی را در دولت در پیش گیرند. به این صورت که حزبالله با سیاستمداران وابسته به عربستانسعودی در مواردی به توافقات سیاسی بارزی رسیدند. هرچند لبنان روابط دیپلماتیک و بازرگانی خود با سوریه را هرگز قطع نکرد، اما دولت رسما از همکاری با سوریه سر باز زد و روابط دیپلماتیک رسمی خود را قطع کرد. در چند سال گذشته ستاره بخت ایران و گروه مورد حمایتش، حزبالله، در لبنان درخشش بیشتری گرفته و درمقابل نقش عربستانسعودی و گروههای مورد حمایتش فروکش کرده است. اکنون شیعیان همکار با دولت، از «سعد الحریری»، نخستوزیر لبنان، میخواهند در مسائلی مانند نبرد با گروههای افراطی در مرزهای مشترک و فراهمکردن زمینه بازگشت حدود 1.5 میلیون آواره سوری که هماکنون در لبنان بهسر میبرند با دولت حاکم بر دمشق همکاری کند. «مها یحیی»، مدیر مرکز کارنگی در خاورمیانه که در بیروت مستقر است، میگوید: «همه میدانند سیاست کنارکشیدن دیگر تا حد زیادی مسخره است. بااینحال چنین سیاستی بود که توانست نزاع با سوریه را مهار کند و تا حد زیادی نگذاشت بحران سوریه به داخل لبنان کشیده شود». به گفته او: «عادیسازی روابط بهناچار یک پیروزی تلقی خواهد شد و اگر بخواهیم به طوری دقیقتر بگوییم، یک پیروزی برای شیعیان لبنان خواهد بود». راه به سوی دمشق در چند سال گذشته روابط سوریه و لبنان خصمانه بوده است. سوریه پس از جنگهای داخلی لبنان (1975- 1990) بر این کشور مسلط شد و این تسلط تا سال 2005 ادامه داشت. در روزهای گذشته برخی از وزرای دولت که وابسته به جنبش حزبالله و امل بودند، خواستند به دمشق سفر کنند. با وجودی که دولت این دیدار را غیررسمی عنوان کرد و خود را از آن کنار کشید، «حسین الحاجحسن»، وزیر صنعت لبنان که عضو فراکسیون حزبالله است، گفت وزرایی که به سوریه سفر میکنند نمایندگان رسمی دولت هستند. او به تلویزیون المنار گفت: «ما بهعنوان وزیر با مقامات سوری دیدار خواهیم داشت. قرار است در آنجا مذاکراتی برای حل مسائل اقتصادی داشته باشیم و بعد هم بهعنوان وزیر میآییم که این کارها را پیگیری کنیم». «سمیر جعجع» که یک سیاستمدار مسیحی و مخالف قدیمی حزبالله است، میگوید: «این دیدار موجب بیثباتی در داخل میشود». نفوذ متحدان ایران در لبنان در سال گذشته به جایی رسید که آنها توانستند «میشل عون»، سیاستمدار مسیحی را به ریاستجمهوری لبنان برسانند. این اتفاق بر اساس توافقی بینابین حاصل شد که به موجب آن سعد الحریری، متحد عربستان، نیز به مقام نخستوزیری رسید. بازگشت آوارگان اخیرا حزبالله تلاش میکند دولت را تشویق کند تا برای بازگرداندن آوارگان سوری به صورت مستقیم با دولت سوریه وارد گفتوگو شود. درحالحاضر از هر چهار لبنانی، یک نفر پناهنده سوری است که اکثرشان را هم اهل تسنن تشکیل میدهند، اما با وجود اتفاقنظر سیاستمداران بر ضرورت بازگرداندن آوارگان به دلیل فشارهای سنگین اقتصادی، این موضوع از حساسیت زیادی برخوردار است. سعد الحریری میگوید «لبنان در این زمینه با سازمان ملل متحد گفتوگو خواهد کرد و در ضمن قرار نیست هیچ فردی به صورت اجباری به سوریه بازگردانده شود»، اما مدیر امنیت عمومی لبنان بعد از حمله نظامی به منطقهای در مرزهای شمال شرقی سوریه گفتوگوهایی را با مقامات سوری برای بازگرداندن چند هزار سوری به کشورشان انجام داد. این نهاد لبنانی میگوید بازگرداندن آوارگان کاملا داوطلبانه خواهد بود، اما سازمان ملل متحد نمیتواند در این رابطه نقشی داشته باشد. «نبیل بومنصف»، ستوننویس روزنامه النهار لبنان، مینویسد، سیاست کنارکشیدن در عمل خاتمه یافته است. او درعینحال نسبت به پیامدهای این مسئله هشدار میدهد و معتقد است، هر گروهی سعی خواهد کرد چیزی را به نام خود ثبت کند و مشکل اساسی لبنان نیز همین کشمکشهاست. رویترز عربی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.