|

درگیری سفیدبرترپنداران و مخالفان نژادپرستی در آمریکا

نژادپرستی بی‌نقاب

بعدازظهر جمعه گروهی از معتقدان به برتری نژاد سفید در خیابان‌های شارلوتزویل آمریکا مشعل‌به‌دست شعار می‌دادند «زندگی سفیدها مهم است». این اعتراض که برای جلوگیری از برداشته‌شدن مجسمه یکی از فرماندهان جنگ داخلی آمریکا از پارکی در این منطقه بود، این سفیدپوستان ملی‌گرا را از چندین گروه ملی‌گرای دیگر متمایز می‌کرد؛ به‌ویژه گروه‌هایی نظیر کو‌کلوکس‌کلان و نئونازی‌ها. آنها دیگر چهره‌های خود را نمی‌پوشاندند و نقابی بر چهره نداشتند و از ارتباطشان با ایدئولوژی راست افراطی هراسی نداشتند؛ امری که نشان‌دهنده عادی‌سازی روبه‌رشد جنبش‌های معتقد به برتری نژادی سفیدپوستان در ایالات ‌متحده و هم‌پوشانی آنها با رئیس‌جمهوری این کشور است. تظاهرات روز جمعه زمینه اعتراضات گسترده‌تر روز شنبه را چید. روز بعد صدها ملی‌گرای آمریکایی در شهر شارلوتزویل ایالت ویرجینیا به خیابان‌ها آمدند و موجی از خشونت‌ به راه انداختند که به کشته‌شدن زنی 32‌ساله منجر شد. بهانه نئونازی‌ها، کوکلوکس‌کلان‌ها و هواداران ترامپ موسوم به «بچه‌های مغرور» و دیگر گروه‌های فاشیستی برای تظاهرات هم همان بود: برداشته‌شدن مجسمه یکی از فرماندهان جنگ داخلی آمریکا از پارکی در شارلوتزویل. اجازه این تظاهرات صادر شده بود و صبح روز شنبه ده‌ها نفر از شبه‌نظامیان مجهز به تفنگ‌های ساچمه‌ای و شکاری برای حفاظت از تظاهرکنندگان نئونازی در خیابان‌ها مستقر شدند. این شبه‌نظامیان مانند نیروهایی اشغالگر کنترل مرکز شهر را در دست گرفتند؛ بدون آنکه نیروهای پلیس با آنها مقابله کنند. در تمام روز نازی‌ها با اسپری فلفل و دیگر تجهیزات به مخالفان‌شان حمله می‌کردند و پلیس هم مانند رهگذران به تماشای این خشونت می‌پرداخت؛ اما بعدازظهر شنبه گروهی دیگر این‌بار در اعتراض به تظاهرات نژادپرستان سفیدپوست راهی خیابان‌های همان منطقه شدند. کوتاه زمانی پیش از آغاز تظاهرات، جیمز الکس فیلدز جوان 20‌ساله خودروی خود را کنار خیابان پارک کرد و منتظر تجمع معترضان شد. او که براساس گزارش‌ها یکی از نئونازی‌های آمریکایی است، سپس با سرعت خودروی خود را به معترضان کوبید و 19 نفر را زخمی کرد و یک زن جوان را هم کشت. پلیس می‌گوید راننده خودرو درحال‌حاضر بازداشت شده و اکنون نیز با اتهام «قتل درجه دو» روبه‌رو است. با شدت‌گرفتن درگیری‌ها، وضعیت فوق‌العاده در این منطقه اعلام شد و‌ تری مکل‌آلیف، فرماندار ویرجینیا، گفت «من برای تمام برترپندارهای سفید و نازی‌ها که به شارلوتزویل آمده‌اند، یک پیام دارم، ساده و روشن: برگردید خانه‌هایتان». مقام‌های رسمی درعین‌حال گفته‌اند دو نفر از نیروهای پلیس ایالتی نیز پس از سقوط هلیکوپتری که در حال گشت‌زنی در محل در ارتباط با خشونت‌ها بوده، کشته شده‌اند. ساعاتی پس از حملات روز شنبه دونالد ترامپ در بیانیه‌ای بدون نام‌بردن از گروه‌های راست‌گرای و خشونت‌های این گروه‌ها خواستار پایان «نمایش مفرط نفرت، خصومت و خشونت بسیاری از طرف‌ها شد». او در حالی بر «بسیاری از طرف‌ها» تأکید کرد که ناظران منتظر محکوم‌کردن شورش راست‌گرایان افراطی از سوی رئیس‌جمهوری آمریکا بودند و نه سرزنش تظاهرات صلح‌آمیز ضدفاشیست‌ها. بعدازظهر شنبه ترامپ در کنفرانسی مطبوعاتی بار دیگر از پاسخ‌دادن به این سؤال خبرنگاران که آیا خشونت نازی‌های آمریکا را محکوم می‌کند یا نه، سر باز زد و در جواب درخواست‌ها برای محکومیت راست‌های افراطی از اتاق خارج شد. در‌این‌حال جمع کثیری از کنشگران، نمایندگان حزب دموکرات و نیز شماری از قانون‌گذاران حزب جمهوری‌خواه، از رئیس‌جمهوری آمریکا به خاطر نام‌نبردن از شماری از گروه‌های سفیدبرترپندار در محل، مانند نئونازی‌ها و کوکلوکس‌کلان‌ها انتقاد کرده‌اند. از‌جمله منتقدان به ترامپ، مارکو روبیو، رقیب درون‌حزبی جمهوری‌خواهان در جریان کارزار انتخابات ریاست‌جمهوری است که گفته «برای ملت بسیار مهم است که از رئیس‌جمهوری آمریکا، شرح رخدادهای شارلوتزویل را آن‌طور که واقعا صورت گرفته، بشنود؛ یک حمله تروریستی به دست سفیدبرترپندارها». بیل کلینتون، رئیس‌جمهوری اسبق آمریکا، نیز می‌گوید همان‌طور که باید از آزادی بیان دفاع کرد، باید خشونت، نفرت و برترپنداری سفیدپوستان را رد کرد. به باور تحلیلگران بسیاری برآمدن دونالد ترامپ و رئیس‌جمهوری او به سفیدپوستان ملی‌گرای آمریکایی دل و جرئت داده است؛ هرچند دفاع از چنین ایدئولوژی‌هایی نه امری جدید است و نه بی‌سابقه. آنچه جدید است، در واقع فراهم‌آمدن شرایطی برای آنهاست تا ایدئولوژی برتری نژادی خود را بدون هیچ‌گونه نقابی بیان و عیان کنند. برای آنها به‌دوش‌کشیدن القابی مانند نئونازی و نژادپرست ننگین نیست و حالا آنها احساس می‌کنند یک‌ بار دیگر بخشی از چشم‌انداز سیاسی مسلط ایالات‌ متحده‌ هستند. علاوه بر تساهل تاریخی نسبت به برتری سفیدها در آمریکا، حساسیت‌ها نسبت به ظهور سفیدبرترپنداری هم اندک بوده است. سال 2009 وزارت امنیت داخلی آمریکا گزارشی تهیه کرد و در آن نسبت به تهدید برجسته تروریستی گروه‌های سفیدبرترپندار هشدار داد. این گزارش البته با انتقادهای شدیدی مواجه شد و این وزارتخانه در نهایت به‌ خاطر فشارهای سیاسی گزارشش را پس گرفت و گروهی را که مشغول تهیه این گزارش بودند، منحل کرد. حتی وقتی تهدیدهای ایدئولوژیک سفیدبرترپندارها جذب انتخابات ریاست‌جمهوری 2016 و کمپین ترامپ شد، هم بسیاری آن را با انواع و اقسام ترفندها رفع و رجوع کردند. بر پایه یکی از افسانه‌های آمریکایی نژادپرستی در گذر زمان از بین می‌رود؛ اما واقعیت این است که نژادپرستی با هنجارهای سیاسی مسلط همسان است و رویدادهای شارلوتزویل هم نشان می‌دهد نژادپرستی به شکل ابتدایی خود در حال شکل‌گیری و ظهور است.

خشونت‌ نژادي در آمريکا «نهادينه شده» است اردشير زارعي‌قنواتي: جامعه دوقطبي‌شده آمريکا که از زمان جنگ‌هاي استقلال و جنگ‌هاي داخلي شمال- جنوب هميشه حامل يک منازعه تاريخي بين نژادپرستي و هم‌گرايي بوده است، حتي در قرن بيست‌ويکم نيز اين مشکل ساختاري را در درون خود نتوانسته حل کند. درحالي‌که جوامع اروپايي و حتي بسياري از جوامع درحال‌توسعه به‌تدريج با عبور از ميراث‌هاي زشت گذشته موفق به طي‌کردن دوران‌هاي گذار شده‌اند؛ اما در جامعه آمريکايي به موازات رشد شتابناک تکنولوژيک، همچنان با تنازع نژادي سرسختانه از دژ ظاهرا تسخيرناپذير خود دفاع مي‌کند. اتفاقا برخلاف تصور عمومي که قانون اساسي آمريکا را مظهر رواداري و آزادي مطلق فردي در چارچوب يک جامعه قانون‌مدار مي‌دانند، اين سند ملي پايه‌هاي خود را بر رسميت‌بخشيدن به بقاي اختلاف‌ها و پذيرش منازعاتي استوار کرده است که حتي براي نفرت‌پراکني، نژادپرستي، حق متوحشانه مالکيت همه‌گونه اسلحه سبک جنگي، استثمار مطلق و قانون «چنج» نيز حقوق مشروع و قانوني را به رسميت مي‌شناسد؛ به‌همين‌دليل جامعه آمريکايي تا به امروز به موازات پيشرفت‌هاي تکنولوژيک و ايجاد فرصت‌هاي زياد براي شهروندان (البته براساس قانون کاپيتاليسم مطلق‌گرا) هرگز تنازع در قاعده اجتماعي و هرم سياسي را در مسير اصلاح دموكراتيک تحقق نبخشيده است. در چنين شرايطي است که هرگونه تلاش برای ترميم و اصلاح بعضي قوانين آسيب‌زننده به ثبات اجتماعي و حقوق انساني از جمله مالکيت اسلحه که بعد از بروز فجايع بزرگ جمعي مانند حمله به دانش‌آموزان مدرسه «سندي‌هوک» در دوران رياست‌جمهوري «باراک اوباما» انجام گرفت، با شکست روبه‌رو شد. درگيري و خشونت‌هاي نژادپرستانه روزهاي اخير در شهر «شارلوتزويل» در ايالت ويرجينیا، تصوير واقعي همين پارادوکس هژموني يک فرهنگ طبقاتي- نژادي بر سيستم حقوقي يک جامعه مدرن امروزی است. در اين حمله عامدانه به جمعيت تظاهرات‌کننده دقيقا از الگوي حملات تروريستي اخير گروه‌هاي بنيادگراي اسلامي استفاده شده و تفاوت فقط در اين است که حمله‌کننده يک آمريکايي سفيد نژادپرست است و قربانيان فعالان ضدنژادپرستي و صلح‌طلب بوده‌اند. اتفاقا اگر حملات تروريستي بنيادگرايان اسلامي را در راستاي نفرت مذهبي طبقه‌بندي کنيم که با عکس‌العمل قاطع سيستم حاکم روبه‌رو مي‌شود در حمله شارلوتزويل نفرت نژادي خود را نشان مي‌دهد که با مسامحه و قاطعيت‌نداشتن در برخورد با اين نوع از خشونت همچنان با آن مدارا مي‌شود. پيام «دونالد ترامپ» هرچند توصيه‌هاي اخلاقي و محکوميت خشونت را در خود داشت، اما به‌دليل نام‌نبردن از مسببان حادثه و توصيه مرضي‌الطرفين به دو طرف منازعه نشان مي‌دهد قرباني و عامل جنايت در يک رديف قرار داده مي‌شوند. يکي از دلايلي که ترامپ حاضر به محکوم‌کردن مسببان اصلي اين جنايت از جمله «کوکلوكس‌کلان‌ها، نئونازي‌ها و سفيدپوستان ملي‌گرا» نبوده، دقيقا برمي‌گردد به اينکه اين جماعت‌ بزرگ‌ترين حاميان و پايگاه رأي او بوده‌اند. اصولا تشديد اين منازعات و دستِ بازي که چنين گروه‌هايي برای سازماندهي و اقدام به خشونت پيدا کرده‌اند، در تصوير امروز جامعه آمريکايي ريشه دارد که ترامپ نماد قدرت آن در ساختار سياسي اين کشور است. بي‌مسئوليتي و مماشات رئيس‌جمهوري شبه‌فاشيست کنوني آمريکا آن‌چنان خشم نهادهاي مدني و بسياري از سياست‌مداران اين کشور را برانگيخت که بسياري ضمن محکوم‌کردن موضع‌گيري او، خواهان شفافيت در برخورد با اين موضوع شدند. آمريکاي امروز در عرصه داخلي و خارجي نماد يک هرج‌ومرج و لجام‌گسيختگي است که هم جامعه مدني اين کشور و هم صلح جهاني را به‌شدت تهديد مي‌کند. تحولات چند ماه اخير نشان مي‌دهد نهاد رياست‌جمهوري و کنگره با تمام اختلاف‌های بين خود، مانند دو لبه قيچي براي تشديد منازعات دروني و بيروني با هم در يک کورس جنون‌آميز قرار گرفته‌اند و هرکدام به فراخور حال و اهداف ذاتي خود سعي مي‌کنند مروج خشونت و بي‌ثباتي در عرصه ملي و جهاني باشند. اينکه رئيس‌جمهوري بعد از هر دور بي‌خوابي‌هاي شبانه، با «توييت»کردن، يک کشور مستقل را به حمله نظامي تهديد مي‌کند يا کنگره براي دهن‌کجي به ترامپ قوانين خلاف حقوق بين‌الملل را براي تحميل اراده خود بر نظام بين‌المللي در چارچوب امپرياليسم هار به تصويب مي‌رساند، دو لبه يک قيچي هستند که گويا در آخرالزمان آمريکايي قرار است جهاني را به آشوب بکشند. حادثه جنايت‌کارانه و به تعبير درست‌تر تروريسم داخلي شارلوتزويل، بی‌شک نماد داخلي همان وضعيتي است که در حوزه خارجي هم امروز زنگ خطر يک جنگ هسته‌اي را در شبه‌جزيره کره، بي‌ثبات‌سازي و حتي تهديد به حمله نظامي به ونزوئلا و شراکت در بي‌ثبات‌سازي خاورميانه را به صدا درآورده است. در آمريکا دروغ و رياکاري در واشنگتن چه در ساختمان کاخ سفيد و چه در عمارت کنگره به يک اصل اساسي و پذيرفته‌شده تبديل شده و اين اظهارات ظاهرا التيام‌بخش سياست‌مداران حتي منتقد ترامپ، فقط ژست‌هاي حقوق بشري و توخالي است. بدون ترديد کساني که ساختار سياسي آمريکا را به‌درستي مي‌شناسند، مي‌دانند حتي اگر رئيس‌جمهوري نيز نخواهد مسئولانه عمل کند، قدرت کنگره به حدي است که رأسا با تصويب قوانين با رأي بالاي دوسوم، اراده خود را بر او تحميل کند. اين رئيس‌جمهوري و تک‌تک نمايندگان کنگره نماينده واقعي طبقه يک‌درصدي‌ها و لابي‌هاي قدرت هستند و دموكراتيزه‌کردن همين قدرت دقيقا همان «پاشنه آشيل» است که هيچ‌کدام سعي ندارند به آن آسيب‌ برسانند. ناآرامي‌ها و فضاي خشونت‌آميز اين روزهاي شهر شارلوتزويل هم طبق معمول بعد از چند روز تسويه‌حساب‌هاي سياسي در واشنگتن به فراموشي سپرده مي‌شود و آمريکا همچنان طبق سنت‌ها و فرهنگ غالب کنوني خود که در جامعه قرن هجدهمي ريشه دارد، به بقاي خود ادامه مي‌دهد. هيچ‌کس در آمريکا جرئت نزديک‌شدن به بحث اصلاح قانون اساسي «مقدس» اما سرشار از تناقض و ناهم‌سازي با دنياي مدرن امروز را ندارد و به خلاف تصويري که ارائه مي‌شود، برتري نژاد سفيد در آن بيمه شده و شبه‌فاشيست‌هايي که امروز در شهري مانند شارلوتزويل با سلام هيتلري رژه مي‌روند و جنايت انجام مي‌دهند نيز تابع همين قانون اساسي با همان قدرت قبل به حيات و ممات خود ادامه خواهند داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.