گزارش «شرق» از هفتادمين جشنواره فيلم لوكارنو
يوزهاي رام لوكارنو
مجيد موثقي: ميهمانان و هنرمندان زيادي اين روزها از سراسر جهان در شهر لوکارنو گرد هم آمدهاند تا ببينند «هفتادمين يوز لوکارنو» که سال گذشته به بلغارستان رفته بود، امسال سر از کدام بيشه يا جنگل در خواهد آورد. البته اين يوزپلنگ طلايي تنها نيست و يوزهاي نقرهاي و برنزي نيز او را همراهي ميکنند که همگي آنها در طول جشنواره رام در گوشهاي منتظر رسيدن به صاحبانشان هستند. تولههاي اين يوزها به کارگردانان جوان و استعدادهاي نوظهور تعلق ميگيرد که اگر اين فيلمسازان نوپا در تربيت و حفظ آنها کوشا باشند، فرصت رامکردن «يوزپلنگ بزرگ» براي آنها محفوظ خواهد بود. شهر لوکارنو در جنوب سوئيس و نزديک به ايتاليا قرار دارد؛ جشنوارهاي قديمي که معمولا در کشف فيلمسازان متفاوت و استعدادهاي نو، نسبت به رقيبان همسايهاش يعني کن، ونيز و برليناله جديتر ظاهر شده است. اين رويداد سينمايي معمولا دو ماه بعد از جشنواره کن آغاز به کار ميکند؛ بههمين دليل ناجي خوبي براي فيلمسازان نو و خلاقي است که فيلمهايشان به هر دليلي در جشنواره کن پذيرفته نشده است. «شبهاي لوکارنو» در ميدان «پياتزا گرانده» بسيار ديدني و شگفتانگيز است. هر شب فيلمي در فضاي آزاد براي هشت هزار نفر روي پرده ميافتد که از اين نظر اين شهر را تبديل به جشنوارهاي مردمي کرده است. لوکارنو متمرکز در جذب ستارگان سينما و رژه آنها بر فرش قرمز نيست و دغدغه برنامهريزان آن تمرکز روي فيلمسازان ناشناخته و گاه منزوي در سينماي امروز جهان است که به همين علت اين جشنواره هميشه بهعنوان يکي از متفاوتترين رويدادهاي سينمايي بر سر زبانها بوده است. «منتقدين سينماي سوئيس» سالها پيش در کشف سينماي ايران پرتلاش ظاهر شدند و در شناسايي فيلمسازاني چون عباس کيارستمي، ناصر تقوايي، ابراهيم فروزش و کيانوش عياري از ديگران پيشي گرفتند. فيلمهاي گوناگوني از سينماي ايران از دهه 60 ميلادي تا به امروز در اين جشنواره روي پرده رفته است كه در مجموع سينماي ايران هفت بار در سالهاي مختلف، برنده يوزپلنگهايي از جنس طلا، نقره و برنز شده است. البته حضور فيلمهاي ايراني در سالهاي اخير در اين رويداد سينمايي کمرنگ شده است؛ مدير جشنواره لوکارنو «کارلو شاتريان- Carlo Chatrian» دليل آن را کمفروغشدن سينماي ايران نسبت به گذشته ميداند. البته آن طوري كه به نظر ميرسد، درخشش جشنواره لوکارنو نيز مانند گذشته نيست و اين جشنواره نيز مجبور است براي بقاي خود تن به نظام سرمايهداري داده و گاه مجبور به حذف يا گرفتن فيلمهايي خاص در جشنواره ميشود كه با منافع آنها سازگار است. البته هميشه جشنوارهها را نبايد مقصر نابساماني سينماي امروز دانست، بلکه بيپرده ميتوان گفت که هنر سينما پس از انقلاب ديجيتالي کمي سهلالوصول شده است. با وجود دوربينهاي جديدي که هر ماه يکي از آنها وارد بازار ميشود، هنوز کيفيت و طراوت فيلمها به پاي نگاتيو نميرسد و فقدان ايدههاي نو و داستاننويسي خلاق همچنان پابرجاست که خوشبختانه هنوز رباتي براي رفع اين بحرانها وارد دنياي صنعتزده ما نشده است. امسال در جشنواره لوكارنو 18 فيلم براي گرفتن يوزپلنگ طلايي کانديدا شدهاند که نگاهي اجمالي به فيلمهاي انتخابشده در اين دوره خبر از نسل جديدي از فيلمسازان نو و خلاق را ميدهد که آثار آنها در کنار فيلمسازان باتجربه قضاوت خواهد شد. يکي از فيلمسازاني که در اين بخش فيلمي از او نمايش داده خواهد شد، «فيلمساز- مبارز» فقيد شيليايي «رائولروئيز- Raul Ruiz» است که در سال 2011 در فرانسه رخت از جهان بربست. اين فيلم «اپراي صابوني سرگردان» نام دارد؛ اصطلاحي که در دهه 90 ميلادي براي «سريالهاي آبکي» که تبليغات صابونهاي مختلف را ميکردند به کار ميرفت. او ساخت اين فيلم را در سال 1990 بههمراه همسرش «والريا سارمينتو-Valeria Sarmiento» آغاز کرد که حضور اين فيلم قديمي بهعنوان يک محصول جديد در بخش رقابتي لوکارنو، همگان را نسبت به آن کنجکاو کرده است. «اولويه آسياياس» فرانسوي «رئيس هيئت داوران هفتادمين جشنواره لوکارنو» است و در ترکيب پنجنفره هیئت داوران این جشنواره، نام فيلمساز پرتغالي«ميگوئل گومز» نيز به چشم ميخورد. داوران ديگر جشنواره «کريستوس کُنستانتاکُپولوس» تهيهکننده يوناني، «ژان استفان بورن» فيلمساز سوئيسي و «بيرژيت مينيشماير» هنرپيشه زن فرانسوي هستند. در بخش«فيلمسازان امروز» نام «يسري نصرالله» فيلمساز مصري بهعنوان رئيس هيئت داوران به چشم ميخورد. فيلم افتتاحيه اين دوره از جشنواره لوکارنو «فردا و پس از آن-Tomorrow and thereafter» نام دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.