|

كتاب زندگي

«زندگي بر شاهراه قديم رم» عنوان مجموعه‌اي از داستان‌‌هاي به‌هم‌پيوسته واهان توتوونتس است كه اين‌روزها با ترجمه آندرانيك خچوميان توسط نشر چشمه منتشر شده است. اين كتاب را مي‌توان يكي از مشهورترين آثار ادبيات داستاني ارمنستان دانست و نويسنده‌اش نيز چهره‌اي نمادين در ادبيات اين كشور به‌شمار مي‌رود. واهان توتوونتس در سال 1889 در ارمنستان غربي به دنيا آمد و خيلي زود به سراغ ادبيات و شعر رفت. او نخستين‌بار در سال 1907 قطعه‌شعري در يك هفته‌نامه به چاپ رساند و يك‌سال بعد به استانبول و از آن‌جا به اروپا و سپس به آمريكا رفت. توتوونتس در 1915، به قفقاز مي‌آيد و همراه گروهي داوطلب ارمني به جبهه جنگ اعزام مي‌شود. در 1920 بار ديگر به آمريكا مي‌رود و دو سال بعد، يعني در 1922، به ارمنستان شوروي مي‌آيد و آن‌جا نقش به‌سزايي در زمينه فرهنگ و ادب برعهده مي‌گيرد. در بخشي از مقدمه كوتاه مترجم درباره توتوونتس آمده: «واهان توتوونتس، خيلي زود متوجه نابرابري‌ها و بي‌عدالتي‌هاي اجتماعي و ملي جامعه خود مي‌شود و در اولين آثارش، روحيه آزادي‌خواهي و عدالت‌طلبي او را مي‌شود مشاهده كرد. در اين زمينه مي‌توان به كتاب ويرانه او اشاره كرد كه در 1908 چاپ شده و به روحيه و تفكرات زندانيان ارمني دربند تركيه عثماني مي‌پردازد. در بخشي از كتاب مي‌خوانيم: چه سودي دارد پنجره‌ها و زنجيرهاي فولادي؟ چه سودي دارد شكنجه و آزار و اذيت؟ تن نحيف و بيچاره من چه گناهي كرده است؟ آخر، مگر نه اين‌كه قلبم نقش شير را بازي مي‌كند و قلبم هرگز نمي‌تواند دربند باشد؟ هرگز نمي‌توان مانع كار قلب شد. قلبم شبيه ببري گرسنه است كه خوردن مي‌خواهد، دريدن مي‌خواهد، نابرابري‌ها و ناروايي‌هاي اجتماعي را.» در ميان آثار توتوونتس گونه‌هاي مختلف ادبي ديده مي‌شود. از شعر و داستان كوتاه و بلند گرفته تا چندين نمايشنامه. «زندگي بر شاهراه قديم رم» را مي‌توان مجموعه‌اي از داستان‌هاي به‌هم‌پيوسته دانست كه فضايي شاعرانه دارند. اين كتاب با كودكي راوي و درواقع لحظه تولد او شروع مي‌شود و پيش مي‌آيد. در بخشي از اين كتاب مي‌خوانيم: «پدرم زمين‌دار و در استان ما صاحب منصب‌ دولتي بود. اما من بايد از مرگ او شروع كنم. او مانند تازه‌دامادي كه آماده عروسي مي‌شود، خود را براي مردن آماده كرد. يك ماه قبل از مرگ كه هنوز سرپا بود و سرزنده، اما مي‌دانست كه كرم مرگ دارد بر او غلبه مي‌كند نجار را صدا كرد و با هم تخته‌هاي بلند گردو را جدا كردند. يكي از تخته‌ها را كه رگه‌رگه بود، به سويي پرت كرد و گفت اين تخته رگه داره. و تخته ديگري جايگزين آن كرد. سپس، روي قالي كرمانشاهي كه كف اتاق پهن بود دراز كشيد و نجار اندازه قدوقواره او را برداشت و گفت حاجي افندي، ماشالا قدوقواره‌ چنار را داري. و پدرم بي‌تفاوت لبخند زد. نجار در حضور پدرم و براساس تذكرات و دستورهاي جدي او، تابوت پدرم را ساخت. مادرم در اتاقي جداگانه جان‌سوزانه گريه مي‌كرد و اين در حالي بود كه نجار با پدرم شوخي‌كنان داستان تعريف مي‌كرد و گاهي لبي تر مي‌كرد و تخته چوب ‌گردو را اندازه مي‌گرفت، مي‌بريد، جفت‌وجور مي‌كرد، صيقل مي‌داد و برق مي‌انداخت.» اين كتاب را درواقع مي‌توان اتوبيوگرافي نويسنده نيز دانست. از ديگر آثار توتوونتس مي‌توان به مجموعه‌داستان‌هاي «امريكا»، «گل‌هاي آبي روشن»، «دكتر بوربونيان»، «اوراق سوخته»، «درخت زردآلو» و رمان سه‌جلدي «باكو» اشاره كرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.