آب ناب میکده
آن روزگار که شاه طهماسب دست لطفش را بر خاک تهران کشید و تهران- شهرش کرد، تنها یک قنات مهرگرد ارگ بود و یک سرچشمه عودلاجان و یک آبپخشکن سنگلج که آب پایتخت را تأمین میکردند. اما وقتی تهران پایتخت شد، آب هم بیشتر مورد نیاز شد. برای همین خیرین شهر به فکر افتادند و قناتهایی برای همشهریانشان حفر و وقف کردند. قنات حاجعلیرضا و شاه و فرمانفرما یکی پس از دیگری در دل خاک تهران هستی یافتند و آب زلال بیشتری به تهران تشنهلب منتقل کردند. آب قنات فرمانفرما از همه بهداشتیتر بود و آب قنات شاه از همه گواراتر. آن وقتها بیشتر خانهها آبانباری داشتند که به همت میراب محله از آب سیراب میشد. به جز اینها، چند آبانبار بزرگ هم در شهر وجود داشت که وقف عام بود. بزرگترین آبانبار شهر را میرزاموسی، وزير کنار امامزاده سیداسماعیل ساخته بود. به جز این قناتها، که هر روز به تعدادشان افزوده میشد، آب رود کرج را هم به تهران آوردند. حاجمیرزاآقاسی، که به سبب آبادی هزارو 408 روستا و احداث قناتهای بیشمار، باید آبادگر بزرگ قاجار بنامیمش، با احداث نهر کوچکی آب کرج را سمت تهران هدایت کرد. بعد از آن امیرکبیر ایران و سپس رضاشاه، آبی درست و حسابی از رود کرج به تهران انتقال دادند؛ هرچند این انتقال به کمشدن آب شهریار انجامید و شهریاریها جور بیآبی تهرانیها را بر دوش کشیدند. با این احوال، این آبها کفاف اهالی روزافزون تهران را نمیداد. کمکم آب قنات شاه را که گوارا بود، در بشکههایی بستهبندی کرده مثل آبمعدنیهای امروز، فقط مخصوص آشامیدن اهالی به فروش رساندند. بعد مدتی هم برای برخی محلات لولههایی کشیدند و با تلمبه فشاری که با یکی، دو دکمه آب را میکشید و میآورد سر کوچهها، موقتا مشکل روزافزون آب را حل کردند. اما این چاره کار نبود و بالاخره طرح لوله کشی آب تهران، که از زمان رضاشاه مطالعاتش آغاز شده بود، به تصویب رسید. با یک نقشه حسابی خیابانها کنده شد و لولههای آب در دل خاک قرار گرفتند، اما مردم که چشمشان آب نمیخورد این طرح به جایی برسد، در نبود تلگرام، خود شروع به جوک و شعرساختن کردند. حتی مطبوعاتچیها هم وارد کارزار شده، هر روز طنز و کاریکاتوری نبود که در روزنامهها دراینباره به چاپ نرسد. بااینحال دولت وقت از رو نرفت و عاقبت این طرح را در ۱۳۳۴، افتتاح کرد. محمدعلی خان میکده از اولین مدیران لولهکشی و اداره آب بود و زحمات زیادی در این راه کشید. بعد مرگش و به احترام این مرد بزرگ، نامش را بر یکی از خیابانهای جنب سازمان آب، بلوار کشاورز امروز و الیزابت قدیم گذاشتند. اما انقلاب که شد، همه نام مهندس میکده را فراموش کرده بودند و هر کوچه و خیابان و مکان و جا و شیء و فروشگاهی که چنین نامهایی داشتند، پاک کردند؛ ازاینرو این خیابان هم مشمول این قانون نانوشته شده، به ظن اینکه این خیابان بورس میکدههای تهران بوده، نامش را به نام دیگری تغییر دادند. حال که 60 سال از لولهکشی تهران و خدمات درخشان مهندس میکده و همکارانش میگذرد، رواست بر روان این مرد آبآور تهران که پیمانه تهرانیها را با آب گوارای دامنه البرز کوه که چون می ناب و روحبخش است، لبالب کرد، درودی فرستیم و به احترامش صرفهجویی آب ناب میگون شهر را در گوشهای از سبک زندگیهایمان بگنجانیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.