|

داعشی که در بین ماست

حازم الامین

«حسین جمو» در صفحه فیس‌بوک خود نوشت: «در جریان نبرد فلوجه در سال 2004، نام این شهر به نمادی برای ترانه‌های مردمی تبدیل شده بود. در بسیاری از جشن‌ها مطرب فلوجه حضور پیدا می‌کرد. با اعدام صدام حسین در پایان سال 2006، نماد دیگری به این فرهنگ مردمی سیاسی‌شده اضافه شد. اینها همه تحت نظر دستگاه‌های اطلاعاتی سوریه و با نظارت آنها انجام می‌شد. مناطقی که این ترانه‌ها را زمزمه می‌کردند، از فلوجه، صدام، نبرد رؤیایی فرودگاه بغداد و ... سخن می‌گفتند؛ مناطقی که داعش در آنها با مقاومتی روبه‌رو نشد و حتی با آغوش باز از آنها استقبال شد». در جریان نبردی که این روزها علیه داعش می‌شود؛ چه در موصل یا «رقه» سوریه، ریشه‌های اساسی این ورم اجتماعی نه‌چندان جدید مورد توجه قرار نمی‌گیرد؛ یعنی شرایطی که نظام‌های منطقه مثل بعث عراق دوش‌به‌دوش هم کار کردند تا این ویروس کشنده را متولد کنند. در «دوران این مقاومت» جاودان، داعش جنینی بود که از نطفه بعثی‌ها زادوولد می‌شد. این «مقاومت»، آن زمان ورد زبان همگان بود و به نظر نمی‌رسد کسی از آن مبرا باشد. مبارزه با آمریکایی‌ها در عراق ایجاب می‌کرد که سوریه به گذرگاهی برای «جهادی»ها تبدیل شود و عراق در نهایت مقصدشان شود. این تصادفی نیست که داعش مشرقی خلافت خود را از همین نقطه بود که اعلام کرد. درواقع تمام کسانی که شعار «مقاومت» در عراق را سر می‌دادند، در انعقاد این نطفه سهیم بودند. آن روزها برای ما رنگ دیگری داشت. همه از نوارهای ویدئویی که «دولت اسلامی عراق» منتشر می‌کرد به وجد می‌آمدیم، اما امروز همه دنبال این هستند که بفهمند چطور شد داعش به اینجا رسید. حالا جانماز آب‌کشیدن در تفسیر «داعش» دیگر سودی ندارد. با این گروه هم دیگر نمی‌شود نبردی کرد. همان‌طور که آمریکایی‌ها از جست‌وجوکردن ریشه‌های داعش در سیاست‌ها و اشتباهاتشان هراس دارند، اکثر ما هم از پیداکردن ریشه‌های داعش در خودمان هراس داریم. نبردهای اول و دوم فلوجه و جذابیت تفکر جنگیدن درواقع نخستین گام‌ها برای تولد داعش بود. آنجا بود که «ابومصعب الزرقاوی» نخستین نوار ویدئویی از سربریدن‌ها را منتشر کرد. بین زمان آن دولت تا این خلافت فرصتی بود تا نظام بعث سوریه زندانیان «جهادی» را به آغوش این انقلاب سرازیر کند. سوریه به این بها نمی‌داد که ممکن است روزی همین‌ها گریبان خودش را بگیرند. شهرهای شمال و غرب عراق یکی پس از دیگری تسلیم میراث‌خواران زرقاوی می‌شدند. اما کسی به این فکر نمی‌کرد که مطالباتی مانند آزادی و عدالت با ایستادن پشت نظام بعث و موضوع مقاومتی که آنها مطرح می‌کردند تناسبی ندارد، اما سندان یکی بود و سرها فرق داشت؛ گاه تحت عنوان فریاد برای فلوجه و گاه مرثیه برای صدام حسین و به‌این‌ترتیب بود که صدها نام جدید خود را نشان دادند. این روحیه را در اکثر جنبش‌های توده‌ای عرب در سال‌های اخیر می‌توان پیدا کرد. شاید نخستین جرقه‌های آن در بیروت باشد؛ آنجا که در تظاهرات گروه موسوم به «14 مارس» تصاویری از رهبر حزب بعث عراق بر سر دست‌ها بالا رفت، همان زمان گروه‌هایی نیز در مناطق شمال لبنان به نفع صدام حسین شعار دادند؛ همان مناطقی که بعدها در آنها ده‌ها نفرشان به داعش پیوستند. شناخت درست این حوادث و تلاش برای رهایی از داعش و به‌وجودآورندگانش ما را بر آن می‌دارد که درعین‌حال در خودمان جست‌وجو کنیم شاید به این وسیله بتوانیم پرده‌هایی را که روی چشمانمان کشیده شده کنار بزنیم. باید در مسائل مسلم تجدیدنظر کرده و درک کنیم که چگونه در پرتو فرهنگ بعث و داعش و بهانه‌ای به نام مقاومت در برابر آمریکایی‌ها چنین فاجعه‌ای پدید آمد. منبع: الحیات

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.