|

مرزهای روایت

شرق: «نشانه‌شناسی؛ مقالات کلیدی» عنوان کتابی است در حوزه‌ نشانه‌شناسی که با گزینش و ویرایش امیرعلی نجومیان اخیرا در نشر مروارید منتشر شده است. این كتاب هجده مقاله كلیدی در این حوزه را دربر دارد و نشست هفتگی شهرکتاب، سه‌شنبه، ۳۰ خرداد، با حضور نجومیان، فرزان سجودی و فرزانه دوستی به معرفی و بررسی این کتاب اختصاص داشت. امیرعلی نجومیان در نشستی كه به مناسبت انتشار این كتاب در شهركتاب برگزار شد، گفت: «به‌یقین نمی‌شود ادعا کرد که می‌توان با این تعداد مقاله رشته‌ نشانه‌شناسی را پوشش داد. کتاب حاضر در پنج بخش تدوین شده است. مجموعه مقاله‌های حاضر برای نخستین بار در ایران، داستان نشانه‌شناسی را در صد سال اخیر به روایت مقاله‌های کلیدی نشانه‌شناسان تأثیرگذار به نمایش گذاشته است. مقالات بخش نخست، مبانی، تعاریف و تاریخچه‌ نشانه‌شناسی را معرفی می‌کنند. در بخش دوم نظریه‌پردازان به خاستگاه نخستین این دانش در زبان‌شناسی پرداخته‌اند. چرخش از زبان‌شناسی به مطالعات ادبی موضوع جستارهای بخش سوم است. بخش چهارم کاربستِ مطالعات نشانه‌شناسی را در گونه‌های هنری به نمایش می‌گذارد و دو جستارِ بخش پنجم درباره‌ چالش‌هایی است که تعریف نشانه و نشانه‌شناسی در دهه‌های اخیر با آن روبه‌رو شده است.» نجومیان با اشاره به این نکته که نشانه‌شناسی واکنشی بود بر دیدگاه‌های اصالت‌محور یا ذات‌گرا در حوزه‌ زبان‌شناسی، گفت: «منظور از رویکرد ذات‌گرا یا اصالت‌محور این است که در زبان‌شناسی همیشه دیدگاه این بود که یک معنای اصیل و ذاتی و یک نقطه ارجاع مشخص برای معنی وجود دارد و ما کسانی هستیم که باید به کشف آن معنا برویم. نشانه‌شناسی در پی این ایده است یا این گزاره را مطرح می‌کند که معناها وقتی شکل می‌گیرند که ما درون یک متن یا دستور، نظامی را شکل بدهیم و نسبت بین اجزای این نظام، معنا را شکل می‌دهد. معنا درون یک سیستم برای یک واژه یا برای یک نشانه، چیزی است و در سیستمی دیگر می‌تواند چیز دیگری باشد. معنا امری نسبی است و امری است براساس تصادف یا مجموعه ایدئولوژی‌ها یا باورهایی که ما داریم، مثل خیر و شر، فقر و ثروت، غیاب و حضور، مرگ و زندگی. ما اینها را در زندگی‌مان ساخته‌ایم و همه‌ معانی عالم را درون این قالب‌ها می‌بریم و می‌گوییم معنا یعنی این. نشانه‌شناسی در حوزه متون دیگر، مثل متن‌های ادبی، هنری و تصویری هم جاری شد و موفقیت‌های زیادی به دست آورد.» فرزان سجودی نیز در این نشست از کتاب‌های متعددی گفت كه در حوزه‌ نشانه‌شناسی منتشر شده و از نگاه فراگیر كتاب «نشانه‌شناسی، مقالات كلیدی»، «این کتاب سراغ سرحلقه‌ها رفته‌ است.‌ هزاران مقاله درباره نشانه‌شناسی در جهان هست و در انتخاب مقاله‌ها برای ترجمه باید عوامل متعدد را در نظر داشت. مقاله امبرتو اکو درباره نشانه‌شناسی در معماری هم در این کتاب ترجمه شده و نشانه آگاهی گردآورنده از مهم‌ترین موضوعات نشانه‌شناسی در سطح جهانی است.» به هر تقدیر چنان كه در مقدمه كتاب نیز آمده، نوشتارهای این مجموعه شاهدی است بر این مدعا كه حوزه نشانه‌شناسی بسیار فراخ و گسترده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.