دادگاه عالی پاکستان به ردصلاحيت نخستوزیر این کشور حكم داد
نواز شريف در دام فساد مالي
طلسم اتمام کامل یک دوره نخستوزیری غیرنظامیان در پاکستان باز هم نشکست. دادگاه عالی پاکستان روز گذشته به دنبال اتهامات فساد، نواز شریف، نخستوزیر این کشور را سلب صلاحیت کرد؛ حکمی تاریخی که احتمالا تعادل سیاسی نیمبند پاکستان را بر هم میزند و به باور برخی تحلیلگران ضربهای جدی به میراث مردی است که به تعیین نسل گذشته سیاسی پاکستان کمک کرد. ساعاتی بعد از رأی دادگاه نواز شریف از قدرت کنارهگیری کرد. برکناری نواز شریف که سومین دوره نخستوزیریاش را پشت سر میگذاشت، در حالی صورت گرفته که تنها یک سال تا پایان دوره او باقی مانده بود و بسیاری امیدوار بودند تاریخ پاکستان برای یک بار هم که شده، شاهد پایان دوره نخستوزیری یکی از غیرنظامیان باشد. حالا پس از این حکم حزب نواز شریف به نام «مسلملیگ» باید نخستوزیر موقت را انتخاب کند؛ فردی که تا انتخابات آینده که قرار است اواسط سال 2018 برگزار شود، جانشین شریف خواهد بود. حکمی که روز گذشته از سوی پنج عضو دادگاه عالی پاکستان اعلام شد، حاصل یک سال ماجراهای سیاسی، جلسات دادرسی نفسگیر و تحقیقات جنجالی درباره امور مالی خانواده شریف بود. نظامیان قدرتمند پاکستان هم که به طور سنتی سرنوشت دولتهای غیرنظامی را تعیین میکنند، بهدقت به تماشای سلسلهجلسات محاکمه نشسته بودند و براساس برخی گمانهها ژنرالهای قدرتمندی به طور ضمنی در رأی دادگاه عالی تأثیر گذاشتهاند. اسناد پاناما اتهامات علیه نواز شریف و سه فرزندش- یک دختر و دو پسر- سال گذشته و پس از افشای اسناد پاناما آغاز شد. اسناد پاناما نشان میداد چگونه شمار زیادی از ثروتمندترین افراد جهان با استفاده از گریزگاههای مالیاتی ثروت خود را مخفی کردهاند؛ گرچه در این اسناد از خود نواز شریف نامی برده نشده بود؛ ولی نام دو پسر و دختر نخستوزیر پاکستان در میان بود و این اسناد نشان میداد فرزندان شریف صاحب ساختمان مسکونی گرانقیمتی در لندن هستند که از طریق شرکتهای ثبتشده در خارج خریداری کردهاند. شریف گفته است که املاک لندن به صورت قانونی خریداری شده و افزوده که شخصا مالک آنها نیست. دادگاه عالی پاکستان از اعضای خانواده شریف خواسته بود مدارک معتبری را درباره پولی که برای خرید آپارتمان در لندن استفاده کرده بودند، در اختیار دادگاه قرار دهد؛ اما با وجود رد اتهامات از سوی خانواده شریف، دادگاه میگوید آنها و وکلایشان نتوانستند مدارک قانعکنندهای ارائه بدهند و اسناد آنها عموما جعلی و ناکارآمد بوده است. نواز شریف که در دو دوره قبلی نخستوزیری خود (از سال 1990 تا 1993 و از سال 1997 تا 1999) نیز نتوانست دوره پنجساله نخستوزیری را به اتمام برساند، از سال گذشته به این سو مرتبا اتهامات علیه خود و خانوادهاش را توطئه خوانده و میگوید در سه دوره نخستوزیریاش هیچگاه با اتهام فساد عمدهای روبهرو نشده بود. بارها از او خواسته شد که استعفا دهد؛ اما میگفت اشتباهی نکرده که به خاطر آن از کرسی نخستوزیری پایین بیاید. گزینههای جانشینی نواز شریف دراینمیان برکناری شریف برنامههای او برای جانشینی سیاسیاش را هم به خطر انداخت؛ چراکه نام «مریم شریف»، دختر نواز شریف که بهعنوان وارث سیاسی او در نظر گرفته شده بود، هم در این اسناد دیده شده است. حالا ناظران سیاسی میگویند چندین نفر برای جانشینی نواز شریف در نظر گرفته شدهاند؛ یکی از آنها سردار «ایاز صادق» سخنگوی رئیس پارلمان این کشور، است و «شهید خاقان عباسی»، وزیر نفت و منابع طبیعی پاکستان، هم یکی دیگر از گزینههاست. «خرم دستگیر خان»، وزیر بازرگانی و «خواجه محمد عاصف»، وزیر دفاع، هم از دیگر گزینههای جانشینی نواز شریف هستند. بیشک یکی از مهمترین کسانی که آماده استفاده سیاسی از برکناری نواز شریف است، سیاستمدار مخالف «عمران خان» است که از سال 2013 و پس از بهقدرترسیدن نواز شریف کمپینی برای مقابله با او به راه انداخت. تحلیلگران سیاسی میگویند که حکم دادگاه پیروزی سیاسی و اخلاقی انکارناپذیری برای عمران خان به شمار میرود. به باور کارشناسان جایگاه عمران خان تقویت میشود؛ اما همهچیز به سرمایهگذاری او در استان پنجاب بستگی دارد؛ چراکه این استان نقشی بسیار اساسی در انتخابات عمومی پاکستان ایفا میکند. پنجاب یکی از پرجمعیتترین و پررونقترین استانهای پاکستان است و در چندین دهه گذشته پایگاه نواز شریف بوده است. عمران خان در سالهای گذشته پیگیرانه و با وسواس اتهامات علیه شریف را هدایت کرد و با مخالفتهای خیابانی و شکایت دادگاهی، مخالفتهای عمومی را علیه نخستوزیر گسترش داد و سازماندهی کرد. حکم اخیر سرنوشت مردی را که در سه دهه گذشته یکی از نیروهای غالب عرصه سیاسی پاکستان بوده، نامشخص باقی میگذارد. «حسن عسگری»، تحلیلگر سیاسی مستقر در لاهور، در گفتوگو با نیویورکتایمز درباره حکم اخیر دادگاه عالی و سرنوشت نواز شریف چنین میگوید: «اگر او چشمانداز درازمدتی داشته باشد، برمیگردد و حزب سیاسیاش را رهبری میکند. او و هوادارانش حکم دادگاه را توطئهای سنگین با مشارکت قدرتهای بینالمللی خواندهاند. نواز شریف در دورهای از ثبات اقتصادی نسبی به قدرت رسید و توانست چندین پروژه زیربنایی بزرگ را به اتمام برساند و قطعی برق هم که یکی از مهمترین مشکلات پاکستان است، در دوره او کاهش چشمگیری داشت؛ گرچه رسوایی اخیر اعتبار او و خانوادهاش را خدشهدار کرد؛ اما حزب مسلملیگ امیدوار است با تکیه بر دستاوردهای شریف بتواند پیروز انتخابات عمومی سال آینده پاکستان باشد؛ حتی اگر خود شریف نتواند نامزد این انتخابات باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.