|

در نشست بررسی برجام مطرح شد

برجام زير ذره‌بين

«بررسی وضعیت برجام» عنوان نشستی است که در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار شد. در این نشست ابراهیم متقی، ناصر هادیان، یوسف مولايی و فؤاد ایزدی درباره وضعیت برجام سخنرانی کردند. یوسف مولایی، استاد دانشگاه تهران و حقوق‌دان، اولین سخنران این نشست است؛ او با بیان اینکه در چارچوب ساختار موجود جامعه بین‌الملل می‌توانیم با مسائل از دو طریق مسالمت‌آمیز یا با تکیه بر قدرت نظامی اقدام کنیم، گفت: «قدرت‌های بزرگ با استفاده از خلأ قوانین بین‌المللی به‌راحتی از قدرت نظامی خود برای پیشبرد اهدافشان استفاده می‌کنند و حقوق بین‌الملل هرگز پاسخ‌گوی درخواست‌های حق‌طلبانه کشورهای جهان سوم نبوده است». مولایی با بیان اینکه اقدام متقابل یکی از روش‌های برخورد در حقوق بین‌الملل است، گفت: «در این چارچوب پیش‌بینی می‌شود که ناقض حقوق بین‌الملل را وادار کنیم تا رفتارش را تصحیح کند، اما همین کار هم بدون داشتن قدرتی که به آن معنا دهد، عملی نیست». این استاد دانشگاه با اشاره به تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران گفت: «ما می‌توانیم در مقابل تحریم‌های آنها، تمامی کشورها، شرکت‌ها و افرادی را که با آمریکا کار می‌کنند تحریم کنیم و مانع از ورود آنها به ایران شویم،‌ اما اگر امکان مادی این کار را نداشته باشیم به‌لحاظ اقتصادی و نظامی نمی‌توانیم اقدام مناسبی داشته باشیم». او گفته خود را چنین ادامه می‌دهد: «آمریکا به‌راحتی می‌تواند به‌عنوان یک ابرقدرت برجام را نقض کند، اما اینکه یک کمیسیون در اینجا پیش‌بینی می‌کند که ظرفیت بین‌المللی آمریکا را در آن‌واحد محدود کند، یک نقطه قوت است. درحالی‌که آمریکا می‌تواند با اراده خود به‌راحتی از برجام خارج شود». به گفته مولایی، باید برجام را سندی بدانیم که جامعه جهانی طرف آن است و نباید صرفا آن را به توافقی میان ایران و آمریکا خلاصه کنیم. ناصر هادیان، استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه تهران، در این ‌نشست با اشاره به تصویب تحریم‌های جدید غیرهسته‌ای آمریکا در چارچوب قانون تحریمی ایران، روسیه و کره‌شمالی گفت:‌ «من نقض صریح برجام را در قانون جدید ندیدم، به‌جز در مواردی که برجام از کشورها خواسته است سرمایه‌گذاری با ایران را تشویق کنند و این قانون این موارد را زیر سؤال می‌برد». او با طرح این سؤال که بیایید فرض کنیم آمریکایی‌ها چهارماه دیگر به‌کلی برجام را نقض کنند، آن‌وقت چه باید کرد؟ گفت:‌ «ما دو رویکرد در پیش رو داریم؛ اول آنکه به‌خاطر نقض روح برجام در موضع‌گیری‌ها، یادداشت‌ها و سخنرانی‌ها انتقاد و اعتراض کنیم و سروصدا راه بیندازیم، اما اگر آمریکا بخواهد فراتر از آنچه امروز دیده می‌شود، برجام را نقض کند، چهار گزینه پیش‌رو داریم؛ اول اینکه عکس‌العمل نشان دهیم؛ یعنی آنچه آنها کرده‌اند، ما در مقابل به همان نسبت انجام دهیم. دوم آنکه شاید آمریکا نمی‌خواهد برجام را اجرا کند، اما سایرین بر تعهدات خود پایبند هستند و در مقابل ما می‌گوییم آنچه تا امروز انجام داده‌ایم همان است و دیگر بیشتر از این تعهداتمان را ادامه نمی‌دهیم. سوم در تعهدات خود کاهش ایجاد می‌کنیم. چهارم اینکه بیشتر از آنکه تاکنون انجام داده‌ایم تعهداتی را برای نشان‌دادن حسن‌نیت خود به دنیا البته با ملاحظات امنیتی انجام می‌دهیم». او در رابطه با تحریم‌هایی که در یک سال‌ونیم گذشته درباره ایران به فهرست تحریم‌ها اضافه ‌شده است، گفت: «با توافق هسته‌ای دعوا تمام نمی‌شود و هرکس این‌گونه فکر می‌کرده، ساده‌انگاری است که یک ابرقدرت را شما به چالش بکشید و آن‌هم ساکت بنشیند و همان زمان گفتم بعد از توافق تازه آنها شروع می‌کنند». به گفته هادیان، برجام توافقی سیاسی است و هروقت هر یک از طرف‌ها بخواهد می‌تواند از آن کنار بکشد. تا وقتی هر یک از طرف‌ها نفعش در اجرای برجام باشد، آن را اجرا می‌کند. ابراهیم متقی، استاد دانشگاه تهران، در جمع دانشجویان در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران با بیان اینکه حتی حامیان برجام برای نهایی‌شدن این توافق خطوط قرمزی را مدنظر داشتند که متأسفانه در متن آن محقق نشد، گفت: «آنها معتقد بودند نسل دوم سانتریفیوژها را باید حفظ کرد و فردو نیز باید حفظ شود،‌ اما نشد». متقی گفت: «امروز برجام بيشتر خودش را نشان می‌دهد که یک توافق بی‌خاصیت برای امنیت نظام جمهوری اسلامی ایران و یک نتیجه پرمعنا برای آمریکاست. بی‌خاصیت است،‌ چراکه در مقابل نقض برجام از سوی آمریکا تقریبا هیچ‌کاری نمی‌توان کرد و نقض متقابل برجام از سوی ایران اساسا امکان‌پذیر نیست». او تأکید کرد: «هرگاه موازنه در یک تعامل تغییر کند،‌ امکان شکل‌گیری منازعه به وجود می‌آید. ازاین‌رو وقتی در برجام توازن حفظ نشده باشد، اعلام تحریم و «دیپلماسی اجبار» را در روند اجرای برجام شاهد خواهیم بود». به‌گفته متقی، ایران امروز در وضعیت «سندرم قورباغه» قرار گرفته است. این سندرم به این معناست که در برابر یک واقعه لخت شده و قابلیت‌ها را برای اقدام جهشی و کنشی از دست می‌دهیم و شاهد فشار بیشتر از سوی طرف مقابل؛ یعنی آمریکا خواهیم بود. برجام بدترین توافق به‌لحاظ راهبردی برای ایران است. فؤاد ایزدی، دیگر سخنران مراسم، به تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران اشاره می‌کند و می‌گوید: «با این قانون آینده برجام روی هواست».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.