|

مدارا و زندگي مسالمت‌آميز

مرتضي شيري . دانش‌آموخته تاريخ

هيچ‌چيز در اين جهان مطلق نيست. همه ما برايندي هستيم از ايماژ و تصورات ذهني‌مان. در اين ميان فقط نسبيت را مي‌توان عينيت‌يافته‌ترين وجه زندگي دانست. آنجا که اکتسابيات مکاني و زماني از توارث، از فرهنگ، از کنش‌هاي فردي و جمعي، باعث تفاوت انسان‌هاست، هيچ‌چيزي نمي‌تواند رنگ ذاتي و مطلق به خود بگيرد. آنگاه که خود را و تنها خود را برحق بدانيم، چيزي جز فاجعه به بار نمي‌آيد. مصاديق اين نگرش در گذر تاريخ فجايعي بسيار به بار آورده است. از کشورگشايي و تأسيس امپراتوري‌ها در عهد باستان تا تحميل يک انديشه، همه مصاديق اين نگرش هستند. فجايع اين ديدگاه در عصر معاصر عيني‌تر هم مي‌شوند، فجايع امروز جهاني بازنمايي تفکر و نگرشي است که خود را صاحب برترين انديشه مي‌داند. از جنگ‌هاي جهاني تا تماميت‌خواهي در جماهير شوروي تا فجايع عملي و اخلاقي انديشه سرمايه‌داري تا توهم برتر‌بودن‌ها در خاورميانه و جاي‌جاي جهان، از القاعده تا داعش، از کودک‌کشي در اسرائيل تا کشتار مسلمانان ميانمار، تا فجايعي مانند بمباران شيميايي حلبچه و سردشت تا نسل‌کشي در بوسني‌وهرزگوين و سين‌کيانگ چين و قبيله توتسي در رواندا و همچنين تا نسل‌کشي سرخ‌پوستان در آمريکا، همه اينها نتايج خودبرتربيني است. حتي مي‌توان گفت اين خودبرتربيني در تمامي سطوح زندگيمان جريان دارد، در ديدگاه سياسي آنجا که نگاهمان کاملا يک ديدگاه صرف گروهي و حزبي است، آنجا که تمام عملکرد طيف مقابلمان را از منظر گروهي و حزبي مي‌بينيم و تفسير مي‌کنيم، ديگر جايي براي انصاف و اعتدال باقي نمي‌ماند، آن‌قدر از انصاف و اعتدال خارج مي‌شويم که کوچک‌ترين دستاورد رقيبمان را هم منفي مي‌دانيم و تمام تلاش و وقت خودمان را براي سرکوب و تهمت و سياه‌نمايي و مچ‌گيري از طرف مقابلمان قرار مي‌دهيم، غافل از اينکه خودمان در چه قهقرايي گرفتار شده‌ايم. در زندگي شخصي‌مان آنجا که تمام ملاک و معيارمان در مواجهه با اشخاص براساس حب و بغض شخصي است و حتي قضاوت‌هايمان بر اين مبنا مي‌چرخد، جايي براي تفاهم و مسالمت باقي نمي‌ماند و نتيجه آن سردرگمي و غوطه‌ورشدن در يک زندگي همراه با تنش و پر از اضطراب است. شوربختانه چيزي که در اين ميان گم شده، تسامح و مداراست، در انديشه و نگرشمان در ديدگاه‌هاي سياسي‌مان و حتي در زندگي شخصي‌مان. اي کاش دنيا بر مدار مدارا مي‌چرخيد نه تماميت‌خواهي و اي کاش اين شعر حافظ را هميشه و همه‌جا نصب‌العين قرار دهيم براي يک جامعه و زندگي مسالمت‌آميز: آسايش دو گيتي تفسير اين دو حرف است/ با دوستان مروت با دشمنان مدارا.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.