خاک مریمپرور
علیرضا زمانی
هزار سال پیش، دِه طرشت سرسبز بود و خیلی خوش آبوهوا. خیلی هم بزرگ بود، بزرگتر از دِه طهران. نه مثل حالا که شده نقطه و محلهای در دل تهران. آن زمان خیلیها طرشت را میشناختند؛ اما تهران را نه. برای همین وقتی یکی از خاندانهای منتسب به صحابی گرامی پیامبر، به نام خاندان حذیفه بنیمان راهی دیار ری شدند، اینجا را برای سکونت انتخاب کردند. حذیفه از نزدیکترین اصحاب پیامبر بود. با عمار یاسر عقد اخوت بسته بود و کنار او، ابوذر، مقداد و سلمان از شیعیان خاصه امیرالمؤمنین به حساب میآمدند. او آنچنان به ایرانیها نزدیک بود که بعد مرگش کنار جناب سلمان به خاک سپرده شد. روستای دوریست یا درشت یا طرشت شهر ما از همان زمان خاکش عالمپرور و نخبهپرور بود. اولین عالمی که از طرشت برخاست، محمد بن احمد درشتی بود، از همان خاندان حذیفه که به دوریستی معروف شده بودند. او از همان زمان بساط علم و علمپروری را در طرشت راه انداخت. حالا طرشت شده بود پاتوق طالبان و دوستداران علم و دانش. وقتی هم که شیخ جعفر درشتی از نجف به طرشت آمد، همه دانشپژوهان و دانشجویان و طالبان علم از ولایات و شهرهای اطراف سرازیر شدند به طرشت تا از محضر شیخ جعفر بهرهها برند. شیخ جعفر شاگرد شیخ مفید بود و استادی به تمام معنا. حتی خواجه نظام هم با همه سرشلوغیاش در ری، خود را ملزم کرده بود هر طور شده، دو هفته یک بار پای درس او حاضر شود. خواجه نظام کم آدمی نبود؛ وزیر دانشمند و باکفایت سلجوقیان. خودش مدارس معروف نظامیه بغداد و سایر شهرهای مهم آن زمان را راه انداخته بود. باوجوداین به شاگردی شیخ جعفر افتخار میکرد. باری، طرشت تا سه قرن همچنان مهد علم و دانش بود و از آخرین بزرگان خاندان دوریستی که در این خطه درس و بحث داشت، میتوان به شیخ عبدالله طرشتی اشاره کرد. او را بعد مرگش در همین طرشت به خاک سپردند و بقعه او در طرشت، امروز یادگار و نمادی از استادان آن روز تهران و طرشت و ری است که شمردن نامشان سر به فلک خواهد زد. بعد آن سالهای درخشان، خاک طرشت دیگر مثل آن زمانها از نظر دانش حاصلخیز نبود؛ اما همچنان میوه و توت و شاهتوتهای لذیذی بار میداد و کام تهرانیهای پایتختنشین را شیرین میکرد. همگان بر این خیال بودند که خاک طرشت دیگر خاصیتش را از دست داده و هیچگاه دیگر عالم و دانشمند و نخبهای از خاکش سر برون نخواهد آورد؛ اما این فقط ظاهر امر بود. خاک طرشت بعد شیخ عبدالله خود را تقویت و مهیا میکرد تا سال ۱۳۴۵ شمسی فرا برسد و نشان دهد چه استعدادی در خودش نهفته دارد. در این سال دانشگاهی در طرشت بنا شد به نام صنعتی آریامهر كه بعدها شد صنعتی شریف خودمان که دانشجویانش مانند مریم میرزاخانی، یکیک در این خاک پا گرفتند و جوانه زدند و نخبهای شدند از نخبگان عالم هستی. امروز که 50 سال از آغاز این رویش میگذرد، هر روز گلهای خوشبوتری از گذشته، از این خاک و از این دانشگاه به جهان علم عطرافشانی میکنند و خواهند کرد؛ هرچند که گل مریم این خاک و این باغ دستچین دست روزگار شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.