کوههاي ثروت و تحول دموکراتيک
عليمحمد فخرو
به خاطر فضيلت عدالت و احساس همبستگي انساني بد نيست به اين آمارها توجه کنيد: 80 نفر از ثروتمندان جهان داراييشان برابر با 50 درصد از فقراي جهان است که تعدادشان به سهونيم ميليارد نفر ميرسد. همچنين يک درصد از ساکنان کره زمين ثروتي برابر با 50 درصد از کل ثروت جهان را در اختيار دارند. به عبارتي ديگر آنها ثروتي حدود 110 تريليون دلار دارند. اين آمارها و ارقام نجومي چه تأثيري بر جوامع و انسانها ميگذارد؟ چند پژوهش و مطالعات جدي و واقعي که در کشورهاي پيشرفته غربي تهيه شده جواب ميدهند تمرکز اين ثروتهاي هنگفت در دست يک تعداد اندک منجر به فجايع اقتصادي، سياسي و فرهنگي ميشود زيرا روزبهروز بر تعداد فقيران افزوده شده و ميزان بيکاري بهويژه بين جوانان افزايش مييابد. اکثر وسايل ارتباط جمعي در مالکيت همين اقليت ثروتمند قرار ميگيرد و در نتيجه تابع دستورات آنها ميشود. حتي گروهي از محققان و متفکران بسيج شدهاند تا ارزشهاي اين اقليت و رفتارهاي جنونآميز را در زندگيشان توجيه و ترويج کنند. کار به جايي ميرسد که سيطره اين افراد بر نهادهاي سياسي و سياستمداران به حدي ميرسد که همين عده معدود در ميادين سياست، اقتصاد، رسانه، مراکز تحقيقات و حوزههاي آموزشي و فرهنگي دست بالاتر را داشته و هرگونه فعاليت دموکراتيک جوامع را تهديد ميکنند. اينها حتي دموکراسيهاي موجود را به سيستمهايي فاسد و سودمحور تبديل ميکنند که در آنها فقط به منافع ثروتمندان توجه ميشود. نتيجه اينکه حيات انساني بشر نيز در معرض خطر قرار ميگيرد: با افزايش بيماريهاي مغزي و بحرانهاي روحي، تکثير انواع اعتيادها و انحرافهاي جنسي خانمانبرانداز، توسعه جهنم تنهايي و تکثير حس نوميدي، افسردگي و عدم تعلق به هيچ چيزي که بتواند به آدمي در قبال ديگران مسئوليت و احساس تعهد بدهد. به طور خلاصه يک زندگي افسرده و بدون شادي و خوشبختي و سعادت. سؤالي که در اينجا مطرح است اينکه آيا جوامع عربي و انسان عربي از اين بلاها به دور هستند؟ پاسخ منفي است. هزار بار منفي. اين تصوير جهان عرب هم هست. پديده ثروتهاي کلان و تمرکز آن در دست يک اقليت ناچيز و خودشيفته که خود را برتر، خلاقتر و جديتر ميدانند و ديگران را به تنبلي متهم و آن را عامل فقرشان معرفي ميکنند، زندگي را براي بسياري دشوار كرده است. افزايش سيطره ثروتمندان عرب بر حوزههاي حياتي اقتصاد، سياست، رسانهها و همه ابزارهايي که با فکر و ذهن مردم بازي ميکنند به معضل ديگري فراتر از همه معضلات تاريخي کشورها تبديل شده است. به هرحال، مطالعات ميداني تأکيد دارند اين اقليت ثروتمند از طريق تلاش و کوشش نبوده که به چنين ثروتي دست يافته است، بلکه از طريق استفاده از تلاشهاي ديگران و خريد آنها به اشکال مشکوک بوده که به چنين ثروتي دست يافته زيرا اين اقليت داراي ارتباطات و توانمنديهايي است که قادر خواهد بود به اشکال گوناگون خود را از دايره کنترل و حسابرسي نهادهاي دموکراتيک رهايي بخشد. منبع: الرايه
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.