|

3 خواهر موبایل‌به‌دست چخوف

لیلی فرهادپور

آدم سالی یک‌ بار هم اجرای نمایش «سه خواهر» چخوف را ببیند، باز هم کم است. اولین اجرای این نمایش بیش از یک قرن پیش‌ روی صحنه رفته؛ ولی هنوز آن‌قدر حرفش تازه است که می‌توانی خیلی راحت دست این سه خواهر یکی یک گوشی همراه بدهی و هیچ مشکلی هم در نمایش پیش نیاید و حتی کمک به همذات‌پنداری با فضا و حرف چخوف بکند. انگار که چخوف همین زمستان قبل مثلا در روستایی میان کوه‌های زاگرس ما نشسته و این نمایش را نوشته و مسکو هم می‌تواند همین تهران مهیب ما باشد که تنها راه رهایی برای جوانان شهرستانی‌ و روستایی است؛ یا نه لندن یا پاریس باشد برای جوانان عاصی تهرانی. پوسیدگی و نابودی تدریجی ارزش‌های حتی نه‌چندان قدیم در جامعه ما و فروپاشی روابط در خانواده‌های نه‌چندان جدید ما انگار که دنیای چخوف‌واری را در اطراف ما ساخته است؛ درحالی‌که سه خواهران چخوف از وضعیت موجود خود ناراضی‌اند و چشم‌انداز آینده برایشان تیره و تار است و نجات را در رؤیای مهاجرت به مسکو می‌بینند و حال‌وروز خود را گام‌به‌گام به تباهی می‌کشانند، ناتاشا خواهر‌شوهر تازه‌رسیده‌ به این خانواده، مانند بسیاری از ناتاشاهای امروزی است که همواره در حال فتح خاکریز حاصل از این فروپاشی‌ها هستند. نسلی بدون رؤیا! چقدر آشنا هستند اینها... انگار نه انگار که سال 1900 نیست. اکنون بعد از 117 سال از اولین اجرای «سه خواهر»، حسن معجونی این نمایش را با کمی بازنویسی به روی صحنه برده است. معجونی این روزها خیلی سرش شلوغ است. از این اجرا به آن اجرا. خدا قوتش بدهد. بازی بسیار سختش در نمایش «در میان ابرها»ی کوهستانی به جای خود؛ اما کارگردانی دو اجرای پشت سر هم در تماشاخانه پالیز یعنی «ماجرای مترانپاژ» و «سه خواهر» چخوف هم کاری ستودنی است. نمایش «ماجرای مترانپاژ» نمایشی مفرح و کمیک است، از روی یک متن روسی نوشته الکساندر وامپیلوف. در این نمایش حسین امیدی، رضا بهبودی، مهتاب ثروتی، سعید چنگیزیان، حسین حسینیان، مژده دایی و امیر قاسمی بازی می‌کنند و در میان بازی همه اینها، نقش‌آفرینی رضا بهبودی بسیار پررنگ است. بهبودی همه‌جا خوب است، از بازی در پرده سینما تا بازی در سریال و تئاتر؛ اما در «ماجرای مترانپاژ» آنچه بیشتر از همه اینها خودنمایی می‌کند، متن است. متن‌های معاصر روسی این روزها می‌تواند تداعی‌کننده جامعه ما باشد و برای همین هم در جلب مخاطب موفق است. نقد رفتار افراد جامعه و منفعت‌طلبی‌ها امروزه خواهان فراوان دارد؛ اما یک اثر کلاسیک‌تر مانند نمایش «سه خواهر» چخوف که توقع تعمق بیشتری دارد، برای تماشاگر جدید آسان‌پسند امروزی کمتر می‌تواند جذاب باشد. شاید برای همین است که ماجرای مترانپاژ به قول معروف پر می‌رود و سالن نمایش «سه خواهر» چخوف به قول تئاتری‌ها کچلی دارد. متأسفانه چند اجرای بیشتر از این نمایش باقی نمانده است. در روایت حسن معجونی از «سه خواهر» چخوف، المان‌های امروزی مانند بادکنک و موبایل و دوربین عکاسی روایت را دلنشین‌تر کرده است. در اجرای دکور اضمحلال این خانواده از این پرده به آن پرده خود را نشان می‌دهد. اضافه‌کردن طنزهایی گروتسک‌وار برای میهمانان همیشگی خانه در‌حال‌زوال این سه خواهر، سنگینی درام نمایش چخوف را کم کرده و لبخندی تلخ جایگزین آن می‌کند. بازیگران این نمایش عبارت‌اند از: حسین امیدی، فریبا جدیکار، سعید چنگیزیان، حسین حسینیان، آناهیتا درگاهی، پوریا رحیمی‌سام، فراز سرابی، میلاد شجره، آوا شریفی، محمد عاقبتی، به‌آفرید غفاریان، فرزانه میدانی، محمدحسن معجونی و سیاوش البخشی‌نائینی. تمام آنها واقعا خوب هستند؛ ولی خانم جدیکار و محمد عاقبتی که در شخصیت‌های «آنفسیا» و «فراپونت» (یا به قول حمید امجد فیروز) را نقش‌آفرینی می‌کنند، حق مطلب را خیلی خوب ادا کرده‌اند. اگر هنوز به دیدن این نمایش نرفته‌اید، آخر هفته را برنامه‌ریزی کنید که معلوم نیست سال دیگر باز هم سه خواهری بر صحنه می‌رود یا نه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.