|

فرصتی برای بازسازی عراق

قرار است امروز کنفرانسی در عراق به ریاست «حیدر العبادی» و با حمایت کشورهای عرب و ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا برگزار شود که همه گروه‌ها و مذاهب در آن شرکت داشته باشند. بعضی از اساس برگزاری چنین کنفرانسی را قبول ندارد و بعضی دیگر می‌گویند قرار است کسانی در آن شرکت کنند که دارای سوابق سوء سیاسی و قضائی هستند. در همین حال، گروهی دیگر احساس می‌کنند برگزاری چنین کنفرانسی که فراقومیتی است و تقریبا نمایندگان همه طیف‌ها و جریان‌های سیاسی را در خود دارد، می‌تواند برای آینده عراق تعیین‌کننده باشد. شاید بعضی بگویند چنین بحث‌هایی طبیعی بوده و بیانگر سرزندگی سیاسی عراق است؛ اما همه می‌دانند که وضعیت خلاف این است. اختلافات سیاسی عراق می‌رود که به‌ دلیل وجود گسترده سلاح در بین شبه‌نظامیان و نیروهای پراکنده، به تنش‌های امنیتی جدید منجر شود. به نظر می‌رسد این کنفرانس باید برهانی بر این باشد که ائتلاف ملی حاکم، دست به یک تصمیم تاریخی زده و گروه‌های مختلف جامعه را گرد هم آورده است تا دولت مرجعیتی برای همه شهروندان اعم از هر نژاد و مذهبی باشد؛ کما‌اینکه برگزاری این کنفرانس، به‌ویژه بعد از زوال بخش اعظمی از تشکیلات داعش و شکست سنگین تروریست‌ها و اخراج آنها از شهر موصل، ‌بیانگر آن است که عراق خود را برای ورود به یک مرحله تازه آماده می‌کند و می‌خواهد فضایی مناسب را برای برگزاری انتخابات پارلمانی که قرار است سال آینده برگزار شود، آماده کند. روشن است تا زمانی که سلاح در میان باشد، نمی‌توان از حل اختلافات یا رسیدن به یک دیدگاه مشترک حرف زد و این را دولت العبادی نیز می‌داند. نمی‌توان یک حیات سیاسی مسالمت‌آمیز به وجود آورد؛ مادامی که بعضی نیروهای سیاسی به سلاح متوسل می‌شوند و دشمنان یا حتی رقیبان‌شان را تهدید می‌کنند. بااین‌حال، تصمیم جدی دولت برای تسهیل برگزاری چنین کنفرانسی، خود می‌تواند یکی از زیرساخت‌های اصلی بافت اجتماعی آینده باشد که زیر نظر دولت صورت می‌گیرد و در مجموع گامی به پیش به حساب می‌آید. این کار نوعی تصحیح اشتباهات گذشته هرچند با تأخیری طولانی است و مورد توجه طرف‌های منطقه‌ای و بین‌المللی نیز قرار گرفته است. قرار است اگر امور با مانعی مواجه نشود، بخش‌هایی از این کنفرانس در بغداد و بخشی نیز در اربیل برگزار شود. دلیل این امر، دشواری رفت‌وآمد بعضی از شرکت‌کنندگان برای آمدن به بغداد به دلایل امنیتی است. در این میان، کسانی مخالف برگزاری این کنفرانس هستند. آنها نمی‌خواهند عراق از این وضعیتی که دارد، خارج شود یا دوباره وحدت خود را به دست آورد. نمی‌خواهند عراق یک مشارکت سیاسی واقعی را در چارچوب یک دولت ملی فراگیر، تجربه کند. آنها رقیبان خود را متهم می‌کنند که باعث داعشی‌کردن وضعیت کشور شده‌اند و هدف‌شان از دور خارج‌کردن رقیبان و درانحصارگرفتن حکومت یا اعمال قدرت از خارج از دایره دولت است. حال آنکه وقوع فجایعی از این دست در عراق را نمی‌توان به یک یا دو گروه نسبت داد و همه عراقی‌ها از هر فرقه یا نژادی که هستند، در این ماجرا سهم داشته‌اند. عراق در معرض آزمایش‌های متعددی قرار گرفته است. مهم‌ترین آنها، رفراندوم استقلال کردستان یا باقی‌ماندن این منطقه به صورت یک استان است. برگزاری این رفراندوم نیازمند گفت‌وگوهای مفصل به نحوی است که همه طرف‌های درگیر در آن مشارکت داشته باشند. از سوی دیگر، مرحله بعد از داعش خود نیازمند تلاش‌های جدیدی است. امنیت داخلی باید تحت کنترل نیروهای حرفه‌ای و ملی باشد؛ نه اینکه تابع خواسته‌های این یا آن گروه قرار گیرد. بازسازی ویرانه‌های عراق به سهم خود چالشی سهمگین به شمار می‌رود. در کنار اینها باید به انتخابات پارلمانی آینده و تصحیح قانون انتخابات، تنظیم حوزه‌های رأی‌گیری و مشخص‌کردن اینکه چه طرفی باید بر روند انتخابات نظارت داشته باشد، اشاره کرد. همه این چالش‌ها و دستاوردها نیازمند خارج‌شدن از تنگناهای فرقه‌ای و مذهبی و تحکیم آشتی داخلی به صورت واقعی و ایجاد فضایی عام و مورد رضایت همگان است. توقف جنگ‌های تبلیغاتی فرقه‌ای و گردآمدن همه زیر پرچم دولت و تحمیل حاکمیت و استقلال دولت بر تمام مناطق عراق و نیز ممنوع‌کردن دخالت‌های خارجی تحت هر نام و نشانی، ازجمله این ضرورت‌هاست. منبع: الخلیج

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.