عزای ملی ایرانیان در شبکههای اجتماعی
گيسو فغفوري
او را با القاب زیادی صدا میکردند: ملکه ریاضی ایران، نابغه و زیبای ریاضی و... . کمتر کسی باور میکرد که خیلی زود نور زندگی و شمع وجود «مریم میرزاخانی» خاموش شود. از چندروز پیش بسیاری از شنیدن خبر گسترش سرطان و متاستازی که درگیرش بود، دچار بهت و حیرت شده بودند. باور نمیکردند درخواست «دعا برای شفای او» واقعی باشد، اما وقتی دکتر فیروز نادری آن را تأیید کرد و محمدعلی نجفی، وزیر آن روزهای آموزشوپرورش، درباره «جواهری به نام مریم» نوشت، باورکردنش دیگر سخت نبود، اما صبح روز شنبه ناگهان باز هم خبری دردناک آمد؛ خبر رفتن، خبر درگذشت، خبر سفر. در صبح شنبه کاربران ایرانی در رسانهها و شبکههای اجتماعی از این فقدان نوشتند؛ از این داغی که برای ایران رخ داده بود. هرکس از دریچهای دربارهاش نوشت و گفت و افسوس خورد. کسی باورش نمیشد مریم میرزاخانی درحالیکه تنها 39 سال داشت، مریم میرزاخانی که یکبار مرگ را شکست داده بود و از اتوبوسی که دانشجویان المپیادی کشور را به قعر دره پرتاب کرده بود سالم برگشته بود، مریم میرزاخانی که بسیاری حتی نمیدانند چه مسئلهای را در جهان ریاضی کشف کرده و حل کرده است، اما میدانند او افتخار ایران و جهان است، مریم میرزاخانی که انگار چندینسال است درگیر سرطان است، اما تنها دو، سه روز است از این درد سخن گفته شده، راهی سفر بیبازگشت شود. مریم میرزاخانی برنده دو مدال طلای المپياد جهان، فارغالتحصیل شریف، پرينستون و هاروارد، استاد استنفورد، مریم میرزاخانیاي که نامش به عنوان تنها زن دريافتكننده مدال طلاي فیلدز مطرح شود، خیلی زود رفت و این داغ رفتن سبب شد پرسشهای زیادی از سوی کاربران ایرانی شبکههای اجتماعی مطرح شود. آنان بدون اينکه از سوی مقام یا مسئولی عزای ملی یا عمومی مطرح شود، در شبکههای اجتماعی عزاداری کردند و اندوه خود را فریاد زدند. آنان در این غم همراه خانواده و آشنایان مریم میرزاخانی بودند و بازگو کردند ازدستدادن مریم میرزاخانی برایشان افسوس بسیاری بههمراه میآورد. برخی به محدودیتهای رایج در ایران اشاره کردند که البته هرکدام جای سؤال بسیاری دارد. دختر او به علت تولد از پدری آمریکایی، شناسنامه ایرانی ندارد و برای هربار سفر به ایران باید ویزای توریستی دریافت کند و همین محدودیت یکی از دلایلی بود که سبب شد مریم میرزاخانی پس از ازدواجش، دیگر به ایران سفر نکند. بسیاری از ما ایرانیها آرزو داریم که فرزند او بتواند هویت ایرانی داشته باشد. دو سال پیش کمتر چهره علمی ایرانی اي در دانشگاههای آنسوی جهان تصور میکرد که برندهشدن مدال طلای جایزه فیلدز ازسوي میرزاخانی با این استقبال گسترده در کشور روبهرو شود، اما یک محدودیت در وطن مطرح بود؛ عکس او. رسانههای ایران برای پوشش حجاب مرسوم به شیوههای مختلفی برای انتشار آن اقدام کردند. با مرگ مریم میرزاخانی سؤالهای زیادی درباره مرگ و زندگی مطرح شد. اینکه چرا افرادی اینگونه خیلی زود از دنیا میروند و این که سرطان چه داغهای بزرگی بر دل اهالی علم و هنر گذاشته است. از یکی دیگر از المپیادیها نیز یاد شد؛ امیراعلم غضنفریان (78-50) سال 67 از المپیاد_ریاضی سیدنی، نقره گرفت؛ او از استنفورد با نمرات عالی دکترا گرفت و اندکی بعد، او هم با سرطان از دنیا رفت. یکی دیگر از مسائلی که در شبکههای اجتماعی مطرح شد، مسئله مهاجرت نخبگان بود که چه تعداد از آنها به دلیل کمبود امکانات، بیتوجهیهای مسئولان، گزینش و مسائلی نظیر این سبب میشود بسیاری از رتبههای برتر کنکور و دانشجویان برتر به دانشگاههای معتبر جهان سفر کنند. او نابغهای بیحاشیه و به قول فیروز نادری قبل از هرچیز دختر، مادر و یک زن بود، اما اکنون و پس از مرگ او بسیاری از ما افسوس میخوریم كه چقدر کم از او گفتوگو، تصویر یا فیلم وجود دارد تا بتوانیم با شخصیتش که بیتردید الگوی بسیاری از دختران عاشق ریاضی است، آشنا شویم؛ دخترانی که محدودیتها بر سر راهشان بیشتر است و آرزوها و دنیاهایشان را بر اساس زندگی افرادی نظیر مریم میرزاخانیها میسازند؛ عاشقان ریاضی همچون مریم که در آخرین پستش نوشته بود: «هرچقدر بیشتر برای ریاضیات زمان گذاشتم، بیشتر هیجانزده شدم». مریم میرزاخانی در سال 2014 از سوی سیانان بهعنوان یکی از چهرههای تأثیرگذار جهان انتخاب شده است و قطعا تأثیر او در روند جهان بر کسی پوشیده نیست. او بهعنوان یک ایرانی افتخار آفرید، او بیحاشیه و جاروجنجال زیست، او بیغرور و ادعا، توانست الگو شود و قطعا فقدانش افسوس زیادی را برای ایرانیان و جهانیان بههمراه میآورد و دلهای بسیاری را با رفتنش خواهد سوزاند. هرچند هیچگاه قرار نیست برای او عزای عمومی اعلام شود، حتي اگر رئيسجمهور روحاني و جمعي ديگر از مسئولان كشور رفتنش را تسليت بگويند. اما اتفاقی که تنها لحظاتی بعد از مرگ او در شبکههای اجتماعی رخ داد، نشان از یک حسرت اجتماعی و ملی ایرانیان داشت. بسیاری از چهرههای هنری و سیاسی هم درباره فقدانش نوشتند، از گری لوئیس، ابطحی، بنیاعتماد و... . هرچند برای چهرههای علمی احتیاج به فرصت بیشتری بود. البته اين داغ فقط براي ايرانيان نبود. واكنشهاي جهاني سبب شد تا نامش به انگليسي ساعتها جزء 10 ترند اول جهان بماند و خبر درگذشت او جزء مومنتهاي توييتر باشد. هرچند سايت دانشگاه استنفورد باتوجه به تفاوت ساعت هنوز خبري از اين اتفاق درج نكرده بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.