مریم میرزاخانی، زن ایرانی که توانايیهایش در وطن دیده نشد
آذر منصوری
مریم میرزاخانی، نمونه زن ایرانی بود که توانايیهایش در وطنش ايران دیده نشد. باید این اتفاق تلخ را به نظاره مینشستیم تا باور کنیم و به یاد بیاوریم که یک زن ایرانی توانست نابغه ریاضی جهان باشد و بعد از بیماری و مرگ ناباورانهاش انگشت حسرت بر دهان بگیریم و بگوییم کاش تا بود قدر او را میدانستیم. باید قدر همه سرمایههای ایران را دانست و قطعا زن و مرد و پیر جوان و اینکه که باشی و چه باشی، نباید میزان و معیاری برای توجه بیشتر و تفکیک باشد چراکه ایران برای همه ایرانیان است. اما فراموش نکنیم تحقق ایران برای همه ایرانیان بدون اتخاذ راهبرد مؤثر در حد شعاری زیبا و دلنشین بیشتر نخواهد بود و در عمل معجزهای رخ نخواهد داد. اگر توانایی و ظرفیت مریم میرزاخانیها در ایران نادیده گرفته شود، یا به خانهنشینی و انزوای آنان خواهد انجامید یا رخت هجران بر تن میکنند و به دیاری میروند که هم زمینه رشد بیشتر داشته باشند و هم توانایی آنان ارج و قدر داشته باشد. این مقدمه را گفتم تا یادآوری کنم آقای روحانی از رئیسجمهورانی بودهاند که به دفعات از ایجاد فرصتهای برابر و مخالفت با تبعیض جنسیتی سخن گفتهاند، این انتظار در سطح عمومی جامعه وجود دارد که این باور در معرفی کابینه دوم به عینیت برسد؛ بهعنوان فردی که در زمان تبلیغات انتخاباتی برای سخنرانی در بیش از سهچهارم استانهای کشور حضور پیدا کردم، یکی از نقاط اتکای من، توجه دولت به حضور زنان بود و اکنون که مجلسی همراه با دولت شکل گرفته و از سوی دیگر، دولت در چهار سال اخیر برای ایجاد چنین ظرفیتی، تلاشهای گستردهای صورت داده است، این انتظار وجود دارد در ترکیبی که ایشان برای کابینه دوم به مجلس شورای اسلامی معرفی میکنند، شاهد حضور دو یا سه زن باشیم و صدالبته زنانی که مبنای گزینش آنان علاوه بر همراهی با دولت، توان علمی و تخصص لازم نیز باشد. با این همه یکی از دلایل مهم انتشار شایعه عدم حضور زن در کابینه آقای روحانی -که در چند روز گذشته فضای مجازی را پر کرده- این است که به باور عدهای، زنان در سالهای اخیر در مدیریتهای میانی حضور نداشتهاند و از رزومه و تجربه کافی برای انجام مسئولیت سنگین وزارت برنمیآیند. اما دیدگاهی که به این نوع نگاه پاسخ میدهد، این است که براساس تجربه، هرگاه به زنان مسئولیت داده شده، آنها هم در ایفای مسئولیت خود از تمام ظرفیتها استفاده کردهاند و هم بیشترین تلاش را از خود نشان دادهاند که از امانت سپردهشده به آنها به بهترین شکل حراست و حفاظت کنند. با این حساب به نظر میرسد این دو دیدگاه در جامعه وجود دارد و قاعدتا تصمیم نهایی را باید شخص رئیسجمهور بگیرد که در دولت دوم خود از حضور زنان بهره ببرد یا نه؛ خاصه اینکه در رده میانی مدیریت کشور هم زنانی داریم که توانستهاند در ایفای مسئولیت خود نقش مهمی داشته باشند و بار سنگین این امانت را به مقصد برسانند. نکته دیگری که اهمیت آن را نباید نادیده گرفت، حضور یک زن در دولت دهم بود که توانست در فاصله زمانی دو سال به انجام مسئولیتها بپردازد. اگرچه خانم دستجردی به ناموجهترین شکل ممکن از سوي رئیس دولت وقت کنار گذاشته شد اما به نظر میرسد رزومه و کارنامه ایشان، کارنامه موفق و مثبتی بوده و راه را برای شکستن تابوی حضور زنان در دولتها باز کرده است. اگر در دولت اصلاحات حضور زنان در کابینه و در هیئت وزیران، با مقاومتهایی همراه بود، اینک این تابوها و مقاومتها شکسته شده و راه را برای این تصمیم آقای روحانی هموارتر کرده است. دولت یازدهم تجربه موفقی در زمینه حضور زنان در بخشداریها، وزارت امور خارجه، استانداریها، هیئت سفیران و سازمانهای زیرمجموعه دولت داشت که میتواند بستر مناسبی برای سپردن مسئولیتهای بیشتر در قامت یک وزیر به زنانِ باتجربه کشور باشد. نگاهی به جلسهای که اخیرا خانم موگرینی با وزرای دفاع چند کشور داشته، نشان میدهد که در جهان امروز، نهفقط زنان از عهده مسئولیتهای مهم کشوری برمیآیند، بلکه نگاه جنسیتی به کابینه، در حال ازبينرفتن است. برای این منظور، زیرساختهای آموزشی و تحصیلیای خصوصا بعد از انقلاب به وجود آمده و تقریبا زمینه فرصتهای برابر آموزشی و تحصیلی را برای زنان کشور فراهم کرده که به نظر میرسد از این ظرفیت باید برای توسعه و پیشرفت همهجانبه ایران استفاده شود که الزام آن، ایجاد فرصتهای برابر است. دولت آقای روحانی در معرض یک آزمون بزرگ قرار دارد؛ اگر برای حضور زنان در کابینه دوازدهم، موانعی بر سر راه قرار دارد. دولت باید برای برداشتن آنها از پیش برنامه داشته باشد چراکه این انتظار یک انتظار واقعی است که در ادامه کارِ دولت تدبیر و امید، امکان حضور زنان در کابینه فراهم شود. چنین اتفاق فرخندهای، نشانه اقتدار دولت و توجه به توان 50 درصد از جمعیت کشور است. از یاد نباید برد که مسائل حوزه زنان فقط مربوط به این گروه از افراد جامعه نیست بلکه با توسعه و پیشرفت همهجانبه کشور گره خورده است. اگر قرار است قدر میرزاخانیها را بدانیم باید بپذیریم که بدون ایجاد راهبرد و ظرفیت لازم و کافی و بدون ایجاد فرصتهای برابر برای آنان مریمهای دیگر ایران نیز ناگزیر یکی از این دو راه را انتخاب خواهند کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.