|

لیو شیائوبو، فعال سیاسی چینی، درگذشت

پايان «بند»

لیو شیائوبو، فعال حقوق‌ بشر چینی، روز پنجشنبه روی تخت بیمارستان و تحت بازداشت درگذشت. او که 61ساله بود و برنده جایزه صلح نوبل، در بیمارستانی در شمال شرقی چین بر اثر سرطان کبد درگذشت. لیو شیائوبو بعد از کارل فون اوسیتزکی، فعال سیاسی آلمانی که در سال 1835 برنده جایزه صلح نوبل شد و در سال 1938 تحت بازداشت درگذشت، نخستین برنده جایزه صلح نوبلی است که در بازداشت جان خود را از دست می‌دهد. لیو خواستار پایان حکومت تک‌حزبی و گسترش دموکراسی از طریق استقرار نظام سیاسی کثرت‌گرا در چین بود و سال 2009 به دلیل فعالیت‌هایش در این زمینه محاکمه و به 11 سال زندان محکوم شد و به این ترتیب هشت سال پایانی عمرش را در زندان به‌سر می‌برد. این تصمیم دولت چین کمیته جایزه نوبل را بر آن داشت تا با اعطای جایزه صلح خود در سال 2010 به لیو تلاش‌های او برای اصلاحات دموکراتیک صلح‌آمیز در چین را تحسین کند و پس از آن بود که جامعه جهانی نسبت به لیو حساس‌تر شد و آوازه او فراتر از مرزهای چین رفت. اما فعالیت سیاسی او از دو دهه پیش‌تر و در زمان اعتراض‌های میدان تیان‌آن‌من در سال 1989 آغاز شد که او نقشی کلیدی در آن ایفا کرد؛ اول با اعتصاب‌ غذا در حمایت از دانشجویان معترض و سپس با کمک به خروج مسالمت‌آمیز معترضان باقی‌مانده از میدان در دل سرکوب‌های خونین آن زمان. این رخدادها نقطه‌عطفی در زندگی لیو بود. این نویسنده چینی که در زمان اعتراض‌های میدان تیان‌آن‌من در خارج از کشور به سر می‌برد، خطرهای احتمالی را به جان خرید و به خانه بازگشت. ليو به زندان افتاد و این پایان فعالیت او بود در مقام استاد دانشگاه ادبیات و پایان ازدواج اولش. سوای رویدادهای بیرونی زندگی‌اش این رویدادها تحولی درونی هم برای او به همراه داشت. او هرگز خودش را به‌دليل نوشتن اقرارنامه‌ای که مدت حبسش را کم کرد، نبخشید. او بر این باور بود که نه‌تنها کرامتش، بلکه روح کشته‌شدگان این رخداد را هم فروخته است. پس از سال 1989 بسیاری از چهره‌های سیاسی چین یا به خارج از کشور مهاجرت کردند یا صدایشان خاموش شد اما او می‌گفت سکوت، خیانت دوم است. او پس از سال‌ها عذاب وجدان جایزه صلح نوبلش را به شهیدان میدان تیان‌آن‌من تقدیم کرد. سرکوب، بازداشت، حصر خانگی و نظارت سفت‌و‌سخت همواره بر زندگی او سایه افکنده بود. وقتی از او می‌پرسیدند با وجود این همه هزینه چرا به تلاش‌هایش ادامه می‌دهد، می‌گفت او به دنبال تغییراتی برای همه است. سال 1996 و در اردوگاه کار بود که با لیو شیا، شاعر چینی، ازدواج کرد کسی که در طول این سال‌ها بارها خواستار آزادی شریک زندگی‌اش شد اما در نهایت خود او نیز تحت حصر خانگی قرار گرفت و امکان ارتباط او با فعالان و رسانه‌های طرفدار دموکراسی هم محدود شد. مأموران امنیتی چین لیو هیو، برادر شیابائو، را هم دستگیر و در سال ۲۰۱۳ به ۱۱ سال حبس محکوم کردند. نزدیکان لیو شیا گفته‌اند که اولویت فعالان حقوق‌ بشر درحال‌حاضر باید تلاش برای آزادی او و برادرش باشد. به گفته مقامات بیمارستان، در آخرین ساعات زندگی لیو شیائوبو، همسرش و چند نفر از خویشاوندانش در کنارش بودند. مرگ لیو شیائوبو موجی از انتقادها را نسبت به حکومت چین به‌دنبال داشت. از رهبران کشورهای جهان گرفته تا فعالان اجتماعی و سیاسی همه‌وهمه به مرگ او واکنش نشان داده و کوتاهی‌ها و رفتار غیردموکراتیک دولت چین را محکوم کردند. کمیته صلح نوبل و مقامات و دولت‌ها در چند کشور غربی ازجمله فرانسه، بریتانیا، آلمان و آمریکا در میان کسانی بودند که نسبت به مرگ این فعال حقوق‌ بشر واکنش نشان دادند. دولت چین هم در پاسخ به این انتقادها، از جامعه جهانی خواست که در امور داخلی چین دخالت نکنند. در این میان و تنها چندي پس از مرگ یکی از معروف‌ترین زندانیان سیاسی جهان در چین، دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری ایالات‌متحده، در پاریس در پاسخ به سؤال یک خبرنگار چینی، رئیس‌جمهوری چین را فردی معرکه و رهبری فوق‌العاده خواند و از مرگ لیو شیائوبو هیچ سخنی به‌میان نیاورد. در پی این اظهارات فعالان حقوق‌ بشر از دونالد ترامپ انتقاد كردند. اما رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه آمریکا، مرگ لیو را ازدست‌دادن مردی خواند که زندگی‌اش را به بهبود کشورش و بشریت و پیگیری عدالت و آزادی اختصاص داده بود. پزشکان در آغاز سال ۲۰۱۷ تشخیص دادند که لیو شیابائو مبتلا به سرطان کبد است و او را به بیمارستانی منتقل کردند. کشورهای غربی مانند آمریکا و آلمان از چین خواستند اجازه دهد لیو برای معالجه به خارج سفر کند اما چین این درخواست را رد کرد و فقط دو روز پیش از مرگ او با ورود پزشکان و متخصصان خارجی برای مشارکت در درمان او موافقت کرد، هرچند مقامات چینی تأکید داشتند که او از بهترین روش‌های درمانی برخوردار است. درنهایت لیو شیابائو در ۱۳ جولای ۲۰۱۷ از دنیا رفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.