«رضا هاکان تکين»، سفير ترکيه در ايران، در پاسخ به «شرق»:
دميرتاش مانند همه شهروندان تركيه محاكمه ميشود
يک سال پيش سريعترين کودتاي نظامي تاريخ ترکيه رخ داد و در کمتر از 24 ساعت، اردوغان از رئيسجمهور به فراري و از فراري به رئيسجمهور بدل شد. کودتا در عرض چندساعت رتقوفتق شد، اما تأثير سياسي و اجتماعي آن از ساعاتي پس از آن تاکنون يکلحظه ترکيه را رها نکرده است. هنوز هم بهدرستي مشخص نيست چه کسي سازماندهي اين کودتاي کمرمق را برعهده داشته است. دولت ترکيه فتحالله گولن، روحاني در تبعيد ترک، را متهم ميکند که زماني از نزديکان اردوغان بود و گولن ميگويد اين خود دولت بوده که براي اقتدارگرايي بيشتر شخص اردوغان، کودتا را ترتيب داده است. ميتوان به هردو اين اتهامها شک کرد، اما روشن است که اردوغان کودتا را بهانهاي کرده براي سرکوب همه مخالفانش؛ از شخصيتهاي دانشگاهي، معلمان و روزنامهنگاران گرفته تا قضات و نيروهاي امنيتي. از جولای گذشته چيزي حدود 140 هزار کارمند دولتي از کار برکنار و تقريبا 50 هزار نفر هم بازداشت شدهاند. از پنج روز بعد از کودتا، دولت ترکيه در اين کشور وضعيت اضطراري اعلام کرد و سپس، موجي از بازداشت مخالفان را به راه انداخت؛ وضعيتي که تا همين امروز ادامه دارد. پاسخ اعتراضها به چنين سرکوبهايي هم سرکوب بيشتر است. کودتاي نافرجام در يک شب جان 250 نفر را گرفت و همزمان پايههاي دموکراسي نيمبند ترکيه را سستتر کرد، هرچند سفير ترکيه در ايران آن را آزموني براي دموکراسي ترکيه ميداند. شنبه آينده درست يکسال از کودتاي 15 جولای ترکيه ميگذرد و به همين مناسبت ديروز «رضا هاکان تکين»، سفير ترکيه در ايران، در نشستي مطبوعاتي به سؤالات خبرنگاران پاسخ داد. او در اين مراسم که در سفارت ترکيه برگزار شد، ابتدا در سخناني از اقدامات دولت ترکيه پس از کودتاي نافرجام سال گذشته دفاع کرد و از 78 پرونده دردستبررسي دراينباره خبر داد. به گفته سفير ترکيه، 24 هزار کارمندي که پس از کودتا برکنار شده بودند به فعاليت بازگشتهاند و 300 سازمان هم بازگشايي شدهاند. با وجود همه انتقادها به سرکوبهاي فراگير پس از کودتا، هاکان تکين همه اقدامات دولت ترکيه را بر اساس اصول دموکراتيک خواند و گفت: «نميخواهيم از دموکراسي عدول کنيم». محاکمه اعضاي حزب دموکراتيک خلقها در اين نشست، سفير ترکيه در پاسخ به پرسش خبرنگار «شرق» درباره سرکوب حزب دموکراتيک خلقهاي ترکيه که در روندي قانوني وارد پارلمان ترکيه شده بودند و بازداشت رهبر و بسياري از اعضاي اين حزب، گفت: «هيچکس نبايد در قانون اخلالي ايجاد کند و اين شامل همه افراد ميشود؛ چه نمايندگان مجلس و چه رئيس يک حزب. حزب دموکراتيک خلقها در سيستم سياسي ترکيه حزبي قانوني است؛ در انتخابات شرکت ميکند و ميليونها نفر به اين حزب رأي ميدهند و فکر ميکنم حدود 50 نماينده در پارلمان دارد». او با بيان اينکه حزب دموکراتيک خلقها بعد از بهدستآوردن اين ميزان رأي به نداي رأيدهندگان گوش نداد، افزود: «متأسفانه حزب دموکراتيک خلقها نتوانست امتحان خوبي پس بدهد و بسياري از کساني را که به اين حزب رأي داده بودند نااميد کرد. نتوانست بين خودش و ترور فاصله ايجاد کند. نتوانست رويکرد واضحي در برابر گروههاي تروريستي داشته باشد. البته اگر ميتوانست چنين کند، هم براي اين حزب و هم براي ما راه بسيار خوبي باز ميشد»؛ پاسخي ديپلماتيک و البته قابل پيشبيني. سفير ترکيه درباره بازداشت صلاحالدين دميرتاش، رهبر حزب دموکراتيک خلقها و برخي نمايندگان اين حزب گفت: «درحالحاضر يکسري دعاوي در دادگاه عليه اين افراد باز شده است و درباره اين موضوع دادگاهي مستقل تصميم ميگيرد. البته اگر ثابت شود جرمي ندارند، طبيعتا آزاد خواهند شد و اگر جرم آنها ثابت شود مانند هر شهروند ديگر ترکيه مجازات خواهند شد». او در ادامه با آوردن مثالي تلاش کرد ادعاي دولت ترکيه را مبنيبر همکاري حزب دموکراتيک خلقها و حزب کارگران کردستان (پکک) تکرار کند: «تقريبا يکسالونيم پيش پکک در مرکز آنکارا حملهاي تروريستي انجام داد و بيش از 40 نفر از هموطنان ما در آن کشته شدند. خانواده کسي که حمله انتحاري را انجام داده بود، در روستاي خودشان مراسم عزاداري براي او برگزار کردند و يکي از نمايندگان مجلس از حزب دموکراتيک خلقها به اين مراسم رفت. آيا ميتوان توهين بزرگتري به کساني کرد که به حزب دموکراتيک خلقها رأي داده بودند؟» اين اظهارات در حالي مطرح شد که اخيرا صلاحالدين دميرتاش، رهبر زنداني حزب دموکراتيک خلقهاي ترکيه، در پاسخ به سخنان اردوغان که او را تروريست خوانده بود، در نامهاي نوشت: «در طول هشت ماه گذشته دادستانها و قضات تحت فرمان شما نتوانستهاند حتي يک مدرک مبنيبر اين ارائه کنند که من مردم را در اعتراضات ششم تا هشتم اکتبر درباره کوباني تهييج کردهام و من از شما ميخواهم اگر چنين مدرکي داريد آن را در اختيار دادستانها قرار دهيد که بهشدت بهدنبال يافتن سندي عليه من هستند». حزب دموکراتيک خلقها همواره ارتباط با پکک را رد کرده و رهبران حزب هم بارها اقدامات خشونتآميز اين گروه را محکوم کردهاند. اين اظهارات در حالي مطرح شده که خود دولت ترکيه حدود دو سال پيش با حمله به مواضع حزب پکک در کوهستانهاي مرزي عراق و ترکيه به آتشبس بيش از يکساله دو طرف پايان داد و دور جديدي از درگيريها را آغاز کرد. پس از اين حملات و سرکوب مناطق کردنشين جنوبغربي ترکيه، پکک نيز متعاقبا حملاتي را عليه نيروهاي پليس اين کشور ترتيب داد. هاکان تکين در ادامه اين نشست در پاسخ به سؤالي درباره تجهيز کُردهاي سوريه از سوي آمريکا خاطرنشان کرد: ما به آمريکا درباره سياستهاي غلطي که در قبال پ.ي.د و ي.پ.گ در پيش گرفتهاند، در بالاترين سطوح هشدار دادهايم و همچنين تأکيد کردهايم که براي مبارزه با يک گروه تروريستي نبايد يک گروه تروريستي ديگر را تقويت کرد. او ادامه داد: آنها پاسخ دادند که براي مبارزه با داعش هيچ راهحل ديگري نيست و اين يک همکاري کوتاهمدت و استراتژيک بوده و در بلندمدت ادامه نخواهد يافت. ما اين گروهها را 40 سال است ميشناسيم، آنها در منطقه يک مهندسي دموگرافيک انجام ميدهند. هاكان تكين ادامه داد: درباره تماميت ارضي سوريه تأکيد زيادي داريم. ما اجازه نميدهيم در شمال سوريه و مرزهاي ما يک گروه تروريستي شکل بگيرد و آن را به آمريکا هم اعلام کردهايم. 95 درصد جمعيت رقه عرب هستند اما اين گروه به سمت رقه رفته است. اولویت ترکیه در سوریه رضا هاکان تکین درباره نتایج نشستهای آستانه و نقش آن در کاهش تنش در سوریه هم چنین گفت: از دیدگاه ما روند آستانه با تمام انتقادهای موجود تأثیرات زیادی در مسئله سوریه داشته است. در چارچوب اقدامات سازمان ملل روندی در حال ادامه بود که نتوانست محقق شود. بهطور طبیعی ایران، ترکیه و روسیه با آغاز چنین روندی سعی کردند تمام تلاش خود را در این زمینه متمرکز کنند. وی افزود: امروز کسی نمیتواند ادعا کند که صلح در سوریه کامل برقرار شده اما با اقدامات صورتگرفته در بسیاری از مناطق آتشبس برقرار شده است. سفیر ترکیه در تهران اضافه کرد: هدف ما این است که بتوانیم آتشبس را در تمام سوریه گسترش دهیم و این آتشبس ماندگار باشد. این روند سوریه را نه بهعنوان راه جایگزین که به صورت اقدام حمایتکننده میدانیم. سفیر ترکیه در تهران در پاسخ به سؤالی درباره تغییر رویکرد ترکیه در قبال سوریه از سوی ترکیه بعد از کودتای سال گذشته گفت: حفظ تمامیت ارضی، حفظ حاکمیت سوریه، ایجاد سیستم حکومتی دموکراتیک و رویکارآمدن دولتی که مذهبگرا یا قومگرا نباشد، جزء نکات مهم برای ترکیه است. هاکان تکین ادامه داد: سوریهای میخواهیم که با عرب و کرد، ترکمن و مسیحی و دیگر اقشار بتواند به صورت یکپارچه کار خود را ادامه دهد. او البته گفت درباره آینده سوریه باید خود مردم این کشور تصمیم بگیرند. نزديکي ترکيه و ايران در ادامه اين نشست هاکان تکين درباره تعاملات تهران و آنکارا در قبال قطر با توجه به ديدار اخير سهجانبه ايران، ترکيه و جمهوری آذربايجان گفت: در بسياري از مواقع ايران و ترکيه در يک سو قرار گرفتهاند. اين دو کشور بهطور سنتي به هم نزديکاند و در همان شب کودتا در ترکيه اتفاقاتي که رخ داد، نزديکي ما را به هم نشان داد. سفير ترکيه در تهران افزود: در زمان تحريمها عليه ايران، ترکيه در کنار اين کشور قرار گرفت. در بحران قطر هم ايران و ترکيه مواضع مشترکي داشتند. در رابطه با رفراندوم در قسمت کردستان عراق هم مواضع ايران و ترکيه يکسان است و گفتوگو در سطوح بالا بين دو کشور هيچگاه قطع نشده است. او ادامه داد: در بسياري از موضوعها هم اختلافنظرهاي جدي ميان دو طرف وجود دارد، بهويژه در برخي موضوعات منطقهاي مخصوصا سوريه. به گفته سفير ترکيه بايد بيشتر به نتيجهگرابودن اين روابط فکر کنيم. هاکان تکين درباره برگزاري همهپرسي در کردستان عراق هم اظهار كرد: رويکرد ما در اين زمينه بسيار شفاف است و خواستار حفظ تماميت ارضي عراق هستيم و تمام حمايتهاي لازم را در اين زمينه از دستاندرکاران خواهيم داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.