|

جنگ‌های نامنظم خاورمیانه

معادلات نظامی و موازنه رعب در خاورمیانه نسبت به سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۲ به شکلی عجیب و باورنکردنی تغییر کرده است. از سال ۱۹۶۴ که جنبش ملی و سازمان آزادی‌بخش فلسطین پا به عرصه مبارزه مسلحانه در خاورمیانه (اردن و لبنان) گذاشتند، هیچ نیروی دیگر نظامی‌ای نبود تا بتواند امنیت اسرائیل را با تهدید جدی مواجه کند. فرض بر این بود که سازمان‌های مبارزاتی چپ و ملی‌گرای فلسطینی پس از ناامیدی از ارتش‌های عربی، خود به دنیای مبارزه مسلحانه علیه اسرائیل برای احقاق حقوق فلسطینی گام نهاده‌اند. پرونده سازمان آزادی‌بخش فلسطین «ساف» و جنبش ملی آزادی‌بخش فلسطین «فتح» و دیگر گروه‌های چپ‌گرای فلسطینی با هجوم اسرائیل به لبنان و محاصره بیروت در سال ۱۹۸۲ به‌سرعت در هم پیچیده شد و عملا جایی برای عملیات نظامی فلسطینی در لبنان باقی نماند. اما هجوم ارتش اشغالگر اسرائیل به لبنان و محاصره بیروت موجب تولد جبهه مقاومت ملی و سپس مقاومت اسلامی لبنان، «حزب‌الله»، شد. از سال ۱۹۸۲ این مقاومت اسلامی لبنان بود که رهبری عملیات نظامی علیه ارتش اشغالگر اسرائیل در لبنان و جنوب آن را برعهده گرفت. از آن روزها تا سال ۲۰۰۰ که سال عقب‌نشینی ارتش اسرائیل و فروپاشی ارتش آزاد لبنان در جنوب بود، مقاومت اسلامی همچنان به تکامل و بالندگی خویش ادامه داد تا آنکه به یکی از بزرگ‌ترین لشکرهای جنگ‌های نامنظم خاورمیانه تبدیل شد. هربار تلاش اسرائیل برای نابودی یا ریشه‌کنی مقاومت اسلامی لبنان، «حزب‌الله»، ناکام ماند و حتی حمله سراسری زمینی، هوایی و دریایی اسرائیل به جنوب لبنان در سال ۲۰۰۶ در قالب جنگ ۳۳ روزه نیز نتوانست این سازمان نظامی و تشکیلاتی پرقدرت را نابود یا ریشه‌کن کند. از سال ۲۰۰۹ میلادی و با رشد جنبش موسوم به بهار عربی یا قیام مردم کشورهای تونس و مصر، آمریکا بازی جدیدی را در منطقه آغاز کرد که تاکنون همچنان ادامه دارد. این جنبش‌ها به‌جای آنکه منجر به حاکمیت مردم و استقرار نظام‌های مردم‌سالار شوند، به‌سوی خشونت‌طلبی و مواضع افراطی تکفیری و سلفی سوق پیدا کردند که خروجی آن اکنون در بحران نظامی بزرگ خاورمیانه مشاهده می‌شود. این سیاست آمریکا همان سیاست هرج‌ومرج هوشمندانه در خاورمیانه است که تقریبا تمامی کشورهای مهم منطقه از جمله ترکیه، ایران، سوریه، سعودی، عراق، یمن، امارات، قطر و مجموعه کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس را درگیر خود کرده است. وقت آن رسیده تا آمریکا تجدیدنظری جدی در سیاست‌هایش در خاورمیانه کند. طرح‌های جزئی مانند برقراری آتش‌بس در جنوب‌غرب سوریه یا دیگر نقاط سوریه موجب پایان بحران نظامی سوریه نخواهد شد. در حقیقت از نگاه آمریکا، آتش‌بس‌های این‌چنینی حفظ موقعیت مجموعه‌های مسلح وابسته به آمریکا در سوریه است تا در مواقع لزوم از آنها علیه سوریه و نیروهای هم‌پیمانش و حتی روسیه استفاده کند. آمریکا خود بهتر از دیگران می‌داند اگر نیروی زمینی به سوریه اعزام کند، جنگ بزرگ منطقه‌ای و بین‌المللی رخ خواهد داد که دامنه آن بی‌هیچ شک و تردیدی دامن اسرائیل را نیز خواهد گرفت. ازهمین‌رو آمریکا باید جریان وصول به راه‌حل سیاسی و پایان جنگ در سوریه را سرلوحه خود قرار دهد و با کشورهای روسیه، ایران و سوریه همکاری جدی کند، در غیر این ‌صورت، عملا نشان داده می‌شود که آمریکا مسیر هرج‌ومرج هوشمندانه را پیگیری می‌کند و البته در چنین شرایطی وقوع و توسعه هرگونه جنگی در منطقه خاورمیانه برعهده آمریکا خواهد بود. منبع: ایسنا

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.