تجربههای ایران و مالزی در پخش تلویزیونی
نشست دوم سمینار بینالمللی «رسانه و ارتباطات: تجربیات ایران و مالزی» با عنوان «پخش تلویزیونی در ایران و مالزی» برگزار شد. دبیر علمی نشست مهدی منتظرقائم و اعضای پنل محمد نظامعثمان، تژا میرفخرایی و عبدالله بیچرانلو بودند. در این نشست سخنرانان ایرانی و مالزیایی از تجربههای کشورهای خود در این زمینه گفتند. به گزارش شفقنارسانه، محمد نظام عثمان، مدرس دانشگاه پوترای مالزی، به موضوع «توسعه صنعت پخش (رادیویی و تلویزیونی) در مالزی» پرداخت. او در ابتدای مقالهاش شروع توسعه صنایع پخش در مالزی را سال ۱۹۲۱ دانسته بود، یعنی زمانی که ایالبیرچ اولین دستگاه رادیو را به مالزی میآورد. نظام عثمان معتقد بود از آن زمان تاکنون صنایع پخش در مالزی رشد چشمگیری داشتهاند، بهویژه بعد از سال ۱۹۵۷ که مالزی استقلال خود را به دست آورد. این مدرس دانشگاه پوترای مالزی در ادامه به شروع صنعت تلویزیون -به صورت رسمی- در مالزی اشاره کرد و افزود این صنعت از دهه ۶۰ میلادی شروع شده و در ۲۸ دسامبر ۱۹۶۳ اولین برنامه تلویزیونی این کشور پخش شده، این در حالی است که در آن زمان شبکههای تلویزیونی و محتوای پخششده آنها به صورت کامل در اختیار دولت حاکم بوده است. به گفته نظام عثمان، اولین شبکه پخش رادیویی و تلویزیونی دولتی که (RTM) نام دارد، در ششم اکتبر ۱۹۶۹ تأسیس میشود، از این زمان تا سال ۱۹۸۴ برای پخش برنامههای رادیویی و تلویزیونی لازم بود تا از دولت مجوز انتشار دریافت کنند. این شبکه که کانال سه نامیده میشد، نقطه شروعی برای خصوصیسازی آژانسها و سازمانهای پخش در مالزی بود. او به نقش نخستوزیر وقت مالزی در خصوصیسازی شبکههای تلویزیونی این کشور اشاره کرد: نخستوزیر وقت مالزی، دکتر ماهاتیر محمد، دیدگاه مثبتی درباره خصوصیسازی داشت و در دهه ۹۰ میلادی اجازه تأسیس چهار شبکه تجاری خصوصی دیگر را نیز صادر کرد. بر این اساس شبکه متروویژن در سال ۱۹۹۴، NTV7 در سال ۱۹۹۸، مگاتیوی در سال ۱۹۹۴ و شبکه آسترو در سال ۱۹۹۶ اجازه تولید و پخش برنامه گرفتند. امروزه در مالزی چندین شبکه رادیویی و تلویزیونی وجود دارد که برنامههایشان را از صدها کانال رادیویی و تلویزیونی برای مردم پخش میکنند. در این سمینار، مقاله «صنعت پخش در راستای توسعه در مالزی» نوشته صالح حسن، مدرس دانشگاه پوترای مالزی و زهیر صباغپور آذریان هم ارائه شد. صالح حسن در چکیده این مقاله نوشته است: مالزی از زمان استقلال در ۱۹۵۷، به سطح قابلتوجهی از توسعه اقتصادی دست یافته و عوامل بسیاری ازجمله اقتصادی، سیاسی و مبانی اجتماعی در رسیدن به این دستاورد کمک کردهاند. این مقاله پخش گسترده (Broadcasting) در مالزی را نیروی پیشرانی در مهندسی اجتماعی و تعهدات سیاسی دانسته که به توسعه کشور کمک کرده و نوشته است: این کشور در مواجهه با تهدید شورش کمونیستها در دهههای ۱۹۴۰ تا ۱۹۶۰، از طریق پخش گسترده متحد بود. پس از آن، رادیو بسیج شد تا مرحله توسعه اقتصادی را از طریق برنامههای آموزشی و انگیزشی برقرار کند. این مدرس دانشگاه توضیح داده است: زمانی که ایستگاه تلویزیون در سال ۱۹۶۳ استقرار یافت، نقشی مصمم را برعهده گرفت تا لذتی را که کشاورزان هنگام دیدن یا شنیدن برنامه توسعه کشاورزی در تلویزیون و رادیو کسب میکنند، مشخص کند. این دو - رادیو و تلویزیون- به طور قابلتوجهی نقش خود را در ایجاد دستاوردهای گذشته و حال در مالزی، ایفا کردهاند. مقاله دیگر ارائهشده مربوط به تژا میرفخرایی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، با عنوان «بحران در خبر، خبر در بحران» بود. میرفخرایی در ابتدای این مقاله آورده بود: خبر به مثابه یک مفهوم نظری و یک پدیده اجتماعی محصول قرن بیستم است؛ قرنی با بحرانهای متوالی و پیدرپی در تمام عرصههای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی. او در ادامه به تمهای اصلی خبر و مقایسه آن با کشورهای جهان سوم پرداخته و نوشته بود: تمهای اصلی خبری در زادگاه این پدیده ارتباطی نیز عمدتا درباره همین بحرانهای پیدرپی طبقاتی، جهانی، ملی و نسلی در همه ابعاد اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی، پردازش میشد تا «خبر بد» به مثابه یک بحران خبری بر صفحه مطالعات رسانهای ظاهر شود. اما در جهان سوم و مخصوصا در منطقه خاورمیانه، تم اصلی خبرهای تلویزیونهای ملی - عمومی عمدتا درباره «توسعه» بود و بحرانها کمتر اجازه راهیابی به خبرها را پیدا میکردند. میرفخرایی در ادامه نوشته بود: شاید بهجرئت بتوان فرض یک تحلیل محتوای مقایسهای از خبرهای تولیدی در غرب و شرق را تفاوت معنادار حجم تمهای خبری درباره «بحران» دانست. در خبرهای تولیدی سازمانهای تلویزیونی شرق «جهان ملی» جهانی یکدست و در حال توسعه و به دور از هرگونه بحران بود. میرفخرایی معتقد بود که در شرایط امروز به دلیل عدم علاقه مخاطبان جوان و عدم تمایل آنان به پیگیری خبرها در ساعتهای مخصوص پخش خبر در کانالهای ملی، خبر تلویزیونی و برنامههای کانالهای ملی با معضلی به نام «نداشتن مخاطب» روبهرو هستند. عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی تحلیل کرده بود: مخاطبان جوان اینک با همه جهان از طریق شبکههای اجتماعی در ارتباطی نزدیک هستند و خود را بخشی از جهان میپندارند. اما بخش دیگری از جوانان شرقی نهتنها چنین نمیاندیشند، بلکه حتی رفتارهای مقابلهآمیز و چالشی را با غرب و محتوای سیاسی جهانیشدن انتخاب کردهاند. اما برنامههای خبری رسانهای شرقی، همچنان به گزارش جهان متجانس و پر از پیشرفتهای پرشکوه و پرعظمت میپردازند. عمق مسئله در عدم تطابق مفاهیم رسانهای توسعهمحور ملیگرایانه و نوعا اقتدارگرایانه با مفاهیم لیبرالیستی جهانیگرایی است. درحالیکه «توسعه» و «جهانیسازی» به نوعی قابل تبیین در ادامه یکدیگر هستند. «مصرف رسانهای در ایران؛ گذار ارتباطی- اجتماعی به سوی جامعه گفتوگومحور» عنوان مقاله بعدی بود که عبدالله بیچرانلو، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، آن را ارائه داد. مقاله دیگر این نشست، مقاله مهدی منتظرقائم، عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، با عنوان «سیاستگذاری در تلویزیون ایران: مطالعه انتقادی محیط، عوامل و فرآیندها» بود. منتظرقائم در این مقاله به چرایی تبدیل تلويزيون به یکی از مهمترین مقولههای گفتمانهای انقلابی، چرایی و چگونگی توجه به صنعت/رسانه تلویزیون و سازمان صداوسیما در دوران پس از انقلاب اسلامی پرداخت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.