چشمانداز آتشبس در سوريه
ترجمه: شهرام زرندار
توافق آتشبس جداگانه براي جنوب سوريه از سوی ايالات متحده و روسيه برقرار شده و بناست به اردن كه بهشدت نگران اوضاع در اين منطقه است، كمك كند تا بر نگرانيهاي خود غلبه كند. اسرائيل نيز بهشدت نگران قدرتگرفتن ايران در سوريه است و اين نگرانيها همچنين شامل اين مسئله ميشود كه تهران طرحهايي براي حضور درازمدت در اين منطقه دارد. چنين نگرانيهايي ناشی از حركات اخير شبهنظاميان مسلمان شيعه كه به ايران وفادارند و در كنار نيروهاي دولت سوريه ميجنگند است. اين حركات در منطقهاي انجام گرفته كه نزديك به مرز اردن و سوريه است و ناحيه راهبردي ديگري در جنوبشرقي این کشور كه نزديك به جايي است كه دو كشور به عراق ميرسند.اين پيشرويها بخشي از فشار بشار اسد، رئيسجمهور سوريه، براي بازپسگيري سرزمينهايي از شورشيان است كه بعضي از آنها از حمايت غرب برخوردارند. اين پيشرويها در جنوب منطقه درعا رخ داده؛ جايي كه افراطيون داعش در جنوبشرقي نزديك به مثلث با عراق پايگاه دارند، اما برخي همسايگان سوريه به اين امر مشكوكاند و از آن نگران هستند. دولت اردن كه در مذاكرات آتشبس شركت كرده، ميگويد: آتشبس براي جنوب سوريه كه بناست ظهر روز يكشنبه برقرار شود، به این منظور است كه همه نيروها را در وضعيت كنونيشان نگاه دارد. اين كار جلو پيشروي بيشتر نيروهاي تحت فرماندهي ايران را كه شامل شبهنظاميان لبناني حزبالله هم ميشود ميگيرد. يك مقام ارشد اردني روز شنبه به شرط حفظ هويتش گفته: بناست اين توافق آتشبس از طريق ماهواره و تصاوير مخابرهشده از سوي پهپادها همچنانكه از سوی ناظران روي زمين مانيتور میشود رصد شود. بناست روسيه كه همپيمان سوريه است پليس نظامي خود را در اين منطقه به كار گيرد. اين مقام ارشد اردني گفته: «اطلاعات مربوطه در مورد توافق آتشبس ميتواند در مكانهاي مختلفي به اشتراك گذاشته شود و مورد بحث قرار گيرد و اين اماكن شامل اردن نيز ميشود. اسرائيل در مذاكرات آتشبس شركت نكرده، اما مقام ارشد اردني ميگويد مفروض است كه اسرائيل از طريق ايالات متحده توجيه شود. آتشبسهاي برقرارشده در طول جنگ داخلي ششساله سوريه مكررا نقض شده و روشن نيست كه آيا اين توافق آتشبس اخير دوام بياورد يا نه. توافق آتشبس جنوب سوريه تا اينجا جدا از تلاشهاي ناكام روسيه، تركيه و ايران براي برقراري «مناطق بدون درگيري» كه شامل جنوب سوريه هم ميشود، بوده است. انتظار ميرود كه اسرائيل ناظر بر هرگونه نقض آتشبس باشد. اسرائيل مكررا گفته ميخواهد جلو حضور دائم ايران را در سوريه بگيرد. مقامات اردنی گفتهاند جامعه جهانی، قدرتهای منطقهای و اردن ایجاد «یک خط زمینی از تهران تا بیروت» را تحمل نخواهند کرد. چنین منطقهاي اردوهای منطقهای را به رهبری عربستانسعودی و ایران دچار دردسر خواهد کرد. منازعه بین این اردوگاهها در سالهای اخیر شدت یافته و شامل جنگهای نيابتي این دو اردوگاه در سوریه و یمن هم میشود. اردن عمدتا سنینشین یکی از متفقین ایالات متحده است و روابط امنیتی جداگانهای با اسرائیل دارد. این مقام اردنی گفته: «اردن قبلا نگرانیهای خود را در مورد حضور ایران در مذاکرات با روسیه اعلام کرده بود». او گفته دولت اسد مطمئنا این پیام را دریافت کرده و افزوده روشن نیست که رئیسجمهور سوریه چقدر بر متفقینش نفوذ دارد. این مقام اردنی گفته: «یک توافق آتشبس موفق راه را برای مذاکرات در مورد اینکه سوریه بتواند بار دیگر کنترل مرزهایش را با اردن به دست بیاورد هموار خواهد کرد. سوریه در طول جنگ داخلیاش کنترل مرزهایش با اردن را به شورشیان باخته است».اسرائیل بلندیهای جولان را تحت کنترل خود دارد؛ یک مکان راهبردی در جنوبغربی سوریه که در جنگ 1967 آن را تسخیر کرده است. همچنین اسرائیل جنگهای مرزی متعددی با حزبالله در لبنان داشته است. اسرائیل همچنین در مورد حرکات اخیر نیروهای مورد حمایت ایران نگران است. «زوری یل» در اظهارات اخیرش در این هفته سه نکته نگرانکننده مطرح کرده که شامل حضور حزبالله در نزدیکیهای جولان و تلاشهای انجامیافته از سوی ایران در لبنان برای ساختن آنچه او به آن نام «تولید درونزای موشکهای دوربرد و تواناکردن حزبالله برای بهروزکردن توان این موشکها داده نیز میشود. او همچنین به سهم نیروهای متعلق به محور ایران که شامل شبهنظامیان شیعه است که از دو سوی مرز عراق و سوریه و نزدیک اردن در ماه گذشته به هم رسیدهاند، اشاره کرده است. او گفته: «اینها مواردي هستند که باید از طرف همه طرفهای درگیر که خواهان ایجاد ثبات در سوریه و منطقه هستند و شامل ایالات متحده و روسیه هم میشود جدی گرفته شوند». این توافق آتشبس اولین توافق آتشبس بین دولت ترامپ و روسیه است. ادوارد اوِکدن، سفیر انگلستان در اردن، گفته: «روسیه نقش مهمی در این توافق آتشبس دارد». او روز جمعه در مصاحبهای گفته: «بدیهی است که روسیه در امر فشار به منظور وادارکردن طرفهاي درگير به احترامگذاشتن به روح و جسم این آتشبس و خدمت فعال به برقراری نواحی عاری از جنگ و تنش بهجای تحتالشعاع قراردادن آن نقش مهمی برعهده دارد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.