رهبران جهان همزمان با اعتراضها مذاكره و ديدار كردند
ائتلاف زير سايه اختلاف
هادي آذري: روز اول نشست گروه 20 بدون شک تحتالشعاع دو چيز قرار داشت: نخستين ديدار ولادیمير پوتين، رئيسجمهور روسيه و دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريكا و همچنين اعتراضات گستردهاي که تاکنون بيش از صد زخمي برجا گذاشته است و نزديک به 90 نفر نيز در همين رابطه بازداشت شدهاند. اما آنچه بيشتر توجه رسانهها را به خود جلب کرد، گفتوگوي طولانيمدت رؤساي جمهور آمريكا و روسيه بود؛ گفتوگويي که ترامپ از آن با عنوان ديداري فوقالعاده ياد کرد. هرچند پوتين و ترامپ درباره اين ديدار به گفتن جملات کلي اکتفا کردند، وزراي خارجهشان ابعادي از مسائل مطرحشده را براي خبرنگاران مطرح کردند. شايد مهمترين خبري که سرگئي لاوروف، وزير خارجه روسيه، به خبرنگاران داد، توافق رؤساي جمهور دو کشور درباره آتشبس در جنوب سوريه بود که قرار است از نهم جولای در مناطق درعا، قنطيره و سويدا به اجرا درآيد. بحران اوکراين نيز که زمينه تيرهوتارشدن روابط اين دو کشور را فراهم آورد، در زمره مسائلي بود که اين دو رئيسجمهور پيرامون آن به تبادلنظر پرداختند. گويا دو طرف درباره اوکراين، بر حفظ کانالهاي ارتباطي دو کشور برای پيشبرد صلح در اوکراين تأکيد داشتهاند. در همين رابطه، در ديداري سهجانبه ميان پوتين، آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان و امانوئل مکرون، رئيسجمهور فرانسه، نيز بر اهميت برقراري آتشبس در شرق اوکراين تحت پيمان مينسک، تأکيد شد. علاوه بر اين، در ديدار ترامپ و پوتين که بيش از دو ساعت به طول انجاميد و دو طرف از هر دري صحبت کردند، اتهام مداخله روسيه در انتخابات رياستجمهوري ايالات متحده نيز مطرح شد و دو طرف با تکذيب اين ادعا، خواستار آن شدند که به جاي شخمزدن گذشته، بر بهبود روابط تمرکز کنند. البته همانطورکه انتظار ميرفت، ديدار ترامپ و پوتين، در آمريكا از انتقادهاي دموکراتها در امان نماند؛ آنها بيشتر انتقاد خود را متوجه اين مسئله کردند که ترامپ ديدار با پوتين را مايه افتخار خوانده بود. يکي از لحظات جذاب ديدار را نيز شوخي پوتين با ترامپ درباره خبرنگاران رقم زد؛ در واقع وقتي اين دو مقابل دوربين خبرنگاران قرار گرفتند، پوتين با اشاره به خبرنگاران حاضر، به شوخي از ترامپ پرسيد: «اينها هستند که شما را اذيت ميکنند؟»، ترامپ نيز در پاسخ ميگويد: «بله خودشان هستند. حق با شماست». پوتين که روز اول نشست گروه 20 را با ديداري دوساعته با ترامپ آغاز کرد، روز گذشته نيز در ادامه ديدارهاي دوجانبه خود، در گفتوگو با رجب طيب اردوغان، رئيسجمهور ترکيه، نقش اين کشور را در حل بحران سوريه بسيار مهم توصيف کرد. پوتين در حالي از نقش ترکيه تقدير کرد که اردوغان از دولت آمريكا به خاطر مسلحکردن کُردها در جريان عمليات آزادسازي رقه، بسيار گلهمند است. از توليد ملي تا تغييرات آبوهوايي روز نخست نشست سران گروه 20 علاوه بر ديدارهاي متعدد، با انتشار بيانيهاي به کار خود پايان داد که در آن تقريبا بر سر بیشتر موضاعات مطروحه به استثنای تغييرات آبوهوايي، توافق شده بود. گفته ميشود نگارش اين بيانيه تا پاسي از نيمهشب به طول انجاميده و علت اختلاف نظر با مقامات آمريكايي، بر سر قوانين تجارت بوده است. اکثر کشورهاي گروه 20، در حالي بر حفظ قوانين تجارت آزاد در متن سياستهاي جهانيشدن تأکيد دارند که دولت ترامپ به خاطر توجه به توليد داخلي، پيمانهاي چندجانبه و بينالمللي را به ضرر آمريكا ميبيند. شعار «نخست آمريكا»ي ترامپ، به نظر مانيفست دوکلمهاي رويکرد و سياست اقتصادي او باشد. خود ترامپ نيز بارها از آلمان به خاطر تراز مثبت تجاريشان با ايالات متحده انتقاد کرده است. البته فراموش نکنيم يکي از اولين اقدامات آمريكا، نقش پيمان تجاري و سرمايهگذاري ترنس آتلانتيک و همچنين پيمان «تيپيپي» با چين بود. بااينحال، ديگر رهبران جهان به نظر در اين مسئله توانستهاند نظر مثبت آمريكا را تا به اين لحظه جلب کنند. ازجمله موارد مطرح شده در اين بيانيه، تأکيد بر مبارزه با تأمين مالي تروريسم بود. کشورهاي عضو گروه 20 همچنين خواستار آن شدند تا از اقدامات «گروه ويژه اقدام مالي» (FATF) که يک سازمان بينالمللي با ۳۷ عضو است، در مقابله با تأمين مالي تروريستها حمايت شود. اين کارگروه که با هدف شفافيت مالي و مبارزه با پولشويي ايجاد شده است، ميتواند نقش بازدارندهاي در تأمين مالي تروريسم داشته باشد. البته در بحث تغييرات آبوهوايي، با توجه به تصميم ترامپ مبني بر خروج اين کشور از توافق پاريس، به نظر کشورهاي عضو براي رسيدن به موضعي مشترک با آمريكا، کار بهمراتب دشوارتري را پيشِرو دارند. آمريكا خواهان آن است که در اين بخش به سوختهاي فسيلي نيز اشاره شود. ترامپ، مي، مرکل به نظر ديدار با پوتين باعث چنان شعف و سروري در ترامپ شده است که او را به تمجيد از صدراعظم آلمان واداشته است؛ دو نفري که انتظار ميرفت تقابلی جدي در اين نشست پيشروی خود داشته باشند. مدتي پيش بود که ترامپ در نشست ناتو، از دستدادن با مرکل اجتناب کرد و مرکل نيز متعاقبا اعلام کرد اروپا ديگر نميتواند براي دفاع از خود به آمريكا اتکا کند. مرکل نيز ميکوشد از رياست اين نشست و شايستگيهايش، به عنوان برگي برنده در سياست داخلي و انتخابات پيشرو بهره بگيرد و حالا اين تمجيد ترامپ، براي او يک فرصت مغتنم محسوب ميشود. ترامپ در ادامه ديدار با رهبران جهان، با ترزا مي، نخستوزير بريتانيا، ديدار کرد. در اين ديدار، ترامپ با ستايش از مي، ابراز اميدواري کرد که بهزودي دو طرف به توافقی تجاري دست پيدا کنند. ترامپ پيشتر نيز به خاطر گرايش مي به خروج بريتانيا از اتحاديه اروپا که بر مليگرايي و ضديت با اين اتحاديه تأکيد دارد، او را ستوده بود. چين و بريتانيا در مسير دوستي رئيسجمهوري چين که اين روزها به خاطر برنامه موشکي کرهشمالي و نقش ميانجیگرانهاش در اين غائله، در کانون توجهها قرار گرفته است در ديدار با نخستوزير انگليس در حاشيه نشست گروه 20 تأکيد کرد: دو کشور بايد تعميق همکاريها در زمينههاي مختلف را در دستور کار قرار دهند. در بيانيهاي که ديروز ازسوي وزارت امور خارجه چين منتشر شد، بر همکاري اين دو کشور براساس ابتکار عمل «راه ابريشم جديد» تأکيد شده بود. شي جينپينگ، رئيسجمهوري چين، همچنين از آمادگي کشورش براي همکاري با لندن در زمينههاي انرژي اتمي، امور مالي و اقتصادي خبر داد. اين ديدار در حالي صورت ميگيرد که بريتانيا بعد از خروج از اتحاديه اروپا به دنبال شرکاي تجاري جديد است و چين نيز بعد از فسخ توافق قرارداد تجاري «پيتيتي» ازسوي ترامپ وضعيتي مشابه بريتانيا دارد. ترزا مي، نخستوزير انگليس، نيز از تمايل لندن براي سرمايهگذاري بيشتر در برنامه اقتصادي چين خبر داد. کرهشمالي، زير ذرهبين بدون شک يکي از مسائلي که در ديدارهاي دوجانبه و چندجانبه در حاشيه نشست گروه 20 به آن پرداخته ميشود، مسئله برنامه موشکي کرهشمالي است. آزمايشهاي موشکي اخير کرهشمالي به ايجاد تنش در شبهجزيره منجر شده و واکنش تند ايالات متحده و ژاپن را نيز به دنبال داشته است، بهويژه که گفته ميشود پيونگيانگ اخيرا يک موشک قارهپيما را آزمايش کرده است. در همين رابطه، پوتين در ديدار با مون جائه اين، رئيسجمهور کرهجنوبي، درباره جديدترين آزمايش موشکي کرهشمالي و ضرورت حفظ آرامش به منظور تنشزدايي در شبهجزيره کره به گفتوگو پرداخت. اين در حالي است كه کرهجنوبي برنامه موشکي همنام شمالي خود را تهديدي جدي براي خود و منطقه ميداند. پيشتر در بيانيه مشترک رهبران کرهجنوبي، ژاپن و آمريكا بر اعمال فشارها و تقويت همکاري و ائتلاف نظامي به عنوان پاسخي به اقدامات تحريکآميز کرهشمالي تأکيد شده بود. رکس تيلرسون نيز در حاشيه نشست گروه ۲۰ عنوان کرده است که دولت اين کشور، هنوز اميد خود را در قبال مسئله کرهشمالي از دست نداده است. او همچنين با اشاره به ديدگاههاي متفاوت پوتين و ترامپ در قبال نحوه تعامل با کرهشمالي عنوان کرد که واشنگتن همچنان مسکو را براي کمک به مسئله کرهشمالي تحت فشار قرار خواهد داد. تداوم اعتراضات در حالي که در ديدارهاي دوجانبه و چندجانبه در حاشيه نشست گروه 20، اختلافات و تنازعات در پس لبخندها و دستدادنها پنهان ميماند، در خيابانهاي هامبورگ قضيه شکل ديگري دارد و لبخند جاي خود را به باتوم و ماشينهاي آبپاش داده است. اين روزها هامبورگ بيشتر از آن که شبيه شهري به نظر برسد که ميزباني نشست رهبران جهان را برعهده دارد، به دژي نفوذناپذير بدل شده است. البته مأموران پليس و امنيتي به لطف تروريستهاي افراطي دليل خوبي براي توسل به خشونت براي پراکندهکردن معترضان دارند اما حضور گسترده و اعتراضات پيگير، نشان دهنده نارضايتي عميق در ميان تودههاي مردم از رهبران خود است. فراموش نکنيم که بسياري از اين رؤسايجمهور با مخالفتها و نقدهايي جدي در کشور خود مواجهند و بيشتر در نتيجه انفعال بخش وسيعي از جامعه و بياعتمادي مردم به روالهاي انتخاباتي به قدرت رسيدهاند. از نظر معترضان به نشست گروه 20، حاضران در اين نشست نهتنها از چارهجويي براي مشکلات جهان امروز عاجزند، بلکه عملا خود بخشي از مشکل هستند. معترضان اين رهبران را تابع نظرات شرکتهاي بزرگ و نهادهاي مالي تصميمگيرنده از قبيل بانک جهاني و صندوق بينالمللي پول ميدانند و نه نمايندگان واقعي خود. در همين باره، پاپ فرانسيس، رهبر کاتوليکهاي جهان، نيز در واکنش به اعتراضهاي گسترده، به رهبران گروه ۲۰ درباره تشکيل ائتلافهاي خطرناک و منحرفکننده که ميتواند به ضرر فقرا و مهاجران تمام شود، هشدار داده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.