|

کیفیت آموزش پیش از دبستان بر رشد کودکان

رمضان‌ ‌عبدالحسینی. معاون مديركل دفتر آموزش و پرورش پيش‌دبستاني

امروزه اکثریت قریب‌به‌اتفاق متخصصان تربیتی بر اهمیت آموزش‌های دوره پیش‌دبستان در ارتقای جنبه‌های مختلف رشد کودک تأکید دارند. این اتفاق‌نظر حاصل پژوهش‌های طولی بسیار مهم بر روند رشد کودکانی است که در آموزش‌های باکیفیت دوره پیش از دبستان شرکت داشته‌اند. منظور آموزش‌هایی است که خاستگاه نظریات معتبر تربیتی، ابعاد و ویژگی‌های مختلف رشدی کودک و اسناد بالادستی آموزش‌وپرورش همچون سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش است که بر اساس برنامه درسی و عناصر آن در چنین آموزش‌هایی حول محور نیازهای فعلی و آتی کودکان طراحی می‌شود و هدف اصلی آن ارتقای حداکثری جنبه‌های مختلف رشدی کودک؛ یعنی رشد بدنی، شناختی، عاطفی- اجتماعی، سلامت، رشد و هنری و زبان و سواد متناسب با ویژگی‌های فردی هر کودک است. برخی از پروژه‌های پژوهشی طولی گاه تا سنین کهن‌سالی، رشد و موفقیت‌های بعدی این افراد در زندگی را رصد کرده‌اند. در نوشتار حاضر مقصود آن است که با ارائه نتایج چنین پژوهش‌هایی بر اهمیت سرمایه‌گذاری بر این دوره تأکید شود. بر اساس نتایج پژوهش‌های طولی معتبر در حوزه آموزش پیش از دبستان، افرادی که تحت این آموزش‌ها قرار داشته‌اند در مراحل بعدی زندگی به طور معناداری پیشرفت تحصیلی بیشتر، موفقیت تحصیلی در دوره دبیرستان، ورود بیشتر به آموزش‌عالی و استفاده کمتری از خدمات اجتماعی عمومی داشته‌اند. آنها هنجارهای جامعه را پذیرفته‌اند و بر اساس منطق و آگاهانه نسبت به افراد فاقد این آموزش‌ها تخلف کمتری داشته‌اند. همچنین افرادی که آموزش‌های پیش از دبستان باکیفیت را دریافت کرده‌اند، در شاخص‌های زیر وضعیت بسیار مطلوب‌تری نسبت به افراد فاقد این آموزش‌ها دارند: نمرات بالا در تست‌های رشد ذهنی، شناخت عمومی، مقیاس زبانی، عملکرد ادراکی، مقیاس کیفیت، مقیاس حافظه و هوش، مردودی در یک پایه دبستان، نمرات تست‌خواندن و ریاضیات در دبستان، نمرات هوش در متوسطه، تکرار پایه در متوسطه، درصد ورود به آموزش عالی، درصد استفاده از سیگار و مواد مخدر و نمره‌مقیاس سلامت در بزرگ‌سالی. علاوه بر مزیت‌های فردی و اجتماعی آموزش‌های باکیفیت قبل از دبستان، تحقیقاتی نیز روی میزان هزینه- فایده این آموزش‌ها انجام و این‌گونه نتیجه‌گیری شده است که هر واحد هزینه برای آموزش باکیفیت پیش از دبستان، هفت‌برابر بازدهی بعدی برای جامعه در پی خواهد داشت. بنابراین نگارنده معتقد است از نگاه سیستمی و فرایندی اکنون آموزش پیش از دبستان در ایران بیشتر از هر زمان دیگری نیازمند توجه سیاست‌گذاران و دست‌اندرکاران حوزه آموزش است. لازم است آموزش پیش از دبستان، هم در بخش سیاست‌گذاری و هم در بخش اجرا مورد توجه خاص قرار گیرد و این روند منجر به تولید، اجرا و ارزشیابی برنامه‌های باکیفیت آموزشی در این حوزه شود. بی‌شک در این فرایند توجه به نتایج علمی و پژوهشی معتبر بسیار مهم و اثرگذار خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.