|

از فرط بیخوابی

فراموش‌خانه کودکان

مهرداد حجتی: سه یا چهار سال پیش در سفری به اهواز با چهره‌ای روبه‌رو شدم که خاطره سال‌های دور را در من زنده کرد؛ چهره‌ای که دیگر نشانی از «معصومیت کودکانه» آن خاطره را با خود نداشت. او «عدنان عفراویان»، بازیگر نقش «باشو غریبه کوچک»، بود؛ همان فیلم خاطره‌انگیز سال‌های دهه60؛ فیلمی که چندسالی به محاق توقیف رفت تا اینکه پس از شش سال به پرده سینما آمد. از آن زمان سال‌ها گذشته بود و من حیرت‌زده به چهره آفتاب‌سوخته او نگاه می‌کردم که دیگر پا را از جوانی هم فراتر گذاشته بود. صدای مردانه‌اش برای من آشنا نبود همچنان‌که در چهره‌اش کمتر نشانی از گذشته باقی مانده بود. او در کنار دکه سیگارفروشی‌اش روزگار بزرگ‌سالی را تجربه می‌کرد؛ روزگاری آکنده از کینه نسبت به گذشته‌ای که با او چندان یار نبود. چند پوستر رنگ‌ورورفته از فیلم «باشو» را پشت ویترین دکه‌اش نصب کرده بود تا این‌چنین رهگذران را با خاطره‌ای دور به چهره امروزش پیوند بزند. آن تصویر و آن دکه، برای رهگذران بومی هیچ نشانی از تازگی نداشت، اما برای رهگذری همچون من سرشار از شگفتی و تازگی بود. بسان کشف جزیره‌ای گمشده در دریایی دور! با او چند کلامی هم‌سخن شدم و با موبایلم از او و دکه‌اش عکس گرفتم. عکس‌ها را پس از مدت‌ها کلنجار با خود در صفحه شخصی‌ام در فیس‌بوک منتشر کردم. اتفاق غیرمنتظره برای من، برای دیگران هم غیرمنتظره جلوه کرد. خاطره‌ای دور زنده شد و ذهن بسیاری را متوجه حال و روز کودک معصومی کرد که پس از آن‌همه سال همچنان اسیر در رؤیای گذشته خود مانده بود و چشم در گذشته، آینده خود را وانهاده بود. خبرنگار چابکی در همین روزنامه فرصت را برای به‌راه‌انداختن جنجالی مطبوعاتی مغتنم شمرد و بی هیچ اشاره‌ای به سابقه این خبر به اهواز رفت تا رپورتاژی ویژه از این مکاشفه تهیه کند! رپورتاژ منتشر شد و لابد خوانندگان پرشماری هم یافت، اما آنچه که پرشمار نشد، میزان توجهی بود که به بازیگر کودک دیروز می‌شد. او همچنان در همان وضع ماند و کودک معصوم هم با او همان‌جا پشت دکه هوای دم‌کرده و شرجی امروزش را به فردا گره زد. سیگارفروش میان‌سال امروز، «باشو، غریبه کوچک» قدکشیده‌ای بود که در درونش همچنان «باشو» مانده بود و در کنار دکه‌اش، فرسودگی همان «باشو» را تماشا می‌کرد! توقف در زمان کودکی و فرسودن آن کودک در طول این سال‌ها! سال‌ها پیش در حاشیه جشنواره فیلم کودک اصفهان به پیشنهاد نویسنده همین یادداشت سمیناری در هتل عباسی برگزار شد با موضوع «آسیب‌شناسی سینمای کودک». سخنرانان هر یک به فراخور، آسیب‌هایی را برشمردند. من نیز به سهم خود آسیبی را که متوجه کودکان بازیگر بود برشمردم؛ آسیبی گاه فراتر از حد تحمل یک کودک که ممکن است تا پایان عمر با او بماند و هرگز رهایش نکند. چون او پس از دورشدن از بازیگری، دنیای پرنوسانی را تجربه می‌کند؛ دنیایی متفاوت با هرآنچه که پیش‌تر داشته است. به‌عنوان یکی از سخنرانان سمینار به خطرات آن آسیب‌ها اشاره کردم و برای حلشان از همه صاحب‌نظران استمداد طلبیدم. به نظر می‌رسد حالا پس از این‌همه سال این مسئله همچنان به قوت خود باقی است و برای حل آن هم هیچ تمهیدی اندیشیده نشده است. گویا قرار بوده سینما همچنان از معصومیت کودکان بهره ببرد، بی‌آنکه به عواقب آن اندیشیده باشد! داستان این کودکان از آنجا آغاز می‌شود که یک کارگردان پس از مدت‌ها جست‌وجو در فرایندی به انتخاب یک کودک برای سپردن نقش محوری فیلمش می‌رسد. از لحظه انتخاب و ورود کودک به دنیای جادویی سینما، او وارد دنیایی «فراواقعی» می‌شود؛ دنیایی سرشار از توجه و مراقبت! رفتار عوامل پشت صحنه با او، متفاوت با رفتاری است که پیش‌تر همگان با او داشته‌اند. رسیدگی بیش از حد معمول او را در طول فیلم‌برداری در کانون توجه عوامل سازنده قرار می‌دهد. این توجه پس از اتمام فیلم‌برداری به پایان می‌رسد و روزها و هفته‌ها و ماه‌های پرالتهاب انتظار برای اکران از راه می‌رسند. در مدت انتظار او هر شب با مرور خاطرات خوش پشت‌صحنه به خواب می‌رود و هر صبح با امید اکران هرچه‌زودتر فیلمش از خواب برمی‌خیزد. درون او غوغایی برپا می‌شود و او را تا زمان نمایش فیلمش بی‌تاب نگه می‌دارد. رؤیاهای کودکانه‌اش گاه او را به خلوتی دور از هیاهو می‌برند تا در آن خلوت، تصویری عظیم از خود را بر پرده نقره‌ای مجسم کند! این رؤیا تا مادامی که فیلم به نمایش عمومی درنیامده با او هست. تا اینکه بالاخره فیلم اکران می‌شود. او در پی این‌همانی رؤیا با واقعیت، با تصویر تازه خود روبه‌رو می‌شود؛ تصویری که در نگاه تماشاگران شکل می‌گیرد و توجه آنها را به او معطوف می‌کند؛ توجهی که به‌ناگاه غرور او را برمی‌انگیزد و شدیدا به هیجان می‌آورد، اما بخش تاریک ماجرا از زمانی آغاز می‌شود که پس از فراموش‌شدن فیلم و فروکش‌کردن توجه‌ها، او نیز از یادها می‌رود! اتفاقی که برای بسیاری از بازیگران کودک افتاد و برای همیشه زندگی معصومانه‌شان را در هم ریخت. آنها پس از ورود به دنیای جادویی سینما دنیای کودکانه‌شان را به مخاطره می‌اندازند و آن را دستخوش تحولی غیرقابل بازگشت می‌کنند. به عبارتی آنها دنیایشان را به «قبل» و «بعد» از بازیگری‌شان تقسیم می‌کنند؛ دنیایی منحصربه‌فرد که آمیزه‌ای از رؤیا و واقعیت است. کودکی که تا پیش از دیده‌شدن بر پرده سینما فردی کاملا گمنام و معمولی بود، به‌یک‌باره تبدیل به ستاره‌ای می‌شود که همه به او توجه نشان می‌دهند؛ ستاره‌ای خوش‌اقبال که می‌تواند مدتی با توجه به خاطره مخاطبان در کانون توجه بماند، اما توجه‌ها رفته‌رفته فروکش می‌کنند و آن ستاره، تلألو خود را برای بینندگان از دست می‌دهد. کارگردان دیگری از راه نمی‌رسد و ستاره بخت او در همان کودکی برای همیشه افول می‌کند. او فراموش می‌شود. چهره کودکانه‌اش بعدها تغییر می‌کند و کار به جایی می‌رسد که حتی مخاطبان دیروز او را به یاد نمی‌آورند! تنها راه یادآوری، ماندن در قابی مشترک با گذشته است؛ قابی مشترک از آنچه که امروز و دیروز را یک جا نشان دهد؛ کاری که «عدنان عفراویان» سال‌ها به آن خو کرده است و مدام تکرارش می‌کند؛ ماندن در قاب مشترکی با «باشو»! حالا این گروه از کودکان دیروز، در حسرت بازیابی افتخار گذشته، آینده خود را نیز از دست داده‌اند. آنها غم بزرگشان، بزرگ‌سالی است! غم ازدست‌رفتن «معصومیت کودکانه» و ورود به دنیای بزرگ‌سالی است! غمی جان‌فزا که گاه فرد را به ویرانی می‌کشاند و او را تباه می‌کند. در این سال‌ها جسته‌وگریخته از سرنوشت غم‌انگیز بسیاری از این کودکان شنیده‌ام؛ کودکانی که بی‌هیچ تصوری از آینده، پا به دنیایی نهاده‌اند که هرگز از آن بیرون نرفته‌اند!

---------------------------------------

استیج

استندآپ‌کمدی به زبان انگلیسی گروه هنر: استندآپ‌کمدی «ایرانیان در برابر آمریکایی‌ها»، با اجرا و کارگردانی مهران گرماسی، از استادان زبان انگلیسی، روز شنبه، 17 تیر، ساعت 21 به مدت‌ یک‌ساعت‌و 30 دقیقه، به زبان انگلیسی در مجموعه تئاتر پایتخت اجرا می‌شود. علی دزفولی، مدیر اجرائی این پروژه، در گفت‌وگو با هنرآنلاین، دراین‌باره گفت: این اجرا سومین تجربه استندآپ کمدی گروه ماست. این نمایش با هدف آموزشی، فرهنگی و سرگرمی اجرا خواهد شد و مقایسه‌ای میان فرهنگ کشور ایران و آمریکاست. او در ادامه خاطرنشان کرد: استندآپ‌کمدی‌های گروه ما تاکنون در چند مؤسسه و آموزشگاه زبان اجرا شده است و این اولین اجرای آن به صورت شخصی و بدون وابستگی به مؤسسه‌ای است. یادآور می‌شود استندآپ‌کمدی «ایرانیان در برابر آمریکایی‌ها»، نوشته مهران گرماسی، به زبان انگلیسی است و علاقه‌مندان می‌توانند بلیت آن را از سایت تیوال تهیه کنند.

ژورنال هنر

بنینگ و همکارانش در «ونیز» گروه هنر: برگزارکنندگان جشنواره فیلم ونیز روز چهارشنبه، آنت بنینگ، بازیگر آمریکایی، را به‌عنوان رئیس هیئت داوران بخش مسابقه بین‌الملل هفتادوچهارمین دوره جشنواره فیلم ونیز معرفی کردند. بنینگ و همکارانش در بخش مسابقه بین‌الملل که هنوز معرفی نشده‌اند، برنده جایزه شیر طلایی و هفت جایزه دیگر این بخش را انتخاب می‌کنند. بنینگ اولین زنی است که در سال‌های گذشته ریاست داوران بخش مسابقه بین‌الملل جشنواره ونیز را برعهده می‌گیرد. بنینگ دو جایزه گلدن‌گلوب و یک جایزه بفتا را در کارنامه‌اش دارد. او سال گذشته فیلم «قوانین قابل اجرا نیستند» به کارگردانی همسرش، وارن بیتی و فیلم «زنان قرن بیستم» را روی پرده سینماها داشت.او سال 1387 به‌عنوان عضو هیئت‌رئیسه آکادمی علوم و هنرهای سینمایی، همراه رئیس وقت آکادمی و تعداد دیگری از اعضای هیئت‌رئیسه به ایران سفر کرد. هفتادوچهارمین دوره جشنواره فیلم ونیز 30 آگوست تا 9 سپتامبر (8 تا 18 شهریور) برگزار می‌شود.

روی سن

تاروپود حمید متبسم و وحید تاج گروه هنر: «تاروپود»، اثر تازه حمید متبسم با صدای وحید تاج اجرا می‌شود. این اثر بر اساس داستان عاشقانه خسرو و شیرین نظامی گنجوی ساخته ‌شده است که با زمانی بیش از 70 دقیقه و در دو بخش در حیاط هنر کاخ نیاوران شش مرداد روی صحنه خواهد رفت. حمید متبسم که پیش‌ازاین، تور کنسرت «تاروپود» را در اروپا روی صحنه برده و با استقبال فراوان مخاطبان مواجه شد بود، قرار است این‌بار در ایران و با صدای «وحید تاج» این اثر را به اجرا دربیاورد. سمیرا گلباز (سه‌تار)، بهار مدیری (قیچک‌آلتو)، ارسلان علیزاده (بربط) و بهنام معصومی (سازهای کوبه‌ای) اعضای گروه را به سرپرستی و آهنگ‌سازی «حمید متبسم»، نوازنده سه‌تار و خوانندگی «وحید تاج» تشکیل می‌دهند. گفتنی است این کنسرت به تهیه‌کنندگی «سیدمحمدجواد معینی» و همت مؤسسه فرهنگی -هنری «نای و نی» شش مرداد در حیاط هنر کاخ نیاوران برگزار می‌شود و علاقه‌مندان برای تهیه بلیت می‌توانند به سایت www.tik8.com مراجعه کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.