اولین سفر نخستوزیر هند به اسرائیل پس از ۷۰ سال
مودی، استثنای قاعده
سال 1947 رهبران صهیونیستی آلبرت اينشتین را متقاعد کردند نامهای به جواهر لعلنهرو بنویسد و از او بخواهد از تشکیل رژیم اسرائیل حمایت کند. نهرو در جواب گفت فلسطین اساسا یک کشور عربی است و باید اینچنین باقی بماند. حالا 70 سال بعد از آن روز، نارندرا مودی در سفری تاریخی به اسرائیل رفته است. مودی که ملیگرا و محافظهکار است و طرفدار بازار آزاد، اولین نخستوزير هند است که به اسرائیل سفر و باب رابطه دوطرفه را باز میکند. در این سفر که سهشنبه شب آغاز شد و سه روز ادامه خواهد داشت، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در همه بازدیدهای مودی او را همراهی خواهد کرد. دو طرف از قصد خود برای توسعه روابط دوجانبه خبر دادهاند و مودی هم پیش از سفر خود به اسرائیل در صفحه توییترش نوشت: «اهداف گستردهای را از سفر به اسرائیل دنبال میکنیم. از روابط اقتصادی گرفته تا توسعه تعاملات انسانی». چرخش هند فارغ از آغاز همکاریهای تجاری، بسیاری از تحلیلگران به لحاظ نمادین و حتی سیاسی این سفر را فراتر از تاریخی مینامند. نخستوزیران هند در طول تاریخ این کشور تلاش کردهاند در قبال بحران فلسطین و اسرائیل از تلاشهای فلسطینیها حمایت کنند و شاید جمعیت حدود 200میلیونی مسلمانان ساکن هند هم در این رویکرد بیتأثیر نبوده است. اندک مقاماتی از هند که در سالهای اخیر به منطقه سفر کردهاند، تلاش کرده بودند هم از اسرائیل و هم از سرزمینهای فلسطینی دیدار کنند. اما مودی استثنای این قاعده است، او حتی به خود زحمت نداده در این سفر با مقامات فلسطینی دیدار کند. از آنجا که نخستوزیر در ساختار سیاسی هند عالیرتبهترین مقام اجرائی کشور است، سفر مودی به منطقه بر وزن این دیدار میافزاید. مقامات هندی تلاش کردهاند هرگونه تغییر در سیاست خارجی خود در قبال فلسطینیان را در چارچوب تلاش هند برای ایجاد رابطه بهتر با دولتهای مختلف تعبیر کنند. در همین رابطه رسانههای هندی به نقل از بالا باسکار، از مقامات ارشد وزارت خارجه هند، نقل کردهاند « روابط دهلی با هر کشوری مستقل است و جدای از رابطه آن با دیگر کشورهاست». پیشینه روابط به باور برخی تحلیلگران سفر مودی را شاید بتوان بزرگترین بازنگری نظم جهانی از زمان جنگ جهانی دوم به این سو خواند. هند پس از استقلال از بریتانیا در سال 1947 با اتحاد جماهیر شوروی و جهان عرب متحد شد اما اسرائیل با جهان غرب رابطه نزدیکتری داشت و تا سال 1992هند و اسرائیل حتی با یکدیگر رابطه دیپلماتیک رسمی هم نداشتند. آغاز رابطه دیپلماتیک هم حتی به معنی بهبود رابطه دو طرف نبود اما وقتی سال 2014حزب بهاراتیا جاناتا به پیروزی رسید و مودی نخستوزیر هند شد، سطح رابطه تجاری دو کشور، بهویژه رابطه دفاعی افزایش یافت. در همین ماه آوریل هم رسانههای اسرائیلی از قرارداد دومیلیوندلاری اسلحه و سیستمهای دفاعی اسرائیل و هند خبر دادند. برخی ناظران میگویند دولت مودی در تلاش است روابط تجاری، تکنولوژیک و مهمتر از همه نظامی خود را با اسرائیل گسترش دهد؛ اگرچه از نظر سیاسی احتمالا هنوز به حمایت خود از فلسطینیان ادامه میدهد. نخستوزیر هند در آستانه سفر خود به اسرائیل از راهحل تشکیل دو کشور برای حل بحران فلسطین و اسرائیل حمایت کرده بود و در گفتوگو با روزنامهای اسرائیلی گفته بود توافق نهایی باید احساسات و خواستههای همه طرفها را در نظر بگیرد و کلید حل این بحران در دستان همه طرفهاست. مودی درباره موضعگیریهای کشورش درباره اختلافات دو طرف فلسطینی و اسرائیلی در سازمان ملل گفت: ما میخواهیم گفتوگو را با همه طرفها بهویژه اسرائیل ادامه دهیم تا به راهحلهایی ایدهآل در سازمان ملل و در دیگر همایشهای مشترک دست یابیم. هند از تبعیض علیه یک «کشور» مشخص در سازمان ملل حمایت نمیکند. هند دومین کشور پرجمعیت جهان بعد از همسایه شرقی خود چین است اما انتظار میرود که تا سال ۲۰۲۰ جمعیت این کشور از چین بیشتر شود و به پرجمعیتترین کشور دنیا تبدیل شود. از سوی دیگر تحولات منطقهای، هند را در محور تحولات سیاسی، اقتصادی و نظامی قرار داده است و این مسائل میتواند یکی از محورهای اصلی تلاش هند برای رابطه گستردهتر با اسرائیل و بهرهوری از پیشرفتهای صنایع کشاورزی و نظامی آن باشد؛ بهویژه در چارچوب رقابتهای هند با چین و تلاش مقامات دهلی نو برای حضوری مستمر و فعال در اقیانوس هند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.