|

درباره آزادي بيان

فرهاد بدرقه: بي‌گمان يکي از موارد مهم آزادي که از بحث‌برانگيزترين آنهاست، آزادي بيان است. شاه‌بيت آزادي و نمود عيني آن جامعه‌اي است که امکان بيان عقايد و انديشه‌ها باشد که هم‌اکنون در شکل آزادي قلم، کتاب، مطبوعات و رسانه‌ها مطرح مي‌شود. قبل از هرچيزي نخست بايد به تعريف آزادي بيان پرداخت. آزادي بيان يعني آزادي انديشه و عقيده، به مفهوم ديگر آزادي بيان ابزاري است برای رساندن انديشه و عقيده‌اي به ديگران. آزادي بيان جزء آزادي‌هاي فردي است که فرد با استفاده از آن، بتواند هر چه در قوه دارد به فعل آورد و نيروهايي را که در وي نهاده شده است، ظاهر كند. به عبارت ديگر آزادي بيان آن است که افراد به موجب آن، حق نشر افکار و عقايد خود را از طرق گوناگون دارا باشند، بدون اينکه نشر آنها موقوف بر تحصيل اذن يا محکوم به سانسور باشد. قانون‌گذار ما نيز در تأييد آزادي بيان، می‌گویند «نشريات و مطبوعات در بيان مطالب آزادند، مگر اينکه مخل به مباني اسلام يا حقوق عمومي باشد». معمولا اين نوع از آزادي‌ها را قانون، دستگاه قضائي و دولت تضمين مي‌کنند. کساني که از روي دانايي از فرصت‌دادن به مخالفان خود هراسي ندارند، در حقيقت رونق خود را در سايه علم و معرفت و تدبير ديگران مي‌دانند. به همين دليل از آزادي بيان با آغوش باز استقبال مي‌کنند و پاسخ‌دهی به عيب‌هاي احتمالي و اشکالات محتمل را ممکن مي‌دانند. بنابراين از روبه‌روشدن با حجت مخالفان خود نمي‌هراسند. چراکه مي‌دانند اگر اين اشکالات به حق باشند، جامعه را اصلاح می‌کنند و اگر باطل باشند، جامعه از طرح آنها زيان نمي‌بيند و مباني آن نيز قوي‌تر مي‌شود. شاهد ديگر آزادي بيان مربوط به رواياتي است که افراد را موظف به بيان خيرخواهي‌ها نسبت به حاکم مي‌کند و تحت عنوان «النصيحته لأئمه المسلمين» مطرح است. اگر همه افراد نسبت به يکديگر مسئول‌اند پس نصيحت به يکديگر و از آن مهم‌تر نصيحت به مسئولان از وظايف آنان شمرده مي‌شود و روشن است که فرض اجراي اين مسئوليت با آزادي بيان محقق مي‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.