تأثیر قاچاق کالا بر سبک زندگی
سارا شاکری*
فرهنگ مصرفگرایی و تغییر سبک زندگی و به موجب آن کمرنگشدن ارزشهای ایرانی و اسلامی و افزایش ناهنجاریهای فرهنگی و اجتماعی از آثار قاچاق کالاست. قاچاق کالا حتی فرهنگ و سبک زندگی افراد را نیز تحتتأثیر اثرات مضر قرار میدهد. سبک زندگی میتواند به علایق، نظرات، رفتارها و جهتگیری رفتاری یک فرد، گروه یا فرهنگ اشاره کند. سبک زندگی به معنای شیوه زندگی خاص یک فرد، گروه، یا جامعه است. وقتی تجملگرایی و میل به سمت زندگی اشرافی بهعنوان «سبک زندگی» برتر در جامعه مینشیند، کسانی، حتی با تفاوتهای فکری و اجتماعی و عقیدتی، برای دستیابی به آن سبک زندگی برتر، همه چیز را زیر پا میگذارند تا به سبک زندگی غالب برسند. هنگامی که در جامعه استفاده از کالاهای خارجی بهعنوان نماد تمدن و پیشرفت و برتری اجتماعی شناخته میشود، هر فردی تلاش میکند تا برای همسو و همرنگشدن با دیگران، به خرید و مصرف کالای خارجی، خصوصا با برندهای مطرح و شناختهشده از هر طریق ممکن اقدام کند. خواه خرید این کالاها از طریق مبادی رسمی و قانونی باشد، خواه تهیه کالاهای خارجی قاچاق یا حتی خرید کالاهای تقلبی و بیکیفیت. وجود عوامل و شرایط ذکرشده در یک جامعه فرصت خوبی به کسانی میدهد که کالاهای خارجی و قاچاق را عرضه میکنند و استقبال از این کالاها در سالهای اخیر باعث شده تولید ملی صدمهای جدی ببیند. باوجود اینکه در ظاهر همه مخالف کالاهای قاچاق و خارجی هستند، اما وقتی حرف خرید به میان میآید، انتخاب اول بسیاری همان کالاهای غیرایرانی است. در این میان متأسفانه تبلیغات گستردهای هم برای کالاهای خارجی انجام میشود. هزینههای سرسامآوری که برای تبلیغات کالاهای خارجی که بعضا هم قاچاق هستند، میشود و در سرتاسر شهر به وفور مشاهده میشود، خود از عوامل افزایش تمایل مصرفکننده به استفاده از کالاهای خارجی است که در نتیجه موجب تغییر در سبک زندگی و مصرف مردم شده و با تغییر الگوی مصرف، موجب رایجشدن فرهنگ تجملگرایی میشود. در شرایطی که این فرهنگ بر جامعه حاکم باشد و افراد سبک زندگی خود را اینگونه تعریف کرده باشند، زمانی که برای خرید وارد مغازه میشوند، در ابتدا به دنبال برندهای معروف خارجی میگردند و حتی ممکن است عطری خوشبوتر را که اسم ایرانی دارد به ادکلن معروفتر خارجی ترجیح ندهد. در این بین نیز هستند کسانی که با فروش کالاهای قاچاق، رسما چوب حراج به تولید ملی میزنند و عامل ورشکستگی بسیاری از فعالان اقتصادی و صنایع بزرگ کشور میشوند. امروز بیش از هر زمانی شاهد نفوذ کالاهای خارجی در بازار ایران هستیم، نفوذ کالاهایی که در موارد زیادی مشابه باکیفیتتر آن در داخل کشور تولید میشود، اما به دلیل در دسترسبودن کالای خارجی که بهصورت قاچاق وارد کشور شده است و همچنین احساس برتری کاذبی که مصرفکننده از استفاده از کالای خارجی به دست میآورد و البته قیمتهای پایینتر کالاهای قاچاق در مقایسه با کالاهای باکیفیت ایرانی یا کالاهای خارجی که بهصورت رسمی وارد شدهاند، دلیل تمایل و گرایش مردم به خرید و مصرف کالاهای خارجی است. بهتر است هر فرد خودش را در اولویت قرار دهد و سپس بهصورت زنجیرهای آن را به دیگران انتقال دهد تا این درک اشتباه که خرید و استفاده از کالای خارجی نشاندهنده برتری یک شخص یا یک طبقه اجتماعی بر دیگری است از اذهان مردم پاک شود. احساس مسئولیت نسبت به کشور و آینده آن نیز از صفاتی است که هر فرد در جامعه خود باید داشته باشد. در برخی زمینهها نمیتوان فقط مسئولان و مدیران را مقصر دانست، گاهی تکتک اعضای یک جامعه در جاافتادن برخی از بدفرهنگیها سهم دارند.
*دکترای مدیریت بازاریابی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.