مهلت ۱۰روزه کشورهای عربی به قطر پایان یافت
گره کور بر بحران عربی
«جهان را اولتیماتومها اداره نمیکنند»، این پاسخ محمد عبدالرحمن آلثانی، وزیر خارجه قطر بود به شروط 13گانه عربستان و سه کشور دیگر حوزه خلیجفارس برای رفع محاصره دوحه. ضربالاجل عربستان سعودی و متحدانش به قطر دیشب به پایان رسید و وزیر خارجه قطر روز شنبه یعنی دو روز پیش از پایان اولتیماتوم از جواب رد دوحه به این شروط خبر داد. وزیر خارجه قطر که به رم پایتخت ایتالیا سفر کرده بود، با رد این درخواستها گفت قطر از حمله این کشورها به تلافی رد خواستههایشان هراسی ندارد. او البته يک بار دیگر گفت این بحران باید از طریق گفتوگو حل شود و نه تحمیل اولتيماتوم. بحران خلیجفارس کمتر از یک ماه پیش و از روز 15 خرداد آغاز شد؛ یعنی زمانی که عربستان سعودی، امارات متحده، بحرین و مصر در اقدامی غافلگیرکننده تمامی روابط سیاسی و اقتصادی خود با قطر را قطع کردند و مرزهای دریایی، هوایی و زمینی خود را به روی این کشور بستند. این کشورها برای قطر شروط ۱۳گانهای گذاشتند و تا روز ۱۲ تیرماه برای پذیرفتن آنها ضربالاجل تعیین کردند. اما از صحبتهای وزیر خارجه قطر اینطور برمیآید که دوحه این شروط را رد میکند و ازهمینرو بحران به این زودیها فیصله نمییابد. تعطیلی شبکه تلویزیونی الجزیره، قطع رابطه سیاسی با ایران، اخراج اعضای اخوانالمسلمین و تعطیلی پایگاه نظامی ترکیه در قطر از جمله خواستههای این کشورهاست، شروطی که حتی سازمان ملل و بسیاری از کشورهای غربی آن را نپذيرفتني خواندهاند. گرچه مقامات قطری میگویند بهجای شرط و شروط خواهان گفتوگو برای حل این بحران هستند اما عربستان سعودی مصرانه درخواست گفتوگو را رد کرده و پایان محاصره را مشروط به پذیرفتن شروط 13گانهاش از قطر کرده است. تلاشهای دیپلماتیک کشورهایی نظیر کویت هم برای حل این بحران و میانجیگری به نتیجهای نرسیده است. گرچه موضع واشنگتن در این میان اندکی پیچیده است، بسیاری از کشورها از طرفهای درگیر خواستهاند با مذاکرات پیگیرانه این بحران را حل کنند. ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی امیر قطر هم روز شنبه درباره بحران دیپلماتیک در خلیجفارس با یکدیگر تلفنی گفتوگو کردند.
-----------------------------------
گذری بر بحران
پنج ژوئن: عربستان سعودی، امارات متحده، بحرین و مصر رابطه دیپلماتیک خود را با قطر قطع کردند. بحرین به دیپلماتهای قطری 48 ساعت فرصت داد که خاک این کشور را ترک کنند و عربستان سعودی، بحرین و امارات متحده هم به شهروندان و مسافران قطری که ساکن این کشورها بودند یا به آنجا سفر کرده بودند، دو هفته زمان دادند که به قطر بازگردند. سعودیها همچنین قطر را از ائتلاف تحت رهبریشان برای حمله به یمن اخراج کردند. قطر در پاسخ گفت هیچ توجیهی برای قطع روابط در کار نیست. شش ژوئن: دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده در پیامی توییتری قطر را به حمایت از گروههای تروریستی متهم کرد و اقدامات عربستان و متحدانش علیه قطر را نتیجه سفرش به عربستان سعودی عنوان کرد. هفت ژوئن: پارلمان ترکیه با اعزام نیروهای ترکیهای به پایگاه نظامی ترکیه در قطر موافقت کرد. 9 ژوئن: عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و مصر با انتشار اطلاعیه مشترکی ادعا کردند که 59 نفر و 12 مؤسسه خیریه در قطر با تروریسم مرتبط هستند. یوسف عبدالله القرضاوی عالم دینی سنیمذهب عربی مصریالاصل، رئیس و مؤسس اتحادیه جهانی علمای مسلمان به همراه 18 نفر دیگر در بين این افراد بودند. قطر در پاسخ این اتهامات را بیاساس خواند. رکس تیلرسون، وزیر خارجه ایالات متحده برخلاف مواضع ترامپ از عربستان سعودی و متحدانش خواست محاصره قطر را بردارند. به گفته تیلرسون این بحران تبعات انسانی دارد و بر مبارزه ائتلاف به رهبری آمریکا علیه داعش هم تأثیر میگذارد. 12 ژوئن: وزیر خارجه قطر اعلام کرد کویت رهبری تلاشها برای میانجیگری را برعهده گرفته و قطر و ایالات متحده در حال گفتوگو با کویت درباره این موضوع هستند. 13 ژوئن: قطر تأسیسات تولید هلیوم خود را به دلیل تحریمهای اقتصادی تحمیلشده از سوی همسایگانش، تعطیل کرد. مقامات آمریکایی اعلام کردند اختلافات قطر و همسایگانش بر عملیاتهای نظامی ایالات متحده در قطر تأثیری نخواهد داشت. قطر میزبان بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه است و بعد از بالاگرفتن اختلافها و حمایت ترامپ از عربستان سعودی و متحدانش بسیاری از تحلیلگران انتظار داشتند موقعیت این پایگاه نظامی در قطر به خطر بیفتد. اسرائیل در این بحران از عربستان سعودی و متحدانش حمایت کرد. 17 ژوئن: در لندن گروهی از تظاهراتکنندگان در اعتراض به محاصره قطر از سوی امارات متحده، عربستان سعودی، بحرین و مصر بیرون از سفارت امارات متحده عربی در لندن تجمع کردند. ترکیه پنج هزار تن غذا به قطر فرستاد. رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا برای حلوفصل بحران کشورهای حوزه خلیجفارس، سفر خود به مکزیک را لغو کرد. 19 ژوئن: اتحادیه اروپا خواستار مذاکرات مستقیم برای حل بحران کشورهای حاشیه خلیجفارس شد. وزیر خارجه قطر اعلام کرد تا زمانی که محاصره کشورهای عربی علیه این کشور برداشته نشود دوحه حاضر به گفتوگو نخواهد بود. وزیر خارجه امارات متحده عربی اعلام کرد محاصره قطر میتواند سالها ادامه داشته باشد. نیروهای ترکیه برای تمرین نظامی مشترک با قطر وارد این کشور شدند. 21 ژوئن: امیر قطر که کشورش در محاصره عربستان سعودی بود، انتصاب محمد بن سلمان به ولیعهدی عربستان سعودی را به او تبریک گفت. 23 ژوئن: عربستان سعودی، امارات متحده، بحرین و قطر در شروط 13گانه خود خواستار تعطیلی شبکه خبری الجزیره شدند و قطع روابط قطر با ایران و تعطیلی پایگاه نظامی ترکیه در این کشور را خواستار شدند. بسیاری از رسانههای جهان درخواست کشورهای غربی از قطر برای تعطیلی الجزیره را محکوم کردند. قطر شروط عربستان و متحدانش را غیرمنطقی و نپذیرفتني خواند. کاخ سفید بحران کشورهای حاشیه خلیجفارس را دعوایی خانوادگی خواند. 25 ژوئن: رکس تیلرسون وزیر خارجه آمریکا تحقق برخی از درخواستها از قطر را بسیار دشوار خواند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.