|

درباره «اعتراف» كار شهاب حسيني

به عقل جن هم نمی‌رسد

رضا آشفته

«اعتراف» یک نمایش است که در آن به شیوه‌ای شبیه به جریان سیال ذهن و با بهره‌مندی از آیین اعتراف در کلیسای کاتولیک، رابطه یک پدر و پسر مرور می‌شود و در آن پسر انتقاد وارد خود بر جامعه ریاکار کلیسا را مطرح می‌کند. بنابراین در این نمایش، ساختار به‌گونه‌ای است که می‌شود در آن ظرایف دینی را به خدمت گرفت تا از همان جنس و برخورداری از ریشه‌ها و آیین‌های دینی با آن مواجهه داشت. کسی فکرش را هم نمی‌کرد و حتی به عقل جن هم نمی‌رسید که روزی روزگاری پسری که از کودکی پدرش را گم کرده، او را در لباس کشیشی ببیند، یک‌بار شک کند، اما بعد خیره شود در اعماق آن چشم‌ها و خیلی مطمئن شود از این برخورد و حالا به دنبالش بیاید در کلیسای متروکه‌ای که پدرش به‌گفته پسرش، یک کشیش درجه‌دو است. او می‌خواهد انتقام مادرش را بگیرد از مردی که روزگاری دائم‌الخمر بوده و با بدمستی و حال خراب به خانه‌اش می‌رفته و اسباب زحمت و آزار و اذیت پسر خردسال و همسرش بوده است. شبی از شب‌ها، پسر را به دلیل شوخی‌اش تنبیه می‌کند و دستش را در آشپزخانه با داغی کتری می‌سوزاند و بعد مادرش می‌آید که پولی بردارد برای درمان پسرش، اما از پول‌ها هم خبری نیست بنابراین سر مردش دادوهوار می‌کند و مرد او را به باد کتک می‌گیرد. زن از دست این‌همه آزار می‌گریزد و خود را از بالکن به خیابان پرت می‌کند و می‌میرد؟! گریز مرد از خانه و عذاب وجدان شدید او را به کلیسا و توبه می‌کشاند و حالا در لباس قدیسان و کشیشان پدرانه به خلق خدا خدمت می‌کند...، بی‌خبر از آنکه تنها پسرش قربانی پرورشگاه‌ها و بعد از آن‌هم تبهکاران خیابانی خواهد شد. این پسر به دنبال انتقام از هر چیزی است و عقده‌مند از همه گناهکاران و ناعادلان انتقام می‌گیرد. قصه به‌طور خطی روایت نمی‌شود. ابتدا رویارویی دو مرد را داریم؛ یکی میان‌سال و دومی پیر. یکی در لباس جرم و جنایت و با اسلحه و تهدید به قتل و دومی در ردای کشیشان و آرام و باوقار. در اینجا سلطه زور و ارعاب مسیر واژگونی را برای شناسایی گزاره‌ها برایمان معلوم می‌کند. اگر به رسم و آیین اعتراف، فرد مؤمن، اما گناهکار برای بخشش گناهان به اتاق اعتراف می‌رود و در محضر انسان مؤمن و بی‌گناه و مرجع دینی اعتراف به گناه می‌کند، این حالت معمول این آیین است، اما در نمایش اعتراف، این مرد تبهکار و گانگستر برای انجام اعتراف نیامده، بلکه آمده که پدر روحانی را به اعتراف‌کردن وادارد، هر چند بازی زیرکانه همان روال عادی را طی می‌کند. در ابتدا تبهکار به پرسش‌های مرد روحانی پاسخ می‌دهد و سرگذشت قتل‌ها و گناهانش را می‌گوید و در نهایت او پدر را وامی‌دارد که اعتراف به گناه کند وگرنه کشته خواهد شد؛ نبردی بی‌سرانجام که فقط بیانگر گناه پدران است که بر دوش فرزندان گذاشته خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.