|

تکراری قابل ‌پیش‌بینی

مجید حسینی‌زاد، استاد جامعه‌شناسی سینما : سریال «نفس» را اگر از دو منظر نگاه کنیم شاید بهتر بتوان حق مطلب را ادا کرد. از نظر محتوا باید گفت کم‌کم جلیل سامان در این مضمون به تکراری قابل پیش‌بینی و خسته‌کننده رسیده است. روایت عشق دو جوان در چنبره ایدئولوژِی که زندگی را به اندازه چنبره خود می‌خواهند و الا هر لطافت ناشی از عشق به سرمستی و زندگی در این خودخواهی ایدئولوژی نابود می‌شود. عشق کسی که با دل می‌خواهد و کسی که با شرایط تشکیلاتی و... می‌اندیشد. شاید استقبال از «ارمغان تاریکی» باعث ادامه این مضمون ممل، تکراری و بدون تغییر شد. این سریال‌ها روایت عشق گرفتار بین دو قطب است که در شرایط مخاطب ما نتیجه محتومی دارد. نتایجی کاملا قابل پیش‌بینی که مخاطب را زده می‌کند. این فرمول باعث می‌شود که به‌ناچار فیلم‌ساز هم نتواند تحلیل درستی از چرایی این دوگانگی بدهد. چون تحلیل مبارز منافق به صورت کلیشه در ذهن مخاطب هست و تغییر آن فرایندی را می‌طلبد که در این سریال‌ها نیست. حتی تحلیل دیو و دلبر که در آن دیو هم عشق و احساس دارد و شاید برخی خشونت‌هایش ناشی از گسترش عطشش باشد ولی چنان در سرنوشتی محتوم و تراژدی که خود انتخاب کرده است گرفتار شده که از دایره عشق خارج و ایدئولوژی بی‌رحمی را برگزیده، برخلاف عشق و ایدئولوژی در «ارمغان تاریکی» شاهد چریک مبارزی هستیم که طبع لطیف و انسانیتش او را به این راه کشیده است و به‌همین‌دلیل به قول معروف گل کرد ولی ادامه این مضمون با توجه به شرایط پیرامونی مخاطب در نتيجه‌گيري نهایی او، چنان درخشان نخواهد بود. از نظر فنی نمی‌توان زیاد صحبت کرد. جلیل سامان به هوشمندی خاصی رسیده است که بسیاری از کمبودها را می‌پوشاند؛ استفاده از نماهای اکسپرسیونیستی و شکافتن سطح و رساندن مخاطب به معنای عمیق‌تر، بازی‌های درخشان که علاوه بر تبحر بازیگر، مهارت بازیگری را می‌رساند و آشنایی بازیگر با شخصیت و تصویربرداری مناسب، استفاده بجا از نشانه‌شناسی و زبان فیلم و... ولی ای‌ کاش این همه خوبی، با تمام موانعی که می‌دانیم، می‌توانست تحلیلی از نوع عشق را بدهد و نه عشق در جهان ایدئولوژی‌زده و انسانیت‌زدا.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.