نقش ربات انساننما و ربات جهنده در آینده کاوشهای فضایی
کاروان کاشفان مریخ
محمدرضا دستورانی
مهندسان سازمان فضایی ناسا، ربات انساننمایی ساختهاند که میتواند راه برود. آنها تصمیم دارند، پیش از آنکه انسانی به مریخ برود، این ربات را به مریخ بفرستند و اطلاعاتی را از وضعیت این سیاره بهدست آورند تا درنهایت راه را برای سفر انسان به مریخ هموار كند. چندسالی است که بحث مسکونیسازی سیاره مریخ بهشدت بالا گرفته؛ از یک طرف سازمانهای معتبری مانند ناسا از تلاش برای اعزام انسان به مریخ در سالهای آینده برای کشف بیشتر این سیاره و بازگرداندن نمونههایی از این سیاره سخن میگویند، از طرف دیگر هم دانشمند سرشناسی مانند «استیون هاوکینگ»، از لزوم مهاجرت انسان به سیارههای دیگر و یافتن منزلگاهی دیگر غیر از سیاره زمین سخن میگوید، چراکه به باور او، در غیر این صورت نسل بشر در آینده منقرض خواهد شد. از طرف دیگر یک شرکت خصوصی نهچندان باتجربه و باسابقه مانند «مارس وان»، مدعی میشود که این امکان را دارد که با اعزام یکطرفه انسانها به مریخ، این سیاره را مسکونی كند. بههرروی ناسا هماکنون عجله برای رفتن به مریخ ندارد، ولی درعوض تاکنون چندين مریخنورد و مدارگرد به این سیاره اعزام کرده است تا بهتر و بیشتر این سیاره را بشناسد. ناسا بهتازگی نیز اعلام کرده است ربات انساننمایی ساخته که کارش، کاوش در مریخ، پیش از اعزام انسان به این سیاره است. گفته میشود هدف از استفاده از این ربات، کمک برای مسکونیكردن این سیاره در آینده است. مهندسان هماکنون در تلاشند مشکلاتی مانند حرکت روی سطوح ناهموار را در این ربات حل کنند. این ربات که «والکایری» یا بهاختصار «وال» نام دارد، میتواند مسیرهای ناهموار را به روشی همانند انسان طی کند. این ربات مجهز به یک حسگر «لیدار» است و میتواند موانع جلو روی خود را ببیند. ربات با استفاده از نور لیزر پالسی و اندازهگیری پالسهای منعکسشده، فاصله خود و موانع را محاسبه میکند. این سامانه را مرکز فضایی جانسون ناسا مستقر در هاتسون ساخته و امیدوار است بتواند این ربات را سالها قبل از سفر فضانوردان به مریخ، به این سیاره سرخ بفرستد تا این ربات کارهای مقدماتی و آمادهسازی برای ورود انسانها به مریخ را انجام دهد. این سیستم انساننما درحالحاضر، میتواند مانند انسان راه برود و حرکتهای اصلی مانند نگهداشتن و تکاندادن اشیا را انجام دهد. این ربات 28 مفصل و 200 حسگر دارد که روی سر، دستها، شکم و پاهای آن نصب شدهاند. این ربات به شکل انسان طراحی شده تا بتواند همراه انسانها کار کند و کارهای خطرناک را به جای انسان انجام دهد. هر پای این ربات هفت مفصل دارد. همچنین بخش بالایی دستهای آن مجهز به چهار دیسک چرخان ارتجاعی است. نکته بسیار مهم در ساخت این ربات آن است که در فاصله زمانی بین زمین و سیاره مریخ، کار ارتباط همزمان و کنترلازراهدور را غیرممکن میکند. بنابراین، ربات باید در انجام وظایفش از جمله تعمیر خود و ساختن سازهها خودکفا و مستقل باشد. یکی از کارشناسان فناوریهای فضایی میگوید: «تا هنگام ورود فضانوردان، فناوری رباتیک در نگهداری و تعمیر تجهیزات مفید خواهد بود. با توجه به اینکه رباتها اولین ساکنان مریخ هستند، پس از ورود فضانوردان، با آنها همکاری میکنند و کار مأموریت اکتشاف و جستوجو در سیاره مریخ و ماورای آن را ادامه میدهند». این ربات با همکاری دانشجویان و دانشمندان ساخته میشود و کارشناسان پیشبینی میکنند ناسا رباتهای «وال» را پیش از ارسال اولین فضاپیمای حامل مسافران مریخ؛ یعنی حدود سال 2030، به این سیاره بفرستد. تاکنون دو میلیون دلار برای ساخت این ربات هزینه شده است، بااینهمه هنوز به نرمافزارهای پیشرفته و آزمایشهای خاصی برای آمادهکردن آن برای حضور در فضا نیاز است، اما گویا وظیفه اکتشاف در مریخ فقط برعهده رباتهای انساننما نیست، چراکه مهندسان ناسا رباتهای کوچکی ساختهاند که میتواند کار اکتشاف در مریخ را با سرعت بیشتری انجام دهد. دانشمندان آزمایشگاه مهندسی پیشرانش جت ناسا در کالیفرنیا از طرح ربات کاوشگر کمکی سبک و چالاکی رونمایی کردند که با الهام از تکنیک اوریگامی و با هدف اشغال حداقل فضا برای ارسال به سیاره سرخ طراحی و ساخته شده است. ایده کلی برای ساخت و استفاده از این ربات (که پافر نام دارد) آن است که چند دستگاه از این ربات مسطح و سبک را در محموله کاوشگر بعدی به مریخ بفرستند تا آنها همراه با کاوشگر اصلی، ولی با سرعت و چالاکی بیشتر به اکتشاف بپردازند و اطلاعات خود را به صورت بیسیم به کاوشگر اصلی منتقل کنند. مهمترین ویژگی مجموعه رباتهای پافر یا جهنده قابلیت حرکت در تمام سطوح پیشبینیشده در مریخ است. این ربات بهگونهای طراحی شده که از هر سطحی بالا برود و حتی در نقاط غیرقابلدسترس نیز به جستوجو بپردازد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.