|

نگاه

به انگیزه دریافت دکترا از دانشگاه سنت اندروز جای بزرگ بیضایی در خانه خالی است سپیده محمدیان

بهرام بیضایی، نویسنده، پژوهشگر و کارگردان ایرانی، از دانشگاه سنت اندروز دکترای افتخاری دریافت کرد. هر بار که این تیتر خبری بازنشر شد، خواندیم و به خود بالیدیم و یادآوری شد که بیضایی چراغی است که خانه سخت محتاج اوست. محتاج مردی نه‌چندان خشنود از کوچ که ‌هزارافسان از او در این خاک باقی مانده است. جای بزرگ بیضایی در خانه خالی است و دیگرانی در گوشه‌گوشه دنیا عظمت این جای خالی را می‌بینند و وجودش را قدر می‌نهند. در بزرگی جایگاه قلم و اندیشه بیضایی در هویت فرهنگی ایران، گفتن و شنیدن و نگاشتن مانند ستایش روشنایی روز بدیهی است و آن‌کس که قلم و نگاهش را می‌شناسد، بی‌نیاز از این گفت‌وشنود است. چنان‌که امروز نام بلندش حتی در نبودش در اینجا، باعث سربلندی فرهنگ ایران است. بیضایی جان‌بخش اسطوره در ادبیات و نمایش، خالق جهانی در‌ هزارتوی خیال و باور بوده و پاسداشت جایگاهش از طریق دانشگاه سنت اندروز تنها یادآوری کوچکی از آن چیزی است که وی به قیمت سالیان عمر بر ادبیات نمایشی ایران افزود. بیضایی و زبان فاخری که هرگز به تقلیل آن به سطح متوسط تن نداد، نشانگر حرمتی بود که وی به تئاتر ملی ایران و فارسی‌زبانان می‌گذاشت. پرداختن به بیش از نیم ‌قرن کارنامه کاری بیضایی خود در توان این مجال نیست؛ اما ویژگی‌های برجسته‌ای مانند توجه به جنبه‌های اسطوره‌ای و صدای زنانه، نمایاندن وجوه زنانه فراتر از تصاویر شکننده و آسیب‌پذیر غالب، تلفیق سنت تاریخی با جوهر نمایش، جلوه‌هایی از هنر بی‌بدیل اوست. کوشش خستگی‌ناپذیر در کشف گسل‌ها و بخش‌های نانوشته در خطوط تاریخ رسمی که به نمایاندن بخش‌هایی از بیان تاریخی مانند وجوهی از زندگی و جهان زنانه، فرهنگ و نگاه عامیانه انجامید. بخش‌هایی که در گذر از گذرگاه‌های پرآشوب تاریخی ایران کمتر به آن پرداخته می‌شد. بیضایی از سفر به دل شب نهراسیده و حدود شش دهه به کند‌و‌کاو در گذر و گردنه‌های نفسگیر هویت تاریخی ایران پرداخته است و امروز، این هویت تاریخی و روح اساطیرش، چشم‌انتظار بازگشت بیضایی است. بی‌شک بدون حضور وی اینجا چیزی کم است، خیلی کم.

دبير جشنواره كودكان و نوجوانان: دنبال قراردادن جشنواره در مصوبه هیئت دولت هستیم فرانک آرتا سی‌امین جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان در حالی برگزار خواهد شد که در چند سال اخیر شاهد تغییرات تقویمی این جشنواره مهم هستیم؛ موردی که در هیچ کجای دنیا مرسوم نیست. علیرضا رضاداد، دبیر جشنواره سی‌ام فیلم‌های کودکان و نوجوانان، در نخستین نشست مطبوعاتی خود که روز گذشته در موزه سینما برپا شد، در برابر این پرسش «شرق» که «چرا شهر اصفهان اغلب در برابر برپایی جشنواره کودک دچار تردید می‌شود و باعث شده همواره شاهد برگزاری اقماری این جشنواره مهم باشیم»، پاسخ داد: «اخیرا در توافقی که منعقد شد، به مدت پنج سال برگزاری این جشنواره را در اصفهان تمدید کردیم. واقعیت این است که هیچ‌گاه مسئولان اصفهان نگفتند که نمی‌خواهند جشنواره در این شهر برگزار شود. من در سال‌هایی که درگیر این جشنواره بوده‌ام، شاهد بودم که هیچ‌گاه اصفهان نخواسته جشنواره را برگزار نکند. چون به‌هرحال چنین تصمیماتی در وزارت ارشاد گرفته می‌شود. اما میزان حمایت و تأمین منابع مالی‌اش روی این موضوع تأثیر گذاشته است. به‌همین‌دلیل گاهی تصمیم گرفته شده به جای بدبرگزارشدن در اصفهان به شهری دیگر ‌منتقل شود. ما اگر بتوانیم برگزاری جشنواره را در مصوبات هیئت دولت قرار دهیم، این مسائل مرتفع می‌شود. خب هر استانی هم ملاحظاتی دارد. از جمله ملاحظات مالی یا شهری ممکن است روی این موضوع تأثیر بگذارد. اگر ضرورت برگزاری چنین جشنواره‌ای در یک استان از سوي مقامات بالاتر تثبیت و تأیید نشود، ممکن است با موانعی روبه‌رو شود. هرچند طی‌کردن چنین مسیری در مراحل بالاتر کمی سخت به نظر می‌رسد. برای گذر از این سد، گاهی اوقات مسئولان تلاش می‌کنند به طور مقطعی با توافق‌نامه‌هایی ماجرا را حل کنند. بنابراین ضروری است که ‌سندی به وسيله مسئولان بالاتر برای این کار تنظیم شود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.