|

معرفی کتاب «اخلاق تولید»

با تولید خود رنج انسان‌ها را کمتر کنیم

انسان موجودی تولیدکننده است، از تولید کالا یا خدمت تا مکتب و اندیشه؛ انسان‌ها به تولیدات یکدیگر وابسته‌اند، گویی ادامه حیات اجتماعی بدون ایجاد چرخه مبادله تولیدی بین انسان‌ها سخت و دشوار است. پس هر انسانی از یک‌سو تولید می‌کند و از سوی دیگر از تولیدات دیگران هم بهره می‌برد. حال باید پرسید در این چرخه مبادله «تولیدی» بین انسان‌ها چه چیزی مهم است؟ ما در تولیدات خود چگونه باید رفتار کنیم؟ چه ملاک‌هایی را باید در نظر بگیرم؟ و باید به چه مواردی توجه کنیم؟ سود و کسب درآمد بیشتر؟ شهرت و توسعه برند؟ یا اخلاق و کاهش درد و رنج سایر انسان‌ها؟ آیا ما انسان‌ها می‌توانیم به‌گونه‌ای تولید کنیم که درد و رنج انسان دیگری را کاهش دهیم؟ تولیدات ما باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد تا زندگی برای همه ما در اجتماع آسان‌تر و با درد و رنج کمتری همراه باشد؟ کتاب «اخلاق تولید» توضیحی است بر این مقوله که چگونه هر انسان یا هر سازمانی می‌تواند از گوهر اخلاق برای کاهش رنج انسان‌ها بهره ببرد. این کتاب در چهار فصل سازمان یافته است. در فصل نخست نویسنده سعی کرده تعریفی از اخلاق به دست دهد، تعریفی که براساس آن می‌توان نقش اخلاق را در عرصه صنعت بازشناخت. در فصل دوم، نویسنده کوشیده است با روشن‌کردن دو موضوع درهم‌پیچیده یعنی «فرهنگ» و «اخلاق»، مرز هریک را مشخص کند و نشان دهد برای ایجاد تحول و دستیابی به «سازمان توسعه‌یافته» باید بر کدامین بخش تمرکز کرد. در بخش سوم تلاش بر این بوده که مشخص شود علمای مدیریت از چه زمانی به نقش پررنگ اخلاق در مدیریت سازمان پی برده‌اند و اخلاق در مدیریت محصول کدام تئوری‌ها بوده است. فصل پایانی این کتاب شامل مقالاتی است که هرکدام به نوبه خود تلاش می‌کند وجهی از وجوه مباحث منتشرشده در موضوع اخلاق را روشن کند. «احمد فرهادی»، نویسنده کتاب درباره انتخاب نام این کتاب چنین توضیح داده است: عنوان این کتاب را واژه‌ای برساخته از ذهنم، «اخلاق تولید»، گذاشتم، همین نام‌گذاری نیاز به تحدید دارد، مقصود من از این واژه، بخش تولید، قسمت تولید یا تفکیک واحد تولید از سایر بخش‌ها نیست، بلکه مرادم چیز دیگری است و آن اینکه به باور من یکی از وجوه بودن آدمی ایجاد ارزش افزودگی اوست، به عبارت دیگر ما آدمیان وقتی هستیم که بتوانیم «ارزش افزوده‌ای» را ایجاد کنیم. من ایجاد و خلق هر ارزش افزوده‌ای را توسط انسان‌ها «تولید» می‌نامم، ما همیشه در عرصه فردی یا جمعی خود با همین «ارزش افزوده‌ها» یا به تعبیری بهتر «تولیدهای» انسان‌ها سروکار داریم، تولید کالا‌های مختلف، تولید خدمات مختلف، تولید اندیشه‌های گوناگون و تولید معناهای گوناگون؛ همه و همه در دایره تولید‌های انسان‌ها قرار می‌گیرند که گاهی به‌صورت تجسم‌یافته و ملموس و گاهی هم به‌صورت غیرمنسجم و غیرملموس با آنها ارتباط برقرار می‌کنیم. اگر چنین نگاهی به فعالیت‌های انسان داشته باشیم، در آن صورت می‌توانیم بگوییم هر انسانی در تولید خود اخلاقا هم باید به فرایندهای تولیدی و هم به فراورده‌های تولیدی خود نگاه اخلاقی داشته باشد. در فراورده‌های تولیدی خود باید یک اصل مهم مد نظرمان قرار گیرد و آن «تقلیل مرارت» است؛ یعنی ما انسان‌ها هر چیزی را که تولید می‌کنیم در هر شکلی باید در وهله نخست به این سؤال مهم بتوانیم پاسخ دهیم که این فراورده تولیدی من تا چه حد می‌تواند در کاهش رنج انسان‌ها مؤثر باشد؟ در بخش فرایندهای تولید هم باید اصل مهم دیگر اخلاقی یعنی «تقریر حقیقت» مد نظرمان باشد، بدین معنا که اگر در فرایندهای تولیدی به حقیقتی رسیدیم باید آن حقیقت را بیان کنیم و با بیان این حقایق بتوانیم آنها را در بخش فراورده‌های تولیدی به خدمت بگیریم، پس فراورده‌های تولید در مقام «عمل» و فرایندهای تولیدی در مقام «نظر» می‌توانند نسبت و ارتباطی با اخلاق داشته باشند. بنابراین پایه «اخلاق تولید» بر دو رکن بنا شده است، «تقلیل مرارت» و «تقریر حقیقت» که این دو رکن خود از ارکان بسیار مهم و معتبر اخلاق است. این کتاب در 125 صفحه و از سوی نشر تاش در سال 1396 منتشر شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.