|

واردكنندگان با برچسب توليد داخل انگ وارداتي بودن را پاك مي‌كنند

تطهير واردات با تقلب

شرق: تقلب همه‌گیر شده است. قبل‌تر‌ها در بازار پوشاک، از بس کالای ایرانی به فروش نمی‌رفت، اجناس را به اسم کالای ترک می‌فروختند که البته این روند هنوز هم ادامه دارد. اما حالا گویا روند معکوس هم وجود دارد. آن‌قدر روی تولید داخل تأکید کرده‌اند (به‌حق) که واردکنندگان کالاهای خارجی برای اینکه برچسب نخورند، اجناس وارداتی را به اسم تولید داخل می‌فروشند. ایلنا در گفت‌وگویی که با بهروز روزبهانی، رئیس تحقیقات دانشکده نفت آبادان داشته، پرده از تقلب در بازار کاتالیست‌ها برداشت. روزبهانی که دکترای مهندسی شیمی از آمریکا دارد و استاد دانشگاه هوستون هم بوده، مخترع یکی دو فرمول ساخت کاتالیست معروف است. فرمول‌هایی که نتوانسته برای آن حمایت مالی کسب کند، چرا؟ چون به گفته خودش جریاناتی در صنعت کاتالیست هستند که مجال و عرصه را بر محققین و سازندگان داخلی تنگ کرده‌اند. این جریان به گفته روزبهانی، کاتالیست از خارج وارد می‌کند، اما به اسم ساخت داخل عرضه می‌کند. تنها کار مهمی که این جریان در این عرصه انجام می‌دهد، عوض‌کردن برچسب‌های بشکه‌های حمل کاتالیست است. در پالایشگاه از نفت خام، بنزینی گرفته می‌شود که به آن بنزین خام گفته می‌شود که به درد خودروهای امروزی نمی‌خورد، عدد اکتان آنها در حدود 65 تا 70 است که این اکتان باید به بالای 90 افزایش پیدا کند. به گفته این مقام مسئول، در صنعت نفت ایران و خصوصا صنعت پتروشیمی و پالایشگاه بیش از 150 کاتالیست مورد استفاده قرار می‌گیرد و به چندین خانواده تقسیم می‌شوند که هر خانواده در حدود 10 نوع مختلف را شامل می‌شود و مصارف متعددی دارد. عدد و ارقامی که کاتالیست‌ها در صنعت نفت ایران دارند، چندان بالا نیست و شاید مصرف یک سال در کل ایران به 500‌ میلیون دلار نرسد، اما استراتژیک هستند. اگر گاز وارد رآکتور شود اما کاتالیست وجود نداشته باشد، هرکاری هم انجام دهید این گاز تبدیل به پلیمر یا پلی‌اتیلن و ... نمی‌شود. یا مثلا اگر بنزین نامرغوب پالایشگاه وارد شود و کاتالیستی وجود نداشته باشد هر کاری کنید نمی‌توانید بنزین باکیفیت تولید کنید، اما اگر کاتالیست وجود داشته باشد، خروجی بنزین سوپر خواهیم داشت. رئیس تحقیقات دانشکده نفت آبادان می‌گوید: اگر بخواهیم تولیداتمان را بهبود ببخشیم باید حتما روی بخش کاتالیست بیشتر کار کنیم. کاتالیست نبض ماجراست. اگر کاتالیست نداشته باشید صنعت را باید تعطیل کنید. ساختن این کاتالیست‌ها فوت کوزه‌گری است و کار هرکسی نیست و بسیار ارزشمند است، گاز اگر وارد رآکتور شود و کاتالیستی وجود نداشته باشد، از خروجی آن گاز داغ بیرون می‌آید، اما اگر در رآکتور کاتالیست وجود داشته باشد، خروجی ما انواع و اقسام پلیمر خواهد بود. به گفته او، آمریکا، آلمان، ژاپن، فرانسه فناوری ساخت کاتالیست را دارند که تمامی آنها ریشه آمریکایی دارد. اما کمپانی‌هایی که کاتالیست می‌سازند به هیچ عنوان اطلاعات آن را در اختیار کسی قرار نمی‌دهند. او می‌افزاید: البته چین هم به تازگی وارد ماجرا شده است، اما 90 درصد کاتالیست‌ها را از کمپانی‌های دیگر وارد و بسته‌بندی می‌کند و به ما می‌فروشد یا خودش مصرف می‌کند. روزبهانی در واکنش به اینکه بسیاری شرکت‌ها در ایران مدعی هستند کاتالیست تولید می‌کنند، می‌گوید: تعدادی از شرکت‌ها هستند که برخی کاتالیست‌های ساده را می‌سازند و یک‌سری شرکت‌ها هستند که پایه کاتالیست‌ها را از خارج از کشور می‌آورند و می‌فروشند که این کاتالیست‌ها اغلب یا گاز را خوشبو می‌کنند یا اکسیژن و نیتروژن را جدا می‌کنند، مثلا در هوای آزاد 80 درصد اکسیژن و 20 درصد نیتروژن وجود دارد که این هوا را با فشار از غربال‌های مولکولی عبور می‌دهند و از سمت دیگر اکسیژن خالص و درجه یک تولید می‌کنند که در گذشته دمای هوا را تا منهای 190 درجه سانتی‌گراد کاهش می‌دادند تا بتوانند اکسیژن را مایع کنند. دوباره آن را گرم می‌کردند و برای این کار انرژی بسیار زیادی مصرف می‌کردند اما اکنون با پیشرفت‌هایی که صورت گرفته است دیگر نیازی به انجام این کارها نیست. شرکت‌های داخلی این کاتالیست‌ها را از چین خریداری و وارد شیراز می‌کنند و یک‌سری کارها روی آن انجام می‌دهند و می‌گویند برای خودمان است. باز این هم خوب است، زیرا بالاخره یک کاری روی آن انجام می‌دهند، اما بعضی شرکت‌ها هستند که فقط آن را از خارج کشور خریداری می‌کنند و برچسب روی بشکه‌ها را تغییر می‌دهند و به‌نام تولید داخلی عرضه می‌کنند. البته کار صنعت پتروشیمی را راه می‌اندازند اما برای ما محققان و در واقع برای پایه علمی کشور خطرناک است. مثلا محققی سال‌ها تلاش کرده و به یک فرمولاسیون رسیده و در حال رساندن آن به مرحله صنعتی‌شدن است. در همان مرحله آخر آنها می‌آیند و تمام زحمات او را به هدر می‌دهند؛ پژوهشی که صدها‌ میلیارد برای آن هزینه شده است. او ادامه می‌دهد: مدت دو سال مدیر پژوهشی صنعت پتروشیمی بوده‌ام. از هزینه‌هایی که برای این پژوهش‌ها می‌شود خبر دارم، شاید در یک فرآیند حدود 150‌ میلیارد تومان هزینه شده است که کاری صورت گیرد؛ آن هم با دلار هزارو 500 تومان، تا اینکه این پژوهش به زمان بهره‌برداری رسیده است، اما در همان موقع یک تکنولوژی آلمانی درست در کنار ما قرار می‌گیرد و به ما می‌گویند شما بروید کنار تا ما از محصول آلمانی استفاده کنیم. این مقام مسئول تصریح می‌کند: ما باید واردات داشته باشیم و نباید به‌خاطر 500‌ میلیون دلار صنعت پتروشیمی بخوابد، اما باید صادقانه بگوییم که وارد کرده‌ایم و نه اینکه آن را به اسم تولید داخل عرضه کنیم، اما از طرفی دیگر بنده که محقق هستم و کاتالیست تولید کرده‌ام و در این زمینه مدعی هستم باید حمایت شوم. این دروغ من محقق را از پا درمی‌آورد. بنده کاتالیست زئولیتی را برای اولین‌بار در ایران ساخته‌ام و تأییدیه ستاد فناوری نانو ریاست‌جمهوری را گرفتم که از جانب ستاد آمدند به‌صورت سخت‌گیرانه‌ای کاتالیست ساخته‌شده به‌ دست بنده را در سه حالت آزمایش کردند که یکی از تست‌ها در ایران نیست و امکان انجام آن وجود ندارد. پس از انجام تست‌ها، از جانب ستاد فناوری نانو با بنده تماس گرفتند و گفتند شما برای اولین‌بار در ایران توانستید کاتالیستی بسازید که عملکرد آن مانند کاتالیست‌های آلمانی است، اما درحال‌حاضر این کاتالیست روی دستم مانده است؛ زیرا هیچ سرمایه‌گذاری نمی‌آید روی آن سرمایه‌گذاری کند و می‌گویند این کاتالیست در داخل تولید می‌شود، اما در واقع چنین کاتالیستی در داخل کشور تولید نمی‌شود. رئیس تحقیقات دانشکده نفت آبادان در واکنش به اینکه می‌توان این واردکنندگان را یک مافیا در زمینه کاتالیست‌ها عنوان کرد، می‌گوید: نمی‌دانم اسم آن را چه باید گذاشت، اگر می‌خواهیم مانند زمان شاه فقط کارمان راه بیفتد، بله کار خوبی است و می‌رویم کاتالیست وارد می‌کنیم. گواهی‌نامه‌ها را خریداری می‌کنیم که البته بد هم نیست، حداقل بنده به‌عنوان یک محقق تلکیف خودم را می‌دانم، آزمایشگاه خودم را تعطیل می‌کنم و به کارهای دیگر می‌پردازم و به‌جای آنکه عمر و پول خودم را در مسیر پتروشیمی‌ها و کاتالیست‌ها صرف کنم، می‌روم و مثلا در بخش مسکن و خودرو سرمایه‌گذاری می‌کنم. نه اینکه بیایم و این‌همه هزینه کنم، اما در نهایت نابود شوم. او درباره مبدأ واردات کاتالیست ایران می‌گوید: این روزها پول حرف اول را می‌زند، اگر بخواهیم از آمریکا هم می‌توانیم وارد کنیم. روزبهانی می‌گوید کشور صادرکننده در تغییر برچسب و صادرکردن این محصول با نامی دیگر نیز همکاری ندارد. به گفته او، امروزه همه کاسب شده‌اند. الان شما به آمریکا بروید و با یک شرکت خصوصی قرارداد ببندید، برای آنها فقط این موضوع اهمیت دارد که محصولشان به کجا صادر می‌شود کارایی آن چیست و تنها روی این موضوعات حساس هستند، مثلا شما در چین دفتری را احداث کنید، محصولات مورد نیازتان را به آنجا ارسال کنید و از آنجا با تغییر نام به ایران بفرستید. وقتی از او درباره مقصر اصلی این تقلب در کشور پرسیده می‌شود، می‌گوید: به نظر بنده مقصر اصلی این شرکت‌های واردکننده نیستند، بلکه مقصر اصلی در رده‌های بالاتر هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.