|

ترامپ واقع‌نگر می‌شود

عاصم عبدالخالق

به‌مرور مظاهر سیاست خارجی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روشن می‌شود. درواقع او می‌رود تا یک فرمول محکم‌تر و مطمئن‌تر هدایت‌شده و بیش از گذشته واقع‌گرا را سرلوحه کار خود قرار دهد؛ فرمولی که همه رؤسای جمهور پیش از او از دوران جنگ جهانی دوم تاکنون در پیش گرفته بودند. آنچه را منتقدانش در داخل و خارج انتظار داشتند اتفاق نخواهد افتاد، زیرا او سعی نخواهد کرد بر اصول ثابت سیاست دولت‌های پیشین تمرد کند، هرچند با آنها اختلافاتی داشته باشد. ترامپ، کودتایی یا تغییری ریشه‌ای را در سیاست خارجی کشورش به وجود نیاورد. آن شور و هیجان دوران انتخابات که بدون حساب‌وکتاب وعده‌هایی داده می‌شد سپری شد و جایش را به همان زبان دیپلماتیک جاافتاده قدیمی داد؛ البته منهای بعضی استثناها. تهدیدهای حساب‌نشده فروکش کرد و به جای آن مسئولیت‌ها و اقتضائات امنیت ملی نشست و گفتمان رئیس‌جمهور جدید را دربر گرفت. البته هنوز بعضی اظهارات نسنجیده وجود دارد که از آنها گریزی نیست. حالا دیگر توییت‌ها و حرف‌هایش گزینش‌شده است و آن گفتمان پوپولیستی دیگر خاتمه پیدا کرد. ترامپ و سیاست خارجی‌اش دیگر سنتی شد. با وجود انتقاداتی که به او می‌شود، «ترامپ رئیس‌جمهور» روزبه‌روز دارد از آن «ترامپ دوران نامزدی» فاصله می‌گیرد. مظاهر این فاصله‌گرفتن به‌ویژه در سیاست خارجی بیشتر خودش را نشان می‌دهد. او پس از انتخابش به هیچ‌یک از تهدیدهایی که علیه توافق اتمی ایران کرده بود، عمل نکرد. همچنین وعده‌هایی را که درباره چین داده بود پس گرفت و بر چین واحد تأکید کرد؛ مسئله‌ای که همه دولت‌های آمریکا آن را رعایت کرده بودند. ترامپ همچنین از یاد برد بر واردات چین مالیاتی تا 45 درصد تحمیل کند زیرا فهمید عصبانی‌کردن پکن فایده‌ای ندارد. زیرا چین می‌تواند نقشی مهم در کنترل کره‌شمالی داشته باشد. کره‌شمالی نیز یکی از اهداف ترامپ در دوران انتخابات بود اما بعد تهدیدها نسبت به این کشور نیز فروکش کرد. حتی گفتند مانعی نمی‌بینند که با رهبر این کشور دیدار کنند. دیگر خبری از تهدید و استفاده از زور نیست. اگر ترامپ با اظهاراتش متحدان آمریکا در ناتو را نگران کرده بود، بعدها نشان داد همچنان به دفاع از آنها متعهد است و قصد گرفتن هزینه‌ای از آنها را ندارد کمااینکه نشان داد مانند سایر رؤسای‌جمهور آمریکا به متحدان آسیایی‌اش اطمینان‌خاطر می‌دهد از امنیت آنها در برابر چین یا تحریکات کره‌شمالی حمایت کند. سفر ترامپ به واقعیت در جاهای دیگری نیز خود را نشان داد. او دیگر از خروج نیروهای ناتو از لهستان و دولت‌های بالتیک سخنی به میان نیاورد. شور انتخاباتی او نسبت به روسیه فروکش کرد و حالا مانند پیشینیان خود در کاخ سفید به روسیه به‌عنوان یک دشمن استراتژیک می‌نگرد کمااینکه مقرر کرد تحریم‌های اعمال‌شده علیه روسیه بر سر مسئله اوکراین به قوت خود باقی بماند. در خاورمیانه نیز همین واقع‌نگری‌ها خود را نشان می‌دهد. ترامپ وعده‌های خود برای انتقال سفارت آمریکا به بیت‌المقدس را پشت گوش انداخت. دیگر صحبتی از یک دولت برای فلسطینی‌ها و یک دولت برای اسرائیلی‌ها نمی‌کند. حتی در مورد شهرک‌سازی‌ها که گاهی خواستار توقف آنها بود دیگر سکوت کرده است. در سوریه نیز ترامپ سرانجام همان راهی را برگزید که اوباما از قبل رفته بود. بنابراین موضعی مبهم درباره سرنوشت اسد اتخاذ و تأکید کرد هدف نخست او در سوریه پایان‌دادن به «داعش» است. ترامپ نیز مانند اوباما از ارسال نیرو به سوریه یا عراق پرهیز کرد و به همین اکتفا کرد که تعدادی کارشناس و گروه‌های ویژه عملیاتی برای کمک به نیروهای محلی به هر دو کشور بفرستد. تشکیل یک گروه امنیت ملی همکار با رئیس‌جمهور، دلیل دیگری بر پیروزی واقعیت بر ایدئولوژی و آن گفتمان پوپولیستی است. این رویکرد با استعفای «مایکل فلین»، مشاور امنیت ملی سابق و برکناری «استیو بنن» از مجموعه امنیت ملی خود را با وضوح بیشتری نشان داد. البته همه اینها بدان معنا نیست که ترامپ دیگر رئیس‌جمهوری ایده‌آل شده باشد یا سیاست خارجی او الگویی برای دیگران است. بلکه در مقایسه با اظهارات سابق، اینها همه بیانگر پیشرفت خوب و رضایت‌بخش است. بنابراین باید گفت هرچه «ترامپ رئیس‌جمهور» از آن «ترامپ دوران نامزدی» فاصله بگیرد، برای دنیا مفیدتر خواهد بود. منبع: الخلیج

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.