ديپلماسي رسانهاي عطف به ارتباطات استراتژيک
رها خرازيآذر . استاد دانشگاه
اطلاعات و دادهها زماني ميتوانند در جهان سياست بهعنوان عناصر قدرت و نفوذ استفاده شوند که در يک سيستم «گزينش، اولويتبندي و چيدمان هوشمند» تدوين و در «زمان درست» و «موقعيت مناسب» ارائه شوند. اين مهمترين وظيفه انديشکدهها در همکاري با جامعه اطلاعاتي کشورهاي آنهاست که در جهان به طور عام و در آمريکا به شکل خاص، جهان شاهد افزايش نقش، جايگاه و تأثيرگذاري آنها بر روند تصميمسازيها و درعينحال گسترش نفوذ آنها در تعيين تصميمها از سوي حاکميت کشورهاست؛ فکتي که امروز نميتوان در همه موارد با قاطعيت درباره عملکرد ديپلماسي رسانهاي ترامپ و تيم منتسب به او در همکاري با سيستم و نخبگان انديشکدهها و جامعه اطلاعاتي آمريکا به کار برد.
بازنماييهايي که از ديپلماسي رسانهاي بعد از ترامپ از سياست خارجي آمريکا به جهان مخابره ميشود، در بسياري مواقع نوعي پريشاني و رفتار ناهماهنگ از سوي سيستم بخش عمومي - دولت ترامپ- در همکاري با انديشکدهها و جامعه اطلاعاتي آمريکا را به ذهن متبادر ميکند؛ تصويري که هارموني پيشين ارتباطات استراتژيک ايالات متحده آمريکا در آن کمتر مشاهده ميشود و از ورود قواعد نسبتا غيرمتعارف به اين سيستم خبر ميدهد. بيترديد ديپلماسي رسانهاي موفق نياز به انتشار اطلاعات بهروز در يک روند پويا و داراي تداوم دارد؛ اما ديپلماسي رسانهاي در لابراتوار سياست خارجي کشورها، در يک سپهر رسانهاي - ديپلماتيک پيچيده و مبتني بر طرح جامع ارتباطات استراتژيک کشوري طراحي ميشود. طراحي ديپلماسي رسانهاي واقعگرايانه، در هر سيستم سياسي- حاکميتي، محل بحثهاي جدي در هر کشور محسوب ميشود، بهويژه اينکه بايد تعيين شود که: - چه نوع اطلاعاتي - از طریق کدام منبع اطلاعاتي - نخبه اجرائي يا نخبه فکري؛ از کدام جامعه تخصصي: امنيتي، نظامي، سياسي يا اقتصادي، فرهنگي و...؛ از کدام سطح و درجه اجرائي يا تخصصي - با کدام ويژگيهاي چينشي و گفتماني
- در کدام چارچوب -نظامي يا امنيتي، مبارزه با تروريسم، صلح، ثبات ديپلماتيک يا.... - در راستاي کدام استراتژي کلان کشوري منتشر شوند مهمترين چالش کمپينهاي ديپلماسي رسانهاي اين است که بايد در طرح آن تعيين شود که درجه کنترل اطلاعات چقدر است و اينکه مقامات و نخبگان در چه سطوحي و تا چه درجهاي، کدام اطلاعات را ميتوانند در رسانهها منتشر کنند. اين بخش درواقع مهمترين بخش تصميمسازي و تصميمگيري در ديپلماسي رسانهاي کشورهاست که نقشه راه ارتباطات استراتژيک حاکميتي را نشان میدهد. نهاد ارتباطات استراتژيک، نهادي متشکل از چند نهاد و سيستمي ميانسازماني است. مجموعهاي از نهادهاي درگير در فرايندها و روندهاي ارتباطات و اطلاعات يک کشور بايد گرد هم آيند تا امکان تفکر و تصميمسازي درباره ارتباطات استراتژيک آن کشور تحقق يابد. در ميز طراحي و تصميمسازي ارتباطات استراتژيک، نخبگان اجرائي و فکري حداقل با اين ويژگيها لازم است گرد هم آيند: - نقطه اتصال رويکردهاي مختلف آنها کسب هرچه بيشتر منافع ملي، دستيابي به اهداف ملي و در راستاي منافع و امنيت ملي باشد - آرمانگرايي در طراحي استراتژيها و تصميمات آينده سياست خارجي را در عين حفظ واقعگرايي دکترينهاي کارآمد سياست خارجي پيشه کنند - نهادهاي ديدهباني و دروازهباني اطلاعاتي سيستمهاي آنها در يک تقسيم کاري تخصصي و در يک هارموني که در راستاي طرح واحد و يکپارچه ارتباطات استراتژيک کشور تنظيم شده، اقدام کنند. در يک کمپين ديپلماتيک رسانهاي لازم است همه نخبگان، سازمانها و نهادهاي دخيل در حيطه سياست خارجي و روابط بينالملل، از طيف نظامي-امنيتي تا طيف سياسي-اقتصادي، در يک هارموني و در هيئت يک ارکستر رسانهاي اعلام موضع کنند. اين امر اهميت هماهنگي و يکپارچهسازي و نه رقابت اطلاعاتي-رسانهاي در ميان دستگاههاي درگير در سيستم سياست خارجي کشورها را بيشازپيش آشکار ميكند؛ چراکه در اتاق مونيتورينگ کشورهاي هدف و ساير کشورها، «طرح ارتباطات استراتژيک» کشور مقصد، ديکدينگ يا بازخواني ميشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.