خاطره یک دیدار
قاسمعلي فراست
اوایل دهه 60 گفتوگوی مفصلی با زندهیاد استاد محمدتقی شریعتی داشتم. آن زمان منزل ایشان پشت حسینیه ارشاد و دیواربهدیوار منزل استاد محمد مجتهدشبستری بود. گفتوگو برای روزنامه جمهوری اسلامی بود که من در آن کار میکردم. درباره شخصیت علمی استاد گفتوگوها شد. بعد هم کمی درباره دکتر صحبت شد. مصاحبه رسمی که تمام شد از ایشان خواستم درباره رابطه پدر و فرزندیاش با دکتر بگوید. او که سیگار از دستش نمیافتاد مطالب ارزنده و زیادی گفت که در جایی خواهم آورد اما به واقعهای اشاره کرد که هیچ وقت فراموشم نمیشود و هنوز یاد آن روز که میافتم بهشدت متأثر میشوم. پرسیدم بهیقین همه گفتهها و برخوردهای دکتر برای شما مهم و جالب است اما اتفاق یا گفتهای که بیش از بقیه ذهنتان را مشغول کرده، کدام بوده؟
استاد به فکر رفت. پک عمیقی به سیگارش زد و همین طور که به جایی نامعلوم زل زده بود قطره اشکی از گودی چشمهایش پایین سرید. به لب لرزه افتاد و بریدهبریده گفت: یکی از همسایههای ما بچه کوچکی داشت که مدتها مریض بود و او را دوا دکتر میکردند. یک شب دیروقت بود و من تازه خوابیده بودم. بین خواب و بیداری صدای گریه شنیدم. دلم برای بچه سوخت. گفتم تمام کرده و پدر مادرش نصفهشبی عزا گرفتهاند. مانده بودم بروم خانه آنها یا نه. دیدم این وقت شب چهکار میتوانم بکنم. خوابیدم اما فکر کودک از سرم بیرون نمیرفت. خوب که گوش دادم، دیدم صدا نزدیکتر از خانه همسایه است. به سمت صدا تمرکز کردم دیدم گریه از اتاق علی است. گفتم حتما مطلبی نوشته یا خوانده و از موضوع متأثر شده و گریه میکند. او سابقه داشت و این اولبار نبود. کمی که گذشت صدا بلندتر شد و رابطه پدر و فرزندی منقلبم کرد. نتوانستم بیتفاوت بمانم. بلند شدم. از اتاق بیرون زدم و روبه اتاق علی رفتم. دستم به دستگیره که رسید از حرکت ماندم. فکری کردم و گفتم با رفتن من حسش به هم میخورد. بگذار راحت باشد. کمی که گریه کند سبک میشود و احتمالا از گریه میافتد. به همین دلیل برگشتم به اتاق و او را راحت گذاشتم. دراز کشیدم اما خواب از چشمم پریده بود. هرچه میگذشت صدا بلندتر میشد. چنان که طاقتم طاق شد و بیاختیار بیرون زدم. درِ اتاقش را که باز کردم دیدم سرش را گذاشته رو میز و هقهق گریه میکند. به قدری توی حسوحال خودش بود که بازشدن در و آمدن من را نفهمید. همینطور که بیاختیار اشک میریختم و نگاهش میکردم، دستم را پیش بردم که بگذارم روی شانهاش. اما دستم روی هوا ماند. دوباره از اینکه حسش را به هم بزنم پشیمان شدم. نگاهنگاهش کردم و چند قدم که دور شدم، کنجکاویام گل کرد. فکر کردم چه میخواند و کتابی که جلوش باز بود چه کتابی بود که آنجور به هقهقش انداخته بود. برگشتم. کتاب را که نگاه کردم نهجالبلاغه بود و جایی که میخواند خطبه شقشقیه. یک بار هم من را حسابی شکنجه کرده بودند و خسته و کوفته دو تا مأمور ساواک زیر بغلم را گرفتند و با خود میبردند. نمیدانستم برنامه آنها چه بود. ناگهان خودم را جلوی سلول علی دیدم. خیلی سعی کردم خودم را روی پا نگه دارم و من را با آن وضعیت نبیند اما نمیشد. توانش را نداشتم. علی با دیدن من خیلی متأثر شد. مأمورها هرچه علی را شکنجه داده بودند که همکاری کند، نکرده بود. آنها هم از دستش عصبانی و کفری بودند. وقتی من را آنجور جلوش بردند علی بدجور بغض کرده بود. مأمورها که تا آن روز برای اعترافگرفتن سرشان به سنگ خورده بود علی را که با آن حالت میبینند که گریان پشت من به من نگاه میکرده و تو فکر بوده، از او میپرسند به چه چیزی فکر میکنی؟ در جواب میگوید به 14 قرن مظلومیت شیعه.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.