|

نگاهی به برخی موشک‌های وطنی

ساخت ایران

نامش را عملیات «لیله ‌القدر» گذاشتند، عملیاتی که قبل از نیمه‌شب 28 خرداد 1396 داعش را شوکه کرد. در این عملیات نیروی هوافضای سپاه پاسداران با چند فروند موشک بالستیک میان‌برد، مقر فرماندهی و مراکز تجمع و پشتیبانی در منطقه دیرالزور سوریه - فاصله حدود 650 کیلومتر- را هدف قرار داد. تعداد این موشک‌ها شش فروند موشک بالستیک میان‌برد زمین‌ به زمین بود که از پایگاه‌های موشکی نیروی هوافضای سپاه در استان‌های کردستان و کرمانشاه شلیک شد و پس از عبور از آسمان عراق، به‌صورت دقیق به اهداف اصابت کرد. به نوشته «فارس» موشک‌های بالستیک «ذوالفقار» و «قیام»، دو موشک استفاده‌شده در این عملیات بودند، به همین بهانه در نگاهی به سامانه موشکی کشور، ویژگی‌های برخی موشک‌های نظامی ساخت ایران را که در خبرگزاری‌های رسمی کشور آمده، بررسی کرده‌ایم. موشک‌ها به‌طورکلی به چهار دسته «زمین به هوا»، «هوا به ‌هوا»، «هوا به ‌سطح» و «سطح به ‌سطح» تقسیم می‌شوند. هریک از گروه‌ها نیز براساس برد، نوع سوخت، نوع کلاهک و نوع سیستم هدایت، به زیرگروه‌هایی تقسیم می‌شوند. موشک‌ها را همچنین می‌توان براساس نوع سطح پرتاب به «دریاپایه»، «زمین‌پایه» و «هواپایه» تقسیم کرد. قیام: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این موشک زمین به زمین، نداشتن بالک است. برد قیام ٨٠٠ کیلومتر است و کلاهکی به جرم ٧٤٦ کیلوگرم را حمل می‌کند. موشک بالستیک میان‌برد «قیام» در 29 مرداد سال 89 برای اولین‌بار با موفقیت آزمایش و شلیک شد. ‌این موشک از کلاس جدید موشک‌های ایرانی است و ویژگی‌های فنی جدید و قدرت تاکتیکی منحصربه‌فردی دارد به‌طوری‌که آن را دروازه ورود ایران به عرصه جدید در ساخت موشک‌های بالستیک نامیدند.

ذوالفقار: این موشک در کلاس موشک‌های فاتح قرار دارد و سوختش جامد، تاکتیکی و نقطه‌زن است. ذوالفقار، موشکی مایل‌پرتاب با برد 700 کیلومتر است. این موشک ضد جمینگ است؛ یعنی با استفاده از سیگنال‌های الکترونیکی از مسیر خود منحرف نمی‌شود و تعداد انبوه آن تاکنون در اختیار سپاه پاسداران قرار گرفته است. این موشک اولین‌بار در بندرعباس رونمایی شده بود. برخورداری از سکوی پرتاب متحرک و خودکشی، رادار گریزی، قابلیت نقطه‌زنی، سبک و تاکتیکی‌بودن از دیگر ویژگی‌های موشک ذوالفقار است.

خلیج ‌فارس: شعاع برد عملیاتی این موشک ٣٠٠ کیلومتر است که در آینده نزدیک نسل جدید آن با بردی بیشتر تولید خواهد شد.

فاتح ١١٠: این موشک توانایی هدف‌قراردادن اهدافی در ٢٠٠ کیلومتری را دارد. با ارتقای موشک بالستیک فاتح 110، این موشک قادر است اهداف زمینی و دریایی، نقاط تجمع دشمن، مراکز فرماندهی، سایت‌های موشکی، زاغه‌های مهمات، رادارها و سایر اهداف مورد نظر را به‌صورت نقطه‌ای هدف قرار دهد و منهدم کند. سردار دهقان، وزیر دفاع، درباره موشک فاتح گفته بود: موشک‌های بسیار دقیق و نقطه‌زن زمین به زمین فاتح 110 و زمین به دریای خلیج فارس، در دسته نسل چهارم موشک‌های بالستیک فوق ‌مدرن قرار دارند و از معدود موشک‌هایی هستند که تا لحظه برخورد به هدف می‌توانند اهداف را رهگیری کنند و اصابت دقیق و مؤثری داشته باشند.

قدر ١١٠: از لحاظ سرعت جزء سریع‌ترین موشک‌های دنیاست. برخی منابع برد این موشک را دوهزارو ٥٠٠ تا سه هزار کیلومتر عنوان کرده‌اند. موشک قدر ۱۱۰، مدل بهسازی‌شده موشک شهاب ۳ است و به «قدر ۱۰۱» هم مشهور است. در باور برخی، این موشک یک موشک دو مرحله‌ای است که مرحله اول آن، سوخت مایع و مرحله دوم، سوخت جامد دارد که به آن امکان داشتن برد دو هزار کیلومتر را می‌دهد. این موشک در مقایسه با نسخه‌های اولیه شهاب ۳ که نصب آن ساعت‌ها زمان می‌برد، زمان نصب بسیار کمتری دارد و در ۳۰ دقیقه نصب می‌شود. عاشورا: عاشورا با برد دوهزارو ٥٠٠ کیلومتر، تاج صنعت موشک ایران لقب گرفته است. این موشک بالستیک میان‌برد دو مرحله‌ای، به‌جای فناوری سوخت مایع استفاده‌شده در موشک شهاب از موتورهای راکت سوخت جامد بهره می‌گیرد که به‌طور چشمگیری زمان راه‌اندازی و استقرار موشک را کاهش می‌دهد و ازاین‌رو، باعث کاهش مقدار زمان هشدار برای دشمن و افزایش دقت موشک می‌شود. حوت: موشک ایرانی «حوت» یکی از سریع‌ترین موشک‌های رادارگریز آبی جهان است که معادل صد متر در ثانیه سرعت دارد. این موشک قابلیت پرتاب از روی شناور یا زیردریایی در عمق صد متری را دارد و با سرعت حدود 50 نات (93 کیلومتر بر ساعت) کپسول پرتاب خود را ترک می‌کند و با فرورفتن در آب و رسیدن به عمق مناسب، موتور خود را روشن می‌کند و به سمت هدف راهی می‌شود. والفجر: راکت فجر ٥ با کالیبر ٣٣٣ میلی‌متر و برد اعلام‌شده ٧٥ کیلومتر است. این راکت می‌تواند سر جنگی 175 کیلوگرمی را که شامل 90 کیلوگرم مواد منفجره شدید‌الانفجار (HE) است، حمل کند. صیاد: پدافند موشکی «صیاد ١» با سر جنگی ٢٠٠ کیلویی، با سرعت هزارو ٢٠٠ متر بر ثانیه است. «موشک صیاد 1»، هدایت مادون قرمز، توانایی مانور 12 جی و برد 60 کیلومتری دارد. نصر: این موشک در کلاس موشک‌های کوتاه‌برد است که درحال‌حاضر قابلیت شلیک از ساحل و انواع شناورها را دارد و در آینده‌ای نزدیک امکان شلیک از بالگرد و زیردریایی نیز به قابلیت‌های تاکتیکی آن اضافه می‌شود. همین‌طور قادر است اهداف سه هزار تنی را منهدم کند.

شهاب: خانواده موشک‌های شهاب (شهاب ١، ٢، ٣، ٤ و...) را باید معروف‌ترین موشک‌های ایرانی در دنیا دانست. این موشک‌ها بردی از ٣٠٠ تا سه هزار کلیومتر دارند. عصر ٦٧: موشک لیزری عصر ٦٧ با سر جنگی ٥٠٠ پوندی از نوع موشک‌های نیمه‌فعال است که با استفاده از پاد لیزری در مرحله پرتاب با دریافت اشعه لیزر به سمت هدف هدایت می‌شود. این موشک ازجمله موشک‌های هوا به زمین است. بینا: این موشک برای هواپیماهای سوخو۲۵ و فانتوم اف-۴ ساخته شده است که از کمبود موشک‌های‌ ای‌جی‌ام رنج می‌بردند. بینا از هدایت لیزری استفاده می‌کند. شلمچه: یک موشک پدافند هوایی است. این موشک از برد متوسط برخوردار است که قابلیت استفاده در برد کوتاه را نیز دارد . سرعت زیاد سه ماخ، قدرت درگیری مؤثر با هدف، مقاوم در برابر جنگ الکترونیک دشمن و مجهزبودن به فناوری روز جهان از ویژگی‌های موشک شلمچه‌ است. برد متوسط موشک شلمچه ۴۰ کیلومتر است. یکی از ویژگی‌های موشک شلمچه این است که با سامانه مرصاد که آن هم ساخت ایران است، شلیک می‌شود. قاصد: قاصد یک جنگ‌افزار هدایت‌شونده دقیق با سرجنگی 340 کیلوگرمی در نسل اول آن است که به وسیله جهاد خودکفایی نیروی هوایی ارتش ایران ساخته شده است. تاکنون سه نسل از بمب قاصد ساخته شده است. نسل سوم این بمب دارای موتور بوده و برد آن صد کیلومتر است. برد نسل دوم این بمب 50 کیلومتر است. سومار: یک موشک کروز دوربرد سطح‌به‌سطح است که سه سال پیش ‌رونمایی شد. مشخصات این موشک اعلام نشده است. نام این موشک برگرفته از شهر سومار در استان کرمانشاه است. سجیل1، 2: نسلی از موشک‌های بالستیک جمهوری اسلامی ایران است. این موشک زمین‌به‌زمین دومرحله‌ای، دو موتور سوخت جامد مرکب و بیش از دو هزار کیلومتر برد دارد. نام سجیل به معنی «گِل پخته» به آیه‌ای از قرآن اشاره می‌کند که براساس آن خداوند پرندگانی را که با نوک خود سنگ‌هایی از جنس گل پخته حمل می‌کردند، برای دورکردن متجاوزان به شهر مکه فرستاد و به این وسیله حتی فیل‌ها زیر تکه‌های گِل مدفون و کشته شدند. این موشک برد بلند بالستیک، برد عملیاتی نزدیک به دو هزار کیلومتر دارد و از ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن دقت بالا در اصابت به اهداف تعیین‌شده است.

زلزال 1، 2، 3: نام مجموعه موشک‌های تولیدی صنایع دفاعی ایران هستند که دارای بُردی کوتاه (در حدود ۱۵۰ کیلومتر) و نمونه‌های پیشرفته شده آن دارای بُردی میانی (در حدود ۳۵۰ کیلومتر) هستند. محراب: یک موشک سطح به هوا میان‌برد و رادارگریز است. این موشک هوشمند قادر است در صورت ارسال سیگنال‌های اخلال‌گر، محل ارسال این سیگنال‌ها را ردیابی کند و آن را مورد هدف قرار دهد. این موشک توانایی هدف‌گیری اهداف مختلف در سطح‌های زمینی، دریایی و هوایی را داراست و نخستین‌بار در رزمایش مدافعان ولایت ۹۰ رونمایی و آزمایش شد. موشک محراب شباهت‌هایی با موشک آمریکایی استاندارد sm1 دارد و گمان می‌رود نمونه ارتقایافته موشک آمریکایی باشد. نور: یک موشک ضدکشتی کروز بوده که دارای برد ۲۰۰ کیلومتری است. توفان: موشک ضدتانک هدایت‌شونده است که به روش مهندسی معکوس روی موشک «بی‌جی‌ام-۷۱ تاو» ساخته شده است. ازجمله ویژگی‌های توفان باید به سرجنگی 3.6 کیلوگرمی، جرم 18.6 کیلوگرم، میزان نفوذ ٥٥٠ میلی‌متر و برد ٧٠ تا سه هزارو ٨٥٠ متر و سرعت بیشینه ٣١٠ متر بر ثانیه‌ای آن اشاره کرد. روش هدایت، پرتابگر و شکل ظاهری توفان صرف‌نظر از تفاوت‌های اندک در ابعاد، مشابه موشک تاو است.

عماد: نخستین موشک بالستیک دوربرد ایران است که قابلیت هدایت و کنترل تا لحظه اصابت به هدف را دارد. این موشک دو سال پیش رونمایی شد. تاکنون مقام رسمی‌ای درباره نام «عماد» سخنی نگفته‌ اما روزنامه اخبار لبنان، می‌گوید این نام‌گذاری به‌گونه‌ای اشاره به رزمنده لبنانی عماد مغنیه است. برد این موشک را هزار و ۶۰۰ تا دوهزار کیلومتر و خطای آن حدود هشت متر اعلام شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.